.[Ô`A="justify">Türkiye'nin d?? politika yönelimlerini, iç politika endi?eleri veya ideolojiler de?il, strateji, güvenlik ve ekonomi alanlar?ndaki gerçekler tayin eder. Türkiye'nin d?? politikas?n?n devaml?l???, tutarl?l??? ve güvenilirli?inin s?rr? da bu özelli?inde yatar. Dünyada ve çevremizde insanl???n gelece?ini etkileyecek olan büyük yap?sal de?i?iklikler oluyor. Bu de?i?iklikler ciddi güvenlik tehditleri bar?nd?ran istikrars?zl?klar yaratmakta. Ülkemiz ayn? zamanda genel seçimler arifesinde. Bu belirsizlikler ortam?nda D??i?leri Bakanl???m?z, d?? ili?kilerimizde son y?llar?n en çetin dönemlerinden birini, yurtiçi ve yurtd???ndaki profesyonel kadrosuyla gösterisiz bir etkinlikle gö?üslemekte.

Acil sorunlar ve küresel ko?ullar?n de?erlendirilmesi
Ülkemizin halen kar?? kar??ya kald??? en acil sorun hiç ?üphesiz milli güvenli?imize Kuzey Irak'taki terör odaklar?ndan yönelen tehdit. Siyasi otorite ve devletimizin güvenlik birimleri bu tehdide kar??, askeri harekât dahil, al?nabilecek tüm önlemleri bütün boyutlar?yla de?erlendirmekteler. Türk d?? politikas? devletler hukukuna, verilen sözlere ve anla?malara riayet ilkelerine dayan?r. Her zaman ahde vefa ilkesi ve bar?? mant??? içinde yürütülmü?tür. Yak?n tarihimizde bu tutumumuzu bir zaaf olarak de?erlendirenler büyük bedeller ödediler, halen de ödemekteler.
D?? politika kararlar?, askeri olsun, siyasi olsun küresel ko?ullar ve bu ko?ullarda meydana gelen de?i?iklikler hesaba kat?lmadan belirlenemez. D??i?leri Bakanl???m?z, ?imdi kar?? kar??ya bulundu?umuz ayr?l?kç? terör tehdidine kar?? bir yandan k?sa vadeli ve acil diplomatik giri?imleri yerine getirirken, bir yandan da öteki bakanl?k ve kurulu?lar?m?z ve üniversitelerimizin de?erli uzman ve akademisyenleriyle birlikte, gündelik kararlar?n d???nda, uzun vadeli bir perspektifle yeni stratejilere esas te?kil edecek kavramsal çal??malar? da yürütmekte ve bu çerçevede uluslararas? ekonomik ve siyasi geli?melerin yeni küresel ko?ullarda hangi istikametlere do?ru yönelmekte oldu?unu de?erlendirmekte.

Bat? dünyas?na kar?? güvensizlik
Bugün ABD ve AB ile ili?kilerimiz yak?n geçmi?teki en zorlu dönemlerinden birinden geçmekte. Kamuoyumuzda Amerika ve Avrupa kar??t? duygular giderek artan yo?unluk kazan?yor. Bu duygular geni? ölçüde Kuzey Irak'ta yuvalanan terör örgütünün eylemleri kar??s?nda müttefiklerimizden hiçbir yard?m ve dayan??ma tezahürü gelmemesinden kaynaklan?yor. AB'nin verdi?i sözlere sadakatsizlik göstermesi toplumumuzda hakl? bir güvensizlik ve öfkeye sebep oluyor. Bu olumsuz hissiyat?n Türk halk?n?n yüre?inden ve zihninden kolay kolay silinmeyece?i ku?kusuz.

Çeli?ki yönetimi
Ne var ki d?? ili?kiler duygular temelinde yönetilemiyor. D?? politika duygusal ko?ullar ne olursa olsun ortak ç?kar, güçler dengesi ve vizyon temelinde yürütülür. Diplomasi, bir tarifiyle çeli?ki yönetimidir. Sa?lam bir dünya analizi ve bu tahlil ?????nda ihtiyaç duyulan önlemlerin ve önerilerin belirlenmesini gerektirir. D??i?leri bakanl?klar?n?n profesyonel kadrolar? da bunun için vard?r. D??i?leri Bakanl???m?z?n da, bu gelene?e uygun olarak son y?llarda ve özellikle son aylarda birçok cephede birden yo?un bir diplomatik mücadele verdi?ine tan?k oluyoruz. Ocak ay?ndan bu yana geldi?imiz noktaya bir göz atacak olursak bu mücadelenin yans?tt??? çarp?c? boyutlar? de?erlendirmemiz mümkün olur.

Karamsar beklentiler gerçekle?medi
Gerçekten de daha bu y?l ba?lar?nda kamuoyumuzda Ermeni karar tasars?n?n 24 Nisan'da kongreden muhakkak geçece?i, Irak'?n bölünmesinin kaç?n?lmaz oldu?u, Kerkük'te referandumdan kaç?? olmad???, Amerika ile ili?kilerin dibe vurdu?u, K?br?s davas?n?n kayboldu?u, Avrupa Birli?i kat?l?m sürecinin son buldu?u gibi, listesini epey uzatabilece?imiz karamsar tahminler yürütülmekte ve karanl?k senaryolar konu?ulmaktayd?. Bu sorunlar?n hemen hiçbirinin çözümlenmedi?i ve her birinin ciddiyetini korudu?u bir gerçek. Fakat yürütülen karamsar tahminlerin hiçbirinin ?imdiye kadar tutmam?? oldu?u da ayr? bir gerçek.
Ermeni karar tasar?s? masadan kalkm?? de?il. Ama beklendi?i gibi 24 Nisan'da Kongre'den geçmedi. Kongre bunu bize hak verdi?i için de?il, böyle bir karar almas?n?n en az?ndan ?imdilik Amerika'n?n ç?karlar?na ve d?? politikas?na ayk?r? oldu?unu dü?ündü?ü için yapmad?. Irak'ta bu gün Amerikan i?gali sonucu ya?anan insanl?k trajedisi bütün ?st?raplar?yla sürüyor. Ne yaz?k ki daha sürmeye devam edecek. Ama ülke henüz bölünmedi?i gibi bu kom?umuzun bölünmesinin bölge ve tüm dünya için yarataca?? sonuçlar bu gün her zamandan daha çok anla??lm?? durumda. Ülkenin birli?inin korunmas? lüzumu Baker Raporu dahil, sayg?n tahlil ve tavsiyelere yans?yor. Kerkük'te art?k kimse, Kuzey Irak'taki Kürt gruplar? hariç, bu y?l referandum yap?lmas? olas?l???na ciddiyetle bakm?yor. Çünkü Türkiye nas?l bir Irak istedi?ini ve Kerkük'te bir referandumun ne gibi sonuçlar yarataca?? hakk?ndaki görü?lerini etkinlikle ortaya koydu ve koymaya devam etmekte.

Diyalog kanallar? aç?k
Türkiye bu görü?lerini, hem bölgede Irak'a kom?u ülkeler politikas? çerçevesinde kendi ba?latt??? giri?imlerden yararlanarak, hem de Amerika ile aram?zdaki tüm görü? ayr?l?klar?na, hatta gerginliklere ra?men geçen y?llarda kurdu?u ikili diyalog kanallar? çerçevesinde Amerikal? muhataplar?na iletmekte. Türkiye bu kanallar?n kapsam?n? k?sa bir süre önce geni?letti. Geçekten de 5 Temmuz 2006 tarihli Ortak Vizyon ve Yap?land?r?lm?? Diyalog Belgesi'nin içeri?i son olarak daha iki aydan az bir zaman önce, 25 May?s 2007 tarihinde derinle?tirildi ve çe?itlendirildi. Bu geli?meler Amerika'n?n Kuzey Irak'taki terör yataklar?n?n kurutulmas? konusundaki tutumunu netle?tirememesinden kaynaklanan gerginlikler nedeniyle do?al olarak kamuoyumuzun gözünden kaçmakta.

Irak'a kom?u ülkeler süreci
Yine kamuoyumuzca üzerinde az durulan Irak'a kom?u ülkeler süreci, hat?rlanaca?? gibi Türkiye'nin giri?imi ile daha Irak'?n Amerika taraf?ndan i?galinden önce ba?lad?. O zaman bu giri?ime Türkiye'de, bölgede ve Amerika'da ?üpheyle bakanlar oldu. Oysa ilerleyen aylarda ve y?llarda, bu süreç kapsam?nda, ikisi Türkiye'nin ev sahipli?inde olmak üzere, 10 resmi, üç gayriresmi d??i?leri bakanlar? toplant?s? yap?ld?. Bu süreç ayr?ca bölgede içi?leri bakanlar? aras?nda üç, meclis ba?kanlar? aras?nda ise bir toplant?n?n yap?lmas?na da zemin haz?rlad?. ?çi?leri bakanlar?, Eylül 2006'da terörle mücadele konusunda bir protokol imzalad?lar. Irak'a kom?u ülkeler giri?imi, daha sonra geni?letilmi? kom?u ülkeler d??i?leri bakanlar? sürecinin nüvesini te?kil etti. kom?u ülkeler süreci, ?imdi BMGK'nin be? daimi üyesi (P5) olarak an?lan Amerika, ?ngiltere, Fransa, Rusya ve Çin ve ayr?ca (G8) ad? verilen ve Amerika, ?ngiltere, Fransa, Almanya, ?talya, Hollanda, Japonya ve Rusya'n?n da kat?l?m?yla geni?lemi? bir çerçevede devam ediyor. Geni?letilmi? kom?u ülkeler d??i?leri bakanlar? toplant?s? 3-4 May?s 2007 tarihlerinde ?arm el ?eyh'te yap?ld? ve ikincisinin ?stanbul'da Türkiye'nin ev sahipli?inde yap?lmas?na karar verildi. Öte yandan ?arm el ?eyh toplant?s?nda enerji, güvenlik ve s???nmac?lar konular?nda olmak üzere üç ayr? çal??ma grubu kurulmas? kararla?t?r?ld?. Bu çal??ma gruplar?ndan ilkini olu?turan ve haliyle Irak hükümeti taraf?ndan büyük önem atfedilen Enerji Çal??ma Grubu'nun ba?kanl???n? Türkiye ald? ve ilk toplant?s?n?, daha birkaç gün önce, yine bas?n?m?z?n ve kamuoyumuzun dikkatlerine pek yans?madan 28-29 Haziran 2007 tarihlerinde ?stanbul'da yapt?. Dolay?s?yla Türk diplomasisi, Irak konusunda Kuzey Irak'tan kaynaklanan terör tehditleri ve Kerkük dahil henüz son noktay? koymam?? olup gerek Amerika ile gerek Irak ve gerek bölge ülkeleriyle ve gerek BMGK daimi üyeleriyle açm?? bulundu?u temas kanallar?ndan giri?imlerini yo?un bir ?ekilde sürdürmekte.

K?br?s
K?br?s'a gelince, bu alanda kapsaml? çözüm konusunda veya izolasyonlar?n kald?r?lmas? alan?nda bir geli?me olmad?. Ama son aylarda hiçbir zemin kayb? olmad??? gibi, mülkiyet davalar? konusundaki KKTC'de kurulan Tazminat Komisyonu'nun bir iç hukuk yolu oldu?u görü?ü uluslararas? alanda kuvvet kazand? ve Rumlar?n Avrupa Konseyi'nde öteden beri açageldikleri mülkiyet davalar? yoluyla Türkiye'ye bask? yapmalar? imkân?n?n önü kesildi. K?br?s sorunu Rumlar?n ve AB'nin antla?malar? ihlal eden tutumlar? dolay?s?yla iki devletli bir çözüme do?ru a??r fakat sa?lam ad?mlarla ilerliyor. Türkiye ayr?ca, K?br?sl? Rumlar?n, aynen Yunanistan'?n Ege'de yapmaya kalk??t??? ?ekilde, Do?u Akdeniz'de uluslararas? hukuku çi?neyerek petrol arama ve ekonomik haklar?m?za el koyma giri?imlerini de, gösterdi?i kararl?l?kla bo?a ç?kard?.
AB süreci yeni Fransa Cumhurba?kan?'n?n hasmane tutumuna ra?men kesilmi? de?il. Almanya dönem ba?kanl???nda iki yeni ba?l?kta müzakereler aç?ld?. Komisyon ve yeni dönem ba?kan? Portekiz ba?ta olmak üzere, ?ngiltere, ?spanya, ?talya Balt?k ülkeleri, Nordikler ve Orta ve Do?u Avrupa ülkeleri Sarkozy'nin Türkiye'yi d??lamak isteyen görü?ünü payla?m?yor.
Türk diplomasisi Afganistan Devlet Ba?kan? Karzai ile Pakistan Devlet Ba?kan? Mü?erref'i geçen mart ay?nda Ankara'da bulu?turarak aralar?nda ilk defa müste?arlar düzeyinde bir çal??ma program? yap?lmas?na önayak oldu. Bu süreç çerçevesinde ikinci toplant? k?sa süre önce yine Ankara'da devam etti.
Türk D??i?leri Bakanl???, ayn? ?ekilde yine geçen martta, ?ran nükleer sözcüsü Laricani ile Solana'n?n ba?kanl???ndaki Avrupa Birli?i d?? politika yetkililerini Ankara'da bir araya getirdi.
Türkiye'nin Rusya'yla ili?kileri, Amerika ve AB ili?kilerini de gözeten hassas bir denge içinde geli?iyor. Enerji ula??m yollar? alan?nda hem rakip konumda bulundu?umuz ama ayn? zamanda ayn? alanda s?k? bir i?birli?i içinde bulundu?umuz bu ülke ile ticaret, yat?r?m ve turizm ili?kilerimizde büyük art??lar kaydederken, Türk diplomasisi Rusya ile BLACK SEA FOR ve BLACK SEA HARMONY gibi ?emalar kapsam?nda Karadeniz'in güvenli?i konusunda da yak?n i?birli?i yapmakta.
Türkiye, ayn? zamanda Kafkasya'daki kom?ular? Gürcistan ve Azerbaycan ile üçlü demiryolu ve Batum Havaalan? gibi somut altyap?, ula??m ve enerji projeleri temelinde giderek yo?unla?an i?birli?i gerçekle?tiriyor.
25 Haziran'da ?stanbul'da Karadeniz Ekonomik ??birli?i'nin kurulu?unun 15'inci y?ldönümü devlet ve hükümet ba?kanlar? düzeyinde kutlanarak bu örgüte yeniden canl?l?k kazand?r?lmas? sa?land?. KE? bir Türkiye projesi. 1998 y?l?nda dokuzuncu Cumhurba?kan? Süleyman Demirel'in te?ebbüsüyle, KE? üyeleri aras?nda teröre kar?? i?birli?i anla?mas? imzaland?. 1999'da yürürlü?e girdi. 2004'te kapsam? geni?letildi. Ne yaz?k ki bu örgüt uzun y?llardan beri ihmal edildi?i için, daha 11 Eylül'den çok önce terörle mücadele konusunda yap?lan bu önemli anla?madan kamuoyumuz haberdar de?il.
Son alt? sekiz aydan bu yana ?stanbul küresel çapta önem ta??yan say?s?z uluslararas? konferanslara ev sahipli?i yapt? ve yapmaya devam ediyor.

D??i?leri Bakanl???: D?? politikada devaml?l???n teminat?
Yukar?daki paragraflar?n da gösterdi?i gibi, Türk d?? politikas?, iç politika alan?ndaki siyasi rekabetlerden ve gerginliklerden kolay kolay etkilenmeyen bir yap?lanmaya sahip bulunuyor. Bunun temel nedeni D??i?leri Bakanl???m?z?n uzman bir kadroya sahip olmas? ve bürokrasimiz içinde kurumsalla?mas?n? en ziyade tamamlam?? olan bir yap?y? haiz bulunmas?d?r. Hiç ?üphesiz ülkede zaman zaman siyasi kutupla?malar ve devletin ana birimleri aras?nda kesin görü? ayr?l?klar? meydana gelirse, bu kutupla?malar veya gerginlikler karar süreçlerini etkiler. Diplomatik giri?imlerimizin sonuçlar?n?n al?nmas?n? ve ulusal ç?karlar?m?z?n etkinlikle korunmas?n? zorla?t?r?r. Ama d?? politikam?z?n, Cumhuriyetimizin kurulu?undan bu yana geçerlili?ini olu?turan ba??ms?zl?k, güvenlik, bar?? ve i?birli?ine ve ça?da? dünyayla bütünle?meye dayal? temel parametrelerini de?i?tiremez. Bu nedenle D??i?leri Bakanl??? d?? politikada teknik düzeyde kurumlararas? görü? ayr?l?klar?n?n giderilmesinde de naz?m rol oynar.

Hükümet d??? aktörler
Tabii günümüzde d?? ili?kiler s?rf d??i?leri bakanl?klar?n?n tekelinde de?ildir. Hükümet d??? oyuncular, parlamentolar, sivil toplum, sanatç?lar ve edebiyatç?lar, dü?ünce kurulu?lar?, mesleki te?ekküller, sivil ve askeri uzmanlar, bankac?lar, ticari ve ekonomik aktörler ve bas?n d?? politika kararlar?n?n olu?umunda ve uygulanmas?nda etkili olurlar. Ama son tahlilde anla?mazl?klar?n çözümünü, parlamentolar ve hükümetlerden ald?klar? yetkilerle müzakere eden ve sonuçland?ranlar diplomatlard?r.

D?? politikay? gerçekler yönlendirir
Ülkemizin d?? politika yönelimlerini iç politika endi?eleri veya ideolojiler de?il, bu temel parametreler çerçevesinde stratejik, güvenlik ve ekonomik alanlardaki gerçekler tayin eder. Bu gerçekler, iç ve d?? siyasi ve diplomatik gailelerin, ini? ç?k??lar?n, bunal?mlar?n, hatta bölgemizde ve dünyada ç?kan sava?lar?n ötesinde, onlarca y?ldan bu yana ya?anan deneyimlerle s?nanm?? olan gerçeklerdir. Türk d?? politikas?n?n devaml?l???, tutarl?l??? ve güvenilirli?inin s?rr? da bu özelli?inde yatar. Süratle de?i?en ve gittikçe kontrolden ç?kan dünyam?zda da, d?? ili?kiler yönetimimizin bu özelli?i Türkiye'nin ç?karlar?n? korumaya devam edecektir.