SOYKIRIM TASARISI SEÇ?M? M? BEKL?YOR?

Steny Hoyer'a sorarsan?z, ba?l?ktaki sorunun cevab? 'evet'. Hoyer, ABD Temsilciler Meclisi'nde ço?unluk grubunun ba?kan vekili. Yak?n çevresinden ö?reniyorum ki, Demokrat siyasetçi, 'Ermeni Soyk?r?m? Tasar?s?'n?, 22 Temmuz seçimlerinin hemen ard?ndan ve Amerikan Kongresi a?ustosta tatile girmeden önce, Temsilciler Meclisi genel kurulundan geçirmeyi hedefliyor.'

Ayn? çevre, bunun ba?ar?laca??ndan emin de?il. Onlara göre, sonucu 'iki numara'n?n, 'bir numara'y?, yani Hoyer'?n, Temsilciler Meclisi Ba?kan? Nancy Pelosi'yi ikna edip edemeyece?i belirleyecek.

Pelosi ve Hoyer, Osmanl?'n?n Ermenilere soyk?r?m uygulad???na vicdanen inanan ki?iler. ?kisinin de, Ermeni kökenli seçmenlerine soyk?r?m? tan?ma taahhüdü var. Bu yönde bir ad?m?, ahlaken de, siyaseten de 'do?ru' say?yorlar.

Velhas?l, Pelosi'nin 106 say?l? karar tasar?s?n?n özü ve i?levi konusunda inand?r?lmas?/cayd?r?lmas? söz konusu de?il. ??, büyük ölçüde Pelosi'nin zamanlamas?na ve bunu belirleyecek olan konjonktürel mülahazaya kal?yor.

Bugünlerde, Temsilciler Meclisi koridorlar?nda dola??p biraz sondaj yap?nca anl?yorsunuz ki, her ?ey Pelosi'nin iki duda?? aras?nda. Amerikan devlet protokolünde ba?kan ve ba?kan yard?mc?s?ndan sonra üçüncü s?rada gelen bu kuvvetli kad?n, e?er isterse, Soyk?r?m Tasar?s? hemen önümüzdeki hafta Temsilciler Meclisi'nden geçebilir.

***

Ba?lay?c?l?k ta??mayan, ancak 'Kongre'nin görü?ü' diye tescil edilirse siyasi a??rl?k kazanacak olan soyk?r?m tasar?lar?, hem Temsilciler Meclisi'nin hem Senato'nun gündeminde.

Tasar?lar?n iki hedefi var: Amerikan d?? politikas?n?n resmi söylem itibariyle, Ermeni Soyk?r?m?'n? tan?mas?, ve bu keyfiyyetin, ABD ba?kanlar?n?n her y?l 24 Nisan'da yay?nlad?klar? Ermeni Anma Mesaj?'na yans?t?lmas?.

100 üyeli Senato'daki tasar?, Ço?unluk Lideri Harry Reid ve Demokrat ba?kan aday aday? Hillary Clinton dahil 31 senatörün imzas?n? ta??yor.

435 üyeli Temsilciler Meclisi'ndeki ikiz tasar? ise, 218 imzay? a?t?, yani Meclis'in yar?dan fazlas? tasar?ya bizzat sponsor.

Ayr?ca, aralar?nda insan haklar? örgütlerinin, çe?itli etnik ve dinsel cemaat derneklerinin, kad?n ve emek giri?imlerinin oldu?u 47 kurulu? da tasar?y? destekliyor.

Buna kar??l?k, tasar?ya muhalif ve Pelosi üzerinde nüfuz sahibi üç etkin Demokrat var:

Pelosi'nin Hoyer'?n yerine grup ba?kan vekili seçtirtmek isteyip ba?aramad???, Irak Sava??'na kar?? keskin söylemiyle tan?nan Pennsylvania Temsilcisi John Murtha; Meclis Silahl? Kuvvetler Komitesi'nin Ba?kan? Ike Skelton ; Meclis D??i?leri Komitesi Ba?kan? Tom Lantos.

Lantos, bir bak?ma, dü?menin üstünde parma?? olan ki?i. Tasar? halen onun komitesinde, görü?ülmeyi bekliyor.

Holokost'u ya?am?? tek Kongre üyesi olan Lantos, 2005'te benzer bir tasar?y? onaylam??t?. Ancak bu y?l farkl? dü?ünüyor. Tasar?y? görü?türmeyece?ini, Türk-Amerikan i?birli?ine zarar vermekten çekindi?ini anlat?yor.

Ancak Lantos da biliyor ki, kartlar Meclis Ba?kan?'n?n elinde. Pelosi isterse, 218 imzay? a?an tasar?y? Komite'den çekip do?rudan genel kurula sunabilir.

***

Tasar?ya kar?? ç?kan Bush yönetimi de, Kongre üyeleri de, 'Soyk?r?m olmad?' demiyorlar. Ancak soyk?r?m?n resmen tan?nmas?na, 'Türkiye'nin kendi tarihini tart??mas?n? zorla?t?r?r; milliyetçili?i k??k?rtarak Türkiye Ermenilerinin güvenli?ini tehlikeye atabilir; Ankara ile Erivan aras?nda normalle?meyi daha da erteler; Türkiye'deki Amerikan kar??tl???n? iyice kabart?r; Türkiye ile stratejik i?birli?imizi aksat?r' diye be? ayr? itiraz getiriyorlar.

Tasar? kar??tlar?n?n son günlerdeki spesifik argüman? ise, 'Irak'tan geri çekilirken, Türkiye'nin üs ve limanlar?n? kullanmam?z gerekecek. Tasar? bunu tehlikeye atar; Türkiye'nin K. Irak'a müdahalesine kar?? telkinimizi de zay?flat?r' ?eklinde.

Pelosi'yi yak?ndan izleyen bir lobici, "Üç seçenek var" diyor, "Meclis Ba?kan?, gelecek hafta tasar?y? görü?türebilir; sonbahar? ya da 2008'i bekleyebilir; bir ?ey yapmay?p tasar?y? sessizce öldürebilir. Ama asla tasar?ya kar?? konu?maz ve tasar?n?n reddedilece?i bir senaryonun parças? olmaz."

***

ABD'de Kongre mekani?i ve siyasi konjonktür, Soyk?r?m Tasar?s?'n?n kaderini nas?l belirleyecek bilmiyorum.

Bildi?im ?u: Bizde, seçimden sonra kurulacak yeni hükümet, Ermeni meselesini gündemine almak zorunda.

Bunu ya, y?llard?r oldu?u gibi, Kongre'nin ve bilumum benzer forumun soyk?r?m? tan?mas?n? önlemek için s?n?rs?z enerji, mesai ve para harcay?p, son tahlilde, ba?ar?s?zl??a mahkum bir kampanyaya kilitlenerek yapabilir.

Ya da farkl? bir yol seçer: Tarihimizi rahatça tart??abilece?imiz bir aç?kl?k ortam?n? yasa ve söylem de?i?iklikleriyle kurar; Erivan ile normalle?me hedefli bir diyalog için inisyatif kullan?r; Hrant Dink cinayetinin ayd?nlat?lmas?na yönelik tam bir siyasi kararl?l?k sergiler; Türkiye'de gayrimüslim az?nl?klar? ikinci s?n?f vatanda? yerine koyan söylem ve uygulamalar? de?i?tirme basiretini gösterir.

?kincisini yapan, dizginleri eline alm?? ve ba?? dik bir hükümet olacakt?r. Sand?ktan, böyle bir hükümet için gerekli özgüvenin ç?kmas?n? diliyorum.