="justify">Türkiye'nin Ermeni iddialar?n? uluslararas? mahkemeye götürmesinin bizce niçin iyi bir fikir olmad???n? son yaz?m?zda ele ald?k. Bugün konuya ba?ka bir aç?dan bakaca??z. Çekoslovakya, ?kinci Dünya Sava?? öncesinde ?ngiltere'nin giri?imiyle Hitler'e hediye edilmi?ti. Çekoslovakya'daki üç milyon Südet Alman?n? bahane edip bunu isteyen Nazilerin böylece art?k rahat duracaklar? san?l?yordu.

þNazi merhametine terk edilen Çekoslovaklar da, dünya sava??n?n patlak vermesiyle, topraklar?ndan edilip Lidice'deki gibi vah?i katliamlara maruz kalacaklard?.
Nazilerin ma?lubiyetiyle vah?et bu kez Almanlara kar?? dönecekti. Ac?mas?z bir barbarl?kla kovulan Südet Almanlar?ndan yüz binlercesi öldürülecekti. Çekoslovak hükümeti ise bu cinayetleri i?leyenlere kar?? bir ?ey yapmayacakt?.

Deklarasyon ve özür
Konu Südet Almanlar?n?n çocuklar? ve torunlar? aras?nda hâlâ aç?k bir yarad?r. Çekler ise bu kesimden gelen kolektif tazminat taleplerini reddetmektedir.
Buna kar??n Çek Cumhuriyeti ile Almanya 1992'de bir "Dostluk ve ?yi Kom?uluk Anla?mas?" imzalad?lar. 1997'de de, AB üyeli?i perspektifi çerçevesinde, bunu bir Ortak Deklarasyon ile taçland?rd?lar.
Deklarasyonda Almanya, Nazi suçlar?ndan dolay? Çek Cumhuriyeti'nden özür diliyor. Südet Almanlar?na kar?? i?lenen suçlar?n "Nazilerin neden olduklar? hissiyattan kaynakland???n?n bilincinde oldu?unu" da belirtiyor. Çek Cumhuriyeti ise Südet Almanlar?n?n topraklar?ndan kovulmalar? ve insanl?k d??? muameleye tabi olmalar?ndan dolay? "üzüntü duydu?unu" belirtiyor.

Ortak tarihçiler komisyonu
Taraflar ayr?ca, "Geçmi?te ya?anan adaletsizliklerin geçmi?te kald???n?, bundan böyle ili?kilerini gelece?e göre tanzim edeceklerini" vurguluyorlar. Fakat geçmi?ten ö?renmek için bir "Alman-Çek Tarihçiler Komisyonu" kuracaklar?n? belirtiyorlar. Bu arada "ortak kültürel geçmi?lerini koruma ve geli?tirme" vaadinde bulunuyorlar.
Tarihte hiçbir zaman iki olay tam olarak birbirine benzemez. Buna ra?men Çekler ile Almanlar aras?nda zaman?nda var olan dü?manl???n Türklerle Ermeniler aras?ndaki dü?manl?ktan az oldu?u iddia edilemez.
Laf? uzatmadan ?unu söylemek istiyoruz: Bizim "Ermeni sorunumuz" ve Ermenilerin "Türk sorunu" büyük ölçüde Türkiye ile Ermenistan aras?nda ya?anacak olumlu geli?melerle çözüm yoluna girecektir. Burada diasporan?n olumsuz katk?lar?n? tabii ki göz ard? etmiyoruz.

Türkler ve Ermenilerin durumu
Fakat Ankara ile Erivan'?n tarihte ya?anan trajedi konusunda gösterecekleri siyasi olgunluk, iki milletin bu trajediye geni? aç?dan bakmalar?na olanak sa?layacakt?r. Kurulacak olan bir Ortak Tarihçiler Komisyonu da buna katk?da bulunacakt?r. Türklerle Ermenilerin ortak kültürel geçmi?lerinin su yüzüne ç?kar?lmas? da kar??l?kl? olarak duyulan olumsuz hissiyat?n giderilmesine katk? sa?layacakt?r.
Almanlarla Çekler bu yönde ad?mlar atabildilerse, Türklerle Ermenilerin de benzeri ad?mlar? atmamalar? için bir neden yok. Tabii amaç dü?manl??? ebediyen sürdürmek de?ilse. Fakat amaç dü?manl?k ise o zaman kimsenin yapabilece?i bir ?ey yok.