!��� �="justify">Konuyla ilgili son yaz?mda Türkiye'nin Ermeni soyk?r?m? iddialar? için mahkemeye gitmesi fikrine kat?lmad???m? yazm??t?m. Bugün bunun bana göre nedenlerinden söz etmek istiyorum. Ermeni sorunumuzun biri siyasi, biri de tarihi olan iki boyutu var. Ermenilerin çabas? siyasi boyutta yo?unla??yor. Zira Türkiye'den basit bir "özür"ün çok ötesinde beklentileri var.

�ak durumda de?il.
Çünkü bu mahkeme "soyk?r?m?" tan?sa bile, 1948 Konvansiyonu'nun geriye do?ru i?letilemeyece?ini, yani Türkiye'ye yapt?r?m uygulanamayaca??n? da tescil edecektir. Bu yüzden Ermeniler istediklerini, uluslararas? hukuk ile de?il, siyasi giri?imlerle ulusal meclisler yoluyla elde etmeye çal???yorlar.

Tescil edilme tehlikesi
"O halde Adalet Divan?'na biz gidelim." Akla tabii ki bu geliyor. Gidelim, ama bunun riski ortada. Yapt?r?ma maruz kalmasa bile Türkiye'yi yine de "soyk?r?mc?" ilan edilebilirler. Bu da yabanc? tarih kitaplar?na bu kez tescil edilmi? olarak girer.
Nitekim 1990'larda kurulan Türk-Ermeni Uzla?ma Komisyonu (TARC) konuyu "International Center for Transitional Justice" (Uluslararas? Geçi? Sürecindeki Adalet Merkezi) adl? kurulu?a götürmü?tü.
ICTJ de, kaba özetiyle, "Olanlar soyk?r?md?r ama Konvansiyon geriye do?ru i?letilemez" demi?ti. Ne Türk, ne de Ermeni taraf?n? memnun eden bu "mütalaa" TARC'?n sonunu da getirmi?ti. Adalet Divan?'ndan da bu mütalaaya uygun bir karar?n ç?kmas? olas?l??? yüksektir.
Amaç s?rf Türkiye'nin ödeyece?i bir "bedel" olmad???n? tespit ettirmek ise bu yol aç?kt?r. Fakat "Soyk?r?m olmad?, olanlar dünyay? etkileyen siyasi geli?meler çerçevesinde ya?anan ve herkesin ac? çekti?i devasa bir trajedidir" deniyorsa, o zaman tekrar dü?ünmek gerekir.

Tarihi boyut
Konu hakk?nda tüm okuduklar?m?za dayanarak biz bunu diyoruz. Bu nedenle de, Ermeniler -asl?nda Türklerin itibar?n? zedelemenin ve Ankara'n?n ba??n? a?r?tman?n ötesinde bir yere gitmeyecek olan- siyasi boyutu zorlarlarken, Türkiye'nin samimi ve aç?k bir ?ekilde "tarihi boyut" üzerinde durmas? gerekti?ine inan?yoruz.
Hükümetin ortaya att??? ve iki taraf?n tarihçilerinin yan? s?ra, tarafs?z tarihçilerin de yer alacaklar? "Ortak Tarih Komisyonu" fikrini bu yüzden destekliyoruz. Bizi k?zd?ran Amerika'daki Yahudi kurulu?lar?, ABD yönetimi ve AB Komisyonu da bu fikri destekliyor. Özetle, uluslararas? konjonktür Türkiye'nin bu yol üzerinde yo?unla?mas? için uygun.
Sonuçta Türklerin, "?ttihatç? maceraperestli?i"nin de büyük katk?s?yla, ac? çekerek can havliyle varl?klar? için mücadele ettikleri bir dönemden söz ediyoruz. Fakat ayn? zamanda, emperyalist güçlerin mücadelesinden do?an karma?a içinde, milliyetçi liderlerinin olmayacak vaatleri pe?inde sürüklenen Ermenilerin de maruz kald?klar? insanl?k d??? olaylardan söz ediyoruz.
Bu nedenle, gerçek amaç herkesin tarihten "empati yoluyla" do?ru dersleri almas? ise, "Ortak Tarih Komisyonu"ndan ba?ka bir seçenek göremiyoruz. Bir sonraki yaz?m?zda da Almanlarla Çeklerin, aralar?ndaki benzeri sorunun üzerine nas?l gittiklerini ele alaca??z.