ellspacing="0" ceŽÿü %YAHUD?LERE 'SOYKIRIMI TANI' BASKISIc

Türkiye'nin y?lda bir kez kar??la?t??? uydurma Ermeni iddialar? bu y?l ikinci kez gündeme getirildi. ABD'deki Ermeni diaspora temsilcileri Türkiye ile yak?n ili?kileri bulunan Yahudi toplumunun kendi iddialar?n? tan?mas? için yo?un bir kampanya içine girdi.

¶Jn?mas? için yo?un bir kampanya içine girdi.

ABD'deki Yahudilerin üst kurulu?u ADL'nin k?sa sürede üç kez karar de?i?tirmesi, Ermenilerin etkisini ortaya koyuyor. Türkiye'nin son dönemde Hamas ve ?ran ile ili?kilerinin Yahudilere verdi?i tedirginlik Ermeniler taraf?ndan kullan?l?yor.

Türkiye-?srail ili?kileri ve Osmanl? döneminden itibaren Türkiye'de anti-semitizmin bulunmamas? ve Türklerin Yahudilere her zaman destek olmas?, Yahudi diasporas?n?n da sözde Ermeni soyk?r?m?na kar?? Türklere destek vermesine neden oluyordu. Dolay?s?yla sözde Ermeni soyk?r?m? yasa tasar?s?n?n ABD Kongresi'nden geçmesinin önündeki en büyük engellerden biri Amerika'daki Yahudi lobi örgütleriydi. Nisan 2007'de Türkiye Yahudilerinin Kongre'ye yazd??? mektubu ADL (Anti-Defamation League/ ?ftira-?nkarla Mücadele Birli?i), Amerikan Yahudi Komitesi, Ulusal Güvenlik ?li?kileri Üzerine Yahudi Enstitüsü (J?NSA) gibi kurulu?lar kongreye iletmi?tir. Bunun d???nda ABD d?? ve iç politikas?nda etkin olan ADL ve J?NSA tasar?ya kar?? kendi aç?klamalar?n? yapm??lard?r.

Ermeni diasporas?na göre, Yahudi ve Ermenileri birle?tiren orta noktalar bulunuyordu. Fakat siyasi ve stratejik nedenlerin de ötesinde Avrupa ve ABD'deki Yahudi diasporas?n?n Yahudi soyk?r?m?n? "benzeri olmayan bir olay" olarak görmesi Yahudi lobisinin Ermenilere destek vermesini engelliyordu. Bu da, Ermeni diasporas?n?n ve Ermenistan'?n tepkisini çekiyordu. Sözde Ermeni soyk?r?m? iddialar?na kar?? ç?kan Yahudi Kongre üyeleri ve lobi kurulu?lar?n?n d???nda bu iddiaya destek verenler de bulunmaktad?r. Sözde Ermeni soyk?r?m?n?n tan?nmas?n? öngören yasa tasar?s? ABD Kongresi'nde Yahudi üyeler Adam Schiff, Barney Frank ve Stephen Rothman taraf?ndan desteklenmektedir. ABD Holokost An?t Müzesi, Reformcu Yahudi Hareketi ve Amerikan Zionist Te?kilat? 1915 tehcir olaylar?n? "soyk?r?m" olarak tan?yorlar. Fakat ABD'nin iç ve d?? politikas?nda etkin olan daha büyük Yahudi kurulu?lar? ne 1915 tehcir olaylar?n? "soyk?r?m" olarak tan?ml?yor ne de yasa tasar?s?n?n Kongre'den geçmesini destekliyorlard?.

ANCA'YA DO?AN FIRSATLAR

Yahudi diasporas? faktörünü kendi lehine dönü?türmek isteyen ABD'deki Ermeni diasporas? arad??? f?rsat? HAMAS liderinin Türkiye'ye tart??mal? ziyareti s?ras?nda buldu. Ziyaret ?srail'de oldu?u gibi ABD'deki Yahudi diasporas? aras?nda da tepkiyle kar??land?. Bu olay en büyük Yahudi diaspora kurulu?lar?n?n Ermeni "soyk?r?m?" konusunda direk çizgi de?i?tirmesine neden olmad?ysa da tabanda giderek ço?alan tepkiler kurulu?lar içinde farkl?l?klar?n ortaya ç?kmas?na neden oldu. ADL gibi Yahudi kurulu?lar? HAMAS liderinin Türkiye ziyaretinden rahats?z oldularsa da Türkiye'de anti-semitizmin artaca??n? ve Türkiye'de ya?ayan Yahudilere kar?? tepkilerin olaca??n? öne sürerek sözde Ermeni soyk?r?m? konusunda tutumlar?n? de?i?tirmediler.

15 Temmuz 2007'de Türkiye'nin ?ran'la imzalad??? enerji anla?mas? Ermeni diasporas? için ikinci f?rsat? do?urdu. Bu defas?nda Türkiye sadece ABD'deki Yahudi kurulu?lar?n?n ve ?srail'in de?il ayn? zamanda ABD yönetiminin ?ran politikas?na ters dü?en bir ad?m atm?? oldu. ABD'nin kar?? ç?kmas?na ra?men Türkiye, "ç?karlar?m?za uygun her ad?m? atar?z" yan?t?n? vererek 15 Temmuz'da imzalanan ön anla?man?n nihai nitelikte olmas? için çal??malar?n? yürütece?ini ilan etti. 11­13 A?ustos'ta ?ran'? ziyaret eden Türkiye heyeti 15 Temmuz'da imzalanan enerji anla?mas?n?n ayr?nt?lar?n? görü?tü ve bu konuda yeni anla?malar imzaland?. Türkiye-?ran enerji anla?mas? imzaland??? dönemde hem Ermeni diasporas? hem de Yahudi diasporas? çok önemli çal??malar yürütmekteydiler. Ermeni diasporas?n?n çal??malar? sonucu Ocak 2007'de ABD Kongresi'ne 1915 olaylar?n?n "soyk?r?m" olarak tan?nmas? için bir yasa tasar?s? sunulmu?tu ve tasar?n?n Kongre'nin gündemine al?nmas? için yo?un çaba sarf ediliyordu. Ne var ki tasar?n?n Kongre'nin gündemine al?nmas? için üyelerden yeterli say?da imza toplanam?yordu. ABD'deki Yahudi kurulu?lar?n?n verece?i destek bu tasar?n?n Kongre gündemine al?nmas? aç?s?ndan önemli bir dönüm noktas? olabilirdi.

?ran-Türkiye enerji anla?mas? imzaland??? dönemde ABD'nin en güçlü Yahudi kurulu?lar?ndan ADL'nin sponsorlu?unda ABD'nin çe?itli bölgelerinde anti-semitizme kar?? "Nefrete Yer Yoktur" (No Place For Hate) organizasyonu yürütülmekteydi. Program Watertown'da uygulamaya kondu?u andan itibaren burada ya?ayan 8.000 Amerikal? Ermeni'nin engeliyle kar??la?t? Watertown Ermenileri ADL'nin bu program?na destek vermelerine kar??l?k ADL'nin ABD Kongresi'nde sözde Ermeni soyk?r?m? yasa tasar?s?n? desteklemesini istedi. ADL'nin bu talebi ret etmesi iki diaspora (Ermeni ve Yahudi) aras?nda krizin patlak vermesine neden oldu. Watertown Ermeniler'i ADL'ye kar?? bölgede ciddi bir kar?? propaganda çal??mas? ba?latt?. A?ustos'un ilk haftas?nda Massachusetts eyaletinin Ermeni Ulusal Konseyi (ANCEM) önderli?inde bölgede ya?ayan 32 bin (bu say?n?n sadece 6500'ü Ermenilere aitti) vatanda??n imzas?n? ta??yan mektup Watertown'un yerel gazetesinde yay?nland?. Mektupta Watertown "Nefrete Yer Yoktur" planlama komitesinin Ermeni "soyk?r?m?n?" tan?mad??? için ADL'yle ili?kilerini durdurmas? isteniyordu. Komitenin tek Ermeni üyesi Ruth Thomasian, "Watertown'da siz Ermeni "soyk?r?m?n?" inkâr edemezsiniz" diyerek komitenin ADL'yle ili?kisinin kesilmesini talep eden mektuba destek verdi. 14 A?ustos 2007'de, içinde Do?u Massachusetts Eyaleti Ermeni Ulusal Komitesi temsilcilerinin de bulundu?u Watertown ?ehir konseyi konuyu görü?mek üzere topland?. Konsey ADL'nin sponsorlu?unu yapt??? "Nefrete Yer Yoktur" kampanyas?ndan çekilme karar? ald?. Konseyin ADL'nin program?yla i?birli?ine son veren oylamada 8 lehte 0 aleyhte oy kullan?l?rken, bu meseleyi gündeme getiren konsey üyesi Marilyn Petitto, bu meseleyi ADL'nin "Nefrete Yer Yoktur" organizasyonuna destek veren di?er komitelerin de gündemine ta??yaca??n? ifade etmi?tir.

TARSY'YE ANCA DESTE??

Sorun ?ehir konseyine ta??nmadan önce organizasyon için ADL'yle i?birli?i yapan komite, ADL'nin New England Bölge Sorumlusu Andrew Tarsy ile görü?erek kurulu?un Ermeni "soyk?r?m?" konusunda tutumunu netle?tirmesini istedi.

16 A?ustos 2007'de acil toplant? yapan ADL'nin New England Bölge Temsilcili?i Yönetim Kurulu, ADL'nin Ermeni "soyk?r?m?n?" inkâr politikas?n? de?i?tirmesi gerekti?ini aç?klad?. O tarihe kadar sözde Ermeni soyk?r?m? konusunda merkezin politikalar?n? savunan bölge temsilcisi Andrew H. Tarsy toplant?dan sonra, "Ben kesinlikle ADL'nin Emeni soyk?r?m? tutumunu kabul edemem", aç?klamas?n? yaparak ADL'nin sözde Ermeni soyk?r?m?n? tan?mas? gerekti?ini ifade etti. Böylece Tarsy'nin bu aç?klamas? ve New England bölge temsilci?inin tutum de?i?tirmesi ADL'nin içinde sözde Ermeni soyk?r?m? konusunda yeni tart??ma ba?latt?. ADL içindeki bu tart??mada Ermeni diaspora te?kilat? ANCEM'in büyük rolü oldu?u ortaya ç?kt?.

Merkezi te?kilat?n itirazlar?na ra?men New England'?n bölge temsilci?inin tutum de?i?ikli?ine ADL Genel Ba?kan? Foxman'dan sert yan?t geldi ve 17 A?ustos 2007'de Ermeni "soyk?r?m?n?" tan?yan bölge temsilcisi Tarsy görevinden al?nd?. Görevden al?nmas?ndan sonra Tarsy, sözde Ermeni soyk?r?m? nedeniyle uzun dönemdir Foxman'la ihtilaf içinde oldu?unu aç?klad?. Tarsy'nin görevden al?nmas? Foxman'a bask?lar? art?r?rken ADL alt kurulu?lar? aras?nda sözde Ermeni soyk?r?m?n?n tan?nmas? taleplerini daha da kuvvetlendirdi. ANCA'n?n yönetim kurulu üyesi Aram Hampartian, "Foxman, soyk?r?m gerçe?inin siyasi ili?kilere ba?l? olmad???n? anlamal?d?r" aç?klamas?n? yaparak, ADL içindeki fikir ayr?l??? f?rsat?ndan yararlanmaya çal??t?. Ortado?u uzman? ve Arlington bölgesinde ADL'nin organizasyonunu engellemeye çal??an Ermeni as?ll? Elaine Hakopyan 1993 y?l?nda San Francisco Eyalet Savc?s?'n?n ADL hakk?nda haz?rlad??? 700 sayfal?k belgeyi gündeme getirdi. Eyalet savc?s?n?n haz?rlad??? belgede ADL hakk?nda 30 y?l boyunca yap?lm?? 10.000 ?ahs?n ve 950 Arap te?kilat?n?n ?ikâyeti yer almaktayd?.

Tarsy'nin görevden al?nmas?yla devreye ANCA'n?n yan? s?ra Türkiye-Hamas görü?melerini hala unutmayan Yahudiler de girdi. New England bölgesi temsilcili?i üyeleri Tarsy'ye desteklerini aç?klarken bir ad?m daha ileri gittiler ve ABD Kongresi'ndeki sözde Ermeni soyk?r?m? yasa tasar?s?n? destekleyeceklerini ifade ettiler. ADL'nin alt kurulu?lar?n?n yöneticileri, üyelerini istifa etmeye ça??rd?. Bask?lar New England bölge temsilci?i yönetim kurulundan iki üyenin istifa etmesiyle doruk noktas?na ula?t?. 19 A?ustos'ta New England yönetim kurulu üyelerinden Steward Cohen ve Mike Ross, kendilerinin, Ermeni "soyk?r?m?n?" tan?mayan bir organizasyonun bir parças? olamayacaklar?n? ifade ederek görevlerinden istifa ettiler.

Büyük Boston Yahudileri ?li?kilendirme Konseyi Ba?kan? Nancy K. Kaufman 40 Yahudi lidere mektup yazarak Tarsy'nin desteklenmesini ve Ermeni "soyk?r?m?n?n" tan?nmas?n? istedi. 41 Yahudi organizasyonunu içinde bar?nd?ran Koufman grubu 2005 y?l?nda Ermeni tehcirini "soyk?r?m" olarak tan?m??t?. Mektubu be? yerel kurulu? (Combined Jewish Philanthropies, the Russian Community Association of Massachusetts, the Hillel Council of New England, the Bureau of Jewish Education, and the David Project Center for Jewish Leadership) imzalayarak desteklerini bildirdiler.

ANCA'NIN 'SOYKIRIM' KARARI

ADL merkezi te?kilat? bu bask?lar kar??s?nda daha fazla dayanamad?. ADL içindeki giderek derinle?en parçalanma Yahudi birli?i aç?s?ndan tehlike olu?turuyordu. 21 A?ustos'ta ADL Ba?kan? Henry Foxman, "1915'de soyk?r?m tan?mlamas? olsayd?, Ermeni tehciri "soyk?r?m" olarak tan?mlan?rd?. ?yice dü?ünüp ta??nd?ktan sonra Ermeni olaylar? konusunda Henry Morgenthau'nun görü?ünü benimsemeye karar verdik" aç?klamas?n? yaparak ANCA'y? memnun eden bir karar kabul etmi? oldu. ADL'nin bu aç?klamas? New England eyaletinde 22­24 A?ustos aras? birçok gazete ve dergide yay?mland?. ADL'nin Bölgeler Üzere Ulusal Ba?kan? Bob Wolfson, soyk?r?m teriminin kullan?lmas?n?n çe?itli politik nedenlerden dolay? sak?ncal? olsa da kendilerinin bu terimin kulland?klar?n? ve bunun Ermeni toplumunu memnun edece?ini ve Watertown'da organizasyonun devam edece?ini ümit ettiklerini ifade etti. Foxman ise bu karar? Yahudiler aras?nda birli?in korunmas? amaçl? oldu?unu ifade etti. ADL, buna kar??l?k, ABD Temsilciler Meclisi'nde bekleyen 1915 olaylar?na ili?kin Ermeni iddialar?n? yans?tan tasar?n?n geçmesine kar?? olmay? sürdürdü?ünü de bildirdi. Tasar?n?n kabulünün, hiçbir yarar sa?lamayaca??n?, Türkiye'deki Yahudi toplumunu ve Türkiye, ABD, ?srail aras?ndaki önemli ili?kiyi tehlikeye atabilece?ini ifade etti. ADL'nin 1915 olaylar?n? "soyk?r?m" olarak tan?mas? radikal Ermeni diaspora te?kilat? ANCA için memnuniyet verici olduysa da ANCA bu karar?n yeterli olmad???n? ADL'nin Kongre'deki yasa tasar?s?n? desteklemesi gerekti?ini ifade etti.

ABD'deki en önemli Yahudi örgütlerinden ADL'nin 1915'te ya?anan olaylara ili?kin "Ermeni soyk?r?m?" iddias?n? tan?mas?, Türkiye'de oldu?u kadar ABD ve ?srail'de de yank? yaratt?. ADL'nin bu karar? kar??s?nda ABD d??i?leri 1915 olaylar?n? "soyk?r?m" olarak tan?mad?klar?n? aç?klamakla yetindi.

23 A?ustos 2007'de D??i?leri Bakanl???, 1915 olaylar?n?n soyk?r?m olarak nitelenmesinin tarihi ve hukuki temelden yoksun oldu?unu, ayr?ca bu konuda iddia edilenin aksine, tarihçiler aras?nda bir mutabakat bulunmad??? bildirildi. D??i?leri Bakan? Abdullah Gül de, ?srail'in Ankara Büyükelçisi Pinhas Avivi ile bir araya geldi. Gül, karar?n bedelinin a??r olaca??n? bildirdi. ?srail Cumhurba?kan? ?imon Peres Ba?bakan? Recep Tayyip Erdo?an'? arayarak karar?n geri al?nmas? için çal??acaklar?n? ifade etti. ?srail Cumhurba?kan? Peres'in devreye girmesi ve Türkiye'nin diplomatik bask?s? üzerine ADL, Ermeni soyk?r?m?n? tan?ma karar?nda geri ad?m att?. Foxman, Ba?bakan Recep Tayyip Erdo?an'a gönderdi?i mektupta, kurulu?unun son günlerde Türk liderlerine ve halk?na ya?att??? ac?dan derin üzüntü duydu?unu belirtti. Türkiye'nin, Ermenistan ile ortak bir tarih komisyonu kurulmas? yönündeki önerisine destek verdi.

Fakat ADL 28 A?ustos 2007'de bir haftada üçüncü kez karar de?i?tirdi ve Foxman, Boston kenti bölgesinde yay?mlanan The Jewish Advocate adl? Yahudi dergisinde ç?kan ve ADL'nin internet sayfas?nda da yer alan son makalesinde, Kongre'de bekleyen soyk?r?m tasar?lar?n?n geçmesine bir kez daha kar?? ç?kmakla birlikte 1915 olaylar?n?n 'soyk?r?m' oldu?unu yineledi. Öte yandan ADL, 1915 olaylar?na ili?kin tutumunu de?i?tirmesine yol açan kurulu? içi kar???kl??? ba?latmas?n?n ard?ndan i?ine son verilen Andrew Tarsy adl? bölge sorumlusu yetkiliyi yeniden i?e ald?.

BEKLENEN TEHL?KE

Ermeni diaspora te?kilat? ANCA'n?n bask?s?yla ADL'nin ald??? bu karar?n birçok Yahudi'nin Ermeni "soyk?r?m?" konusunda tutumunu etkileyece?inden endi?eleniliyordu. Zira 21 A?ustos 2007'de The Jerusalim Post'da Ermeni Soyk?r?m? ve Holokost ba?l?kl? makalesinde Amerikan Yahudileri Komitesi Ba?kan? David Haris, Türkiye'nin Yahudilere verdi?i destek, NATO ve ABD için önemine ra?men 1915 olaylar?n?n bir soyk?r?m oldu?unu iddia etmi?tir. Harris'e göre, "genocide" terimini icat eden Lemkin, kariyeri boyunca Ermeni soyk?r?m?n?n tekrar ya?anmas?n? engellemek için çal??malarda bulunmu?tur.

Fakat ADL'nin bu karar?na dünya Yahudilerinden ve ?srail hükümetinden tepki geldi. ?srail'deki Türk Yahudilerinin çat? kurulu?u "Türkiyeliler Birli?i" ADL'nin karar?n? k?nayarak 1915 olaylar?n?n Naziler taraf?ndan yap?lan Yahudi soyk?r?m? ile ayn? kefeye konulamayaca??n? ifade etti. Buna benzer bir aç?klama Azerbaycan-?srail Parlamentolar Aras? Dostluk Grubu Ba?kan? Evda Abramov taraf?ndan yap?ld?. Abramov, Yahudiler'in Holokost d???ndaki herhangi bir olay? soyk?r?m olarak tan?mad?klar?n? ifade etti. Her iki aç?klama Yahudiler aras?nda ciddi fikir ayr?l???n?n oldu?unu ve ADL'nin bu karar?n?n dünya Yahudilerinin fikrini yans?tmad???n? gösterdi.

?imdiki a?amada ADL'nin sözde Ermeni soyk?r?m? yasa tasar?s?n? desteklememesine ra?men bu karar?n daha önce sözde Ermeni soyk?r?m?n? tan?mayan kurulu?lara yay?lmas? Türkiye aç?s?ndan istenmeyen ?ekilde sonuçlanabilir. Amerika'daki Türk diasporas?n?n sessiz kalmas? bu süreci daha da h?zland?racakt?r. ADL'nin ald??? kararda ABD'deki radikal Ermeni kurulu?u ANCA'n?n büyük rolü olmu?tur. ANCA ADL'nin alt kurulu?lar? ve baz? Yahudi liderlerin deste?ini al?rken Türkiye-Hamas ve Türkiye-?ran enerji anla?malar?n? bir koz olarak kullanm??t?r. Bu olay Amerika'daki Ermeni diasporas?n?n her küçük olaydan bile kendilerine f?rsat yaratt?klar?n? ve sürekli çal??ma içinde olduklar?n?n göstergesidir. Ermeniler ADL'ye bask? yaparken ne yaz?k ki, Amerika'daki Türk kurulu?lar? etkin olamam??lard?r. Bu durum Amerika'daki Türklerin güçlü bir daispora olmas? için çok çal??malar? gere?ini ortaya koymaktad?r.