!ßõ�  ="justify">TÜRK?YE ile Ermenistan aras?ndaki s?n?r 1993'ten beri kapal?. Ankara, Ermenistan'?n Azerbaycan ile sava??p Karaba?'? i?gal etmesinden sonra, Erivan ile tüm ili?kilerini kesmi?ti. Dolay?s?yla o tarihten beri, iki ülke aras?ndaki s?n?r kapal? tutuluyor, direkt herhangi bir temas ve ticaret yap?lam?yor.

uml;n. Bunlar dolayl? olarak, Gürcistan yoluyla Ermenistan'a ula??yor.
S?n?r?n aç?lmas? ve ili?kilerin normalle?tirilmesi konusu, zaman zaman -hükümetlerin de?ilse bile, sivil toplum kurulu?lar?n?n- gündemine geliyor.
Geçen ocak ay?nda Türk ve Ermeni akademisyen ve ayd?nlar?n?n kat?ld??? "Türkiye-Ermenistan s?n?r?n?n aç?lmas?n?n ekonomik ve sosyal sonuçlar?" ba?l?kl? bir konferansta bu konu enine boyuna tart???lm??t?. Konferanstan sonra yap?lan ara?t?rmalar?n sonuçlar? dün, ?stanbul'da ARI Hareketi ile Uluslararas? Ermeni Siyasi Ara?t?rma Grubu'nun (AIPRG) birlikte düzenledi?i bir toplant?da ele al?nd?.
Toplant?da daha çok s?n?r?n aç?lmas?n?n "ekonomik yararlar?" üzerinde duruldu, ancak ?imdiye kadar ili?kilerin normalle?tirilmesini engelleyen "siyasal faktörler" de tart???ld?...

Kar??l?kl? kazanç
Tabii ki, iki kom?u ülke aras?ndaki s?n?r aç?l?rsa, bundan iki taraf da kazançl? ç?kacak: Ticaret, ula??m, yat?r?m, turizm vs. alanlar?nda bir hareket olacak, ekonomi bundan yararlanacak...
Asl?nda bunun daha çok Ermenistan'?n lehinde olaca?? aç?k: Nitekim s?n?r?n kapal? kalmas?, Türkiye'den fazla, ekonomisi zay?f olan Ermenistan'?n zarar?na oluyor. Ancak Ermenistan'dan gelen konu?mac?lara ve sunulan raporlara göre, Ermenistan ekonomisi son zamanlarda h?zl? bir geli?me gösteriyor, Erivan kom?ular? ve Avrupa ile ticaretini art?r?yor, Gürcistan ve ?ran'a elektrik sat?yor, vs... AIPRG'den ara?t?rmac? Mher Beghramyan'a göre Ermenistan bu duruma kendisini ayarlam?? ve al??t?rm??t?r. Nitekim Türkiye'nin uygulad??? yapt?r?mlara ra?men, ülke ekonomisi geli?iyor.
Bu bak?mdan, Türkiye'nin s?n?r? kapal? tutmakla Erivan üzerinde uygulad??? bask?n?n -örne?in Ermenistan'?n Karaba? politikas?nda ve Bakü'ye kar?? tavr?nda- bir de?i?iklik yaratt??? söylenemez.
Ankara'n?n s?n?r? açmamas? olay?na tamamen "ekonomik zarar veya zarar" aç?s?ndan bakmak yanl??t?r. Türkiye'nin bu karar?ndaki ?srar?n?n esas nedeni siyasidir ve bunu da ekonomik mülahazalardan ay?rmak da mümkün de?ildir.
Daha aç?k bir ifadeyle, Türkiye'yi ?imdiye kadar Ermenistan'a kar?? politikas?n? de?i?tirmemeye sevk eden iki sebep var: Birincisi, Erivan'?n Karaba? konusundaki uzla?maz politikas?, ikincisi de Ermeni soyk?r?m? ba?ta olmak üzere Ankara ile uyu?mazl?klar?yla ilgili tavr?d?r.

Denge politikas?
Ankara'n?n politikas?, Erivan bu konularda tutum de?i?tirmedikçe, "normalle?me"ye gitmemektir. Erivan ise, s?n?r?n aç?lmas?n? bu sorunlarla irtibatland?rmay? kabul etmiyor; önce s?n?r?n aç?lmas?n?, sonra da di?er meselelerin ele al?nmas?n? istiyor. Geçen haziranda ?stanbul'daki Karadeniz Ekonomik ??birli?i (KE?) zirvesine gelen Ermenistan D??i?leri Bakan? Vartan Oskanyan "S?n?r aç?l?rsa, soyk?r?m meselesi için konferans önerisi görü?ülebilir" mesaj?n? vermi?ti...
Asl?nda bu kar???k denklemi çözmenin yolu, yarat?c? bir diplomasiyle, masaya oturup tüm konular? kapsayan bir diyalo?un ba?lat?lmas?d?r. Böyle bir dengenin kurulmas?, her iki ülkeye de, sadece ekonomik de?il, siyasal alanda da yarar sa?layacakt?r.