!âJÐ="justify">"Ermeni soyk?r?m?"n? tan?yan tasar? genel kurul rotas?na do?ru emin ad?mlarla ilerliyor. Bush da bu gidi?at? durduramayacak gibi. Her böyle büyük olaydaki gibi, 'eee, noolmu??' ile, 'i?te bunlar, bu ülkenin topraklar? üzerinde bir bölünme tehlikesi oldu?unun gerçek i?aret fi?ekleridir' aras?nda kald?k.

eütün seçenekleri tükettik de mi bu noktaya geldik, tüketmedik de mi bu noktaya geldik? Türkiye, soyk?r?m? tan?yan di?er ülkeler ve ?imdi de Amerika'n?n tasar?y? tan?yacak olmas? ihtimaline kar??, baz? muhtemel diplomasi yollar?n? yeterince kulland? m?? Ermenistan orada duruyordu ve diline dolad??? ?ey, ABD'nin ?imdi almak üzere oldu?u karar?n içeri?inden farkl? bir ?ey de?ildi: soyk?r?m da soyk?r?m. Ermenistan'?n bu diretkenli?i parantez içinde bir f?s?lt?ya, (asl?nda sen s?n?rlar? aç, bize o da yeter be abi...) talebine, hatta yakar???na yap???kt? üstelik.

2004'ün so?uk Aral?k ay?nda, Do?u Konferans? ile birlikte ziyaret etti?im Ermenistan, gelece?i konusunda ku?kulu, NATO üyesi olmaya can atan, ama her sorunda Rusya'ya s???nan, karars?z ve kayg?l?, bu yüzden uzat?lacak el, Türkiye'den bile gelse, hele hele Türkiye'den gelse, buna minnet duyaca?? a?ikâr bir Ermenistan'd?. Ekonomisi konyak fabrikas?ndan ibaret olan ve ba?kentinden birkaç kilometre ötede, hayalet bir kumarhane kasabas?na sahip olan bir ülke görmemi?tim daha önce. 'Gelin buray? Orta Asya'n?n Las Vegas'? yapal?m, paralar su gibi aks?n' demi? birileri, yapm??lar. Ama kimse kumar oynamak için kalk?p Ermenistan'a gelmemi?; geriye Fellini filmlerine lay?k bir ürkünçlükte, bir Ruhlar?n Julietta's? seti kalm??, ki ayn? zamanda, diasporadan gelen alt? yüz milyon dolar olmasa, Ermenistan ad?ndaki ülkenin ve orada ya?ayan 3,5 milyon ki?inin ç?ra gibi yand???n?n resmi bu.

Bu resme bakt?ktan sonra, AB Entegrasyon Merkezi'nde tan??t???m?z Garen Bekaryan'?n baz? dertler olmasa, Ermenilerin soyk?r?m meselesini tarihe gömebilece?i sözleri çok da akla yak?n geliyordu nitekim. 'Ermenilerin soyk?r?m meselesini yeniden güncellemelerine neden olan ?ey, Karaba? olaylar?nda Türkiye'nin s?n?ra asker y??mas? oldu; bu geçmi? korkular? canland?rd?' diyordu. Nitekim Ulusal ve Uluslararas? Ara?t?rma Merkezi'nde görevli olan Stiopa Safaryan da ayn? fikirdeydi. 'Bugün Ermenistan ile Türkiye aras?ndaki en güncel problem, Türkiye'nin s?n?rlar? kapal? tutmaktaki ?srar? ve mutlak surette Azerbaycan taraf?nda yer almas?d?r. De?ilse, tarihsel mevzular? çözme i?i birkaç nesil ileri b?rak?labilir'. Ermenilerle aram?z?n sütliman olmad??? ortadayd?, fakat söylenenler, geli?tirilebilecek alternatifler konusunda tümüyle umutsuz olunmad???n?n da göstergesiydi.

Özal'?n 'Ermenistan'a bir iki bomba dü?se ne olur?' demesinin üzerinden 17 y?l geçti. Bu arada Türkiye, pekâlâ köprü vazifesi görebilecek, iki milleti birbirine tercüme edebilecek olan Hrant Dink gibi bir adam? de?erlendiremedi?i gibi, hayatta tutmay? bile ba?aramad?. Dolay?s?yla geçti?imiz zaman zarf?nda Türkiye, baz? sorunlar? gerçek muhataplar?yla çözmeye çal??sa daha iyi olmaz m?yd? diye yak?nmak için geç kal?nm?? olunabilir; ama yine de sormak ilzam eder: Türkiye, Bakü ile Erivan aras?ndaki buzlar için bir 'a?abey' rolü üstlenseydi, s?n?rlar konusunda bu kadar ?srarc? olmasayd?, diaspora- Ermenistan hatt?n?n k?sadevre yapmas?n? sa?lam?? olmaz m?yd? ayn? zamanda? Türkiye'nin geçmi?te olanlar? mukatele ve tehcir olarak adland?rma, 'soyk?r?m uygulamad?k' diyebilme hakk? var; tarihî veriler ve belgeler de bu iddias?n? destekleyecek en az?ndan yalanlamayacak durumda. Ancak bunu iddia etmekle, gelinen durum aras?ndaki palette onlarca renk var. Diplomasi bu renklerden yeni tonlar, yarat?c? çözümler üretme sanat?na verilen isim. Ne yaz?k ki Türk diplomasisinin renk paleti, Ermenistan'?n hayalet kasabas? kadar ürkütücü...