!áH€ ellspacing="0" ceŽÿÉ !ABD, 'SOYKIRIM' TASARISI VE PKKÀ

Amerikan d?? politikas?n?n emperyalist reelpolitik ve s?? bir idealizm aras?ndaki ince çizgide yürütüldü?ü söylenebilir. Ermenilerin soyk?r?m iddialar?n?n Amerikan Kongresi D?? ?li?kiler Komitesi'nin ald??? kararla kabul edilmesi ve bunu yaparken seçti?i zamanlama, bu olayda Amerika'n?n s?? idealizminin a??r bast???n? gösteriyor.

Ì" Amerika'n?n s?? idealizminin a??r bast???n? gösteriyor. Kula?a ho? gelen, vicdanen rahatlat?c? ancak gerçekli?ini ara?t?rma ihtiyac? hissedilmeden al?nan kararlar bu s?? idealizmin yans?malar?d?r. Avrupal? güçlerin Birinci Dünya Sava??'nda Ermenileri k??k?rtm?? olmalar?ndan dolay? Ermenilerin çektikleri ac?larda sorumluluklar? vard?r. Al?nan soyk?r?m kararlar? ile asl?nda günah ç?kararak vicdanlar?n? da rahatlatmaktad?rlar. ABD her ne kadar Avrupal?lar kadar bu konuda sorumluluk sahibi olmasa da idealizm ad?na insanc?l bir karar ald???n? dü?ünmektedir. Ancak bu ba?lamda Amerika'daki Ermenilerin lobi faaliyetlerinin etkisini de unutmamak gerekir. Özellikle Irak'taki durum ortadayken ve Amerikan kar??tl??? yükseli?teyken Amerika Birle?ik Devletleri, So?uk Sava? s?ras?nda ve sonras?nda bölgedeki en sad?k müttefikini küstürme pahas?na Ermenilerin soyk?r?m lobicilerine boyun e?mi? görünüyor.

?nsanl??a kar?? suç
Soyk?r?m, insanl??a kar?? i?lenen bir suç olmas? nedeniyle herkesin son derece duyarl? olmas? gereken bir konudur. Nerede görülürse görülsün k?nanmal? ve cezaland?r?lmal?d?r. Ancak 1915'ten bu yana kan?tlanamam?? bir soyk?r?m iddias?n?n 2000'li y?llarda çe?itli ülkelerin parlamentolar?nda ç?kar?lan kararlarla kabul edilmesi veya ettirilmesi, gerçeklerin de?il siyasal ç?karlar?n bir yans?mas? olabilir. Bu iddialar?n 90 y?ldan beri hâlâ tart???l?yor olmas? bile sa?duyulu insanlar aç?s?ndan gerçeklere ili?kin bir ipucu olmal?d?r. Kongre'nin alt komitesindeki toplant?ya Ermeni bir din adam?n?n dualar?yla e?lik etmesi, Ermeni lobilerinin insanca duygular?n sömürülmesine yönelik giri?im ve çabalar?n? doruk noktas?na ula?t?rm??t?r.
Bu duygusall???n Amerikan d?? politikas? ve Türkiye aç?s?ndan önemi nedir? Soyk?r?m gibi hassas ve insani bir konuda Amerikal?lar?n duygusal davranmas? anla??labilir. Ancak duygusal davranan bu insanlar?n Amerikan d?? politikas? konusunda önemli sonuçlar do?uracak bir karar? al?rken duygular?n? rehber almalar? çok da do?ru de?ildir. Uluslararas? ili?kiler alan?n?n kurucular?ndan olan Hans Morgenthau, ahlaki ve idealist kayg?larla politika üretenlerin ancak kendi ulusal ç?karlar?na zarar verece?ini söylemi?ti. Bu nedenle d?? politikada temel ilke, ulusal ç?karlar do?rultusunda duygusal de?il so?ukkanl? kararlar almakt?r. Bu, ayn? zamanda realist yakla??m?n da temel ilkesidir.
?ddia edildi?i gibi Ermenilere kar?? bir soyk?r?m suçunun i?lenip i?lenmedi?inin Amerikan ulusal ç?karlar? aç?s?ndan pek bir anlam? yoktur. Zira ABD binlerce kilometre öteden yakla??k 100 y?l önce olmu? olaylar?n yarg?çl???na soyunarak Ortado?u ve bölgesindeki ulusal ç?karlar?n? da tehlikeye atmaktad?r. Soyk?r?m iddialar?n?n gerçekli?ini ortaya koymak için Türk taraf?n?n ortak tarih komisyonu olu?turulmas? önerisine Ermenilerin s?cak bakmamas? ve Türk Ermenilerini temsilen Georgetown Üniversitesi'nde konu?mak isteyen ve soyk?r?m iddialar?n?n tarihçiler taraf?ndan incelenmesi gerekti?ini savunan Patrik Mesrop Mutafyan'?n Ermeni diasporas? taraf?ndan engellenmesi gibi geli?meler, asl?nda ABD'nin taraf olmamas? gereken bir konuda yanl?? taraf? seçmi? olabilece?ini akla getiriyor. Kongre'de as?l tart???lmas? gereken konunun 100 y?l önceki olaylar de?il de Ermeniler taraf?ndan hâlâ i?gal alt?nda tutulan Azerbaycan topraklar? oldu?u dü?ünülebilir. Çünkü bu i?gal, Amerikan ç?karlar? aç?s?ndan da son derece önemli olan bir bölgede istikrars?zl?k ve gerginliklerin temel nedenidir.

Duygusall?k
Ak?lc? bir d?? politikan?n gereklerini yerine getirmek yerine kendini duygusall??a kapt?ran Amerikal?lar?n kararlar? kar??s?nda Türkiye nas?l bir politika izlemelidir? Türkiye'nin geleneksel tepkisi de ço?u zaman duygusal olmu?tur. Ancak duygusal olarak ve irrasyonel bir biçimde al?nan kararlara yine duygusal ve irrasyonel tepkiler vermek büyük bir hata olur. Bu ba?lamda en çok tart???lan konulardan biri de ?ncirlik üssünün kapat?lmas? gibi radikal tepkiler olmaktad?r. Ancak ulusal ç?karlar d?? politikadaki so?ukkanl? tepkilerle korunabilir ve geli?tirilebilir.
?ncirlik üssünün kapat?lmas?, öncelikli olarak baz? giri?imlerden sonra gündeme gelmelidir.
Bas?ndan izledi?imiz kadar?yla Amerikan Kongresi ile ba?kan aras?nda bu karar konusunda bir uzla?mazl?k söz konusudur ve ba?kan d???nda birçok eski d??i?leri bakan? da bu konuda yanl?? karar al?nd???n? dü?ünmektedir. Bu durumda Türkiye aç?s?ndan yap?lmas? gereken, bu görü? ayr?l???n? yak?ndan takip etmek olmal?d?r.
PKK terörünün t?rman??ta oldu?u ve Amerikal?lar?n bu konuda Türkiye'ye yeterince yard?mc? olmad??? bir dönemde Amerikan Kongresi'nin att??? duygusal Ermeni ad?m?n?n bedeli, Amerika'ya PKK konusunda i?birli?i olarak ödetilmelidir. Bu i?birli?i, koordinasyon birimi kurulmas? gibi göstermelik olmaktan ziyade k?sa sürede sonuçlar? al?nabilecek somut ad?mlar?n at?lmas?na yönelik olmal?d?r. Bu yolla belki de Kuzey Irak'a girilmesine gerek bile kalmadan PKK sorunu çözülebilir. Bu da olas? kay?plar? engelleyecektir. Aç?k ve net hedefler olmad??? sürece Kuzey Irak'a girilmesi Türkiye'nin uluslararas? imaj?n? zedeleyebilir. Bu nedenle sorunun ABD eliyle çözümü en rasyonel alternatif olarak görülmektedir. Bu bak?mdan Amerikan Kongresi alt komitesinin Ermeni soyk?r?m karar? konusunda yapt??? yanl?? zamanlama, Türkiye için asl?nda bir f?rsat olarak yorumlanmal?d?r.

'Tezkere' krizi
ABD'nin PKK'ya kar?? net bir tav?r almamas?n?n nedeni 'tezkere krizi' nedeniyle Türkiye'yi cezaland?rmakt?. Art?k taraflar?n bir anlamda öde?ti?ini söyleyebiliriz. Bu a?amadan sonra PKK konusunda i?birli?ine yana?mad??? takdirde ABD'nin Türkiye ile müttefiklik ve stratejik ortakl?k konusunda samimi olmad??? da ortaya ç?kacakt?r. Ancak bu ortaya ç?kt?ktan sonra ?ncirlik üssünün kapat?lmas? da dahil olmak üzere pek çok önlemi almak rasyonel hale gelecektir. Duygusal tepkiler verilmeden önce bu tür olas?l?klar?n mutlaka görü?ülmesi ve pazarl???n?n yap?lmas? gerekir.
D?? politikada her?eyin e?zamanl? olarak kötüye gitmesi imkâns?zd?r. Oysa bugün böyle bir alg?lama var. PKK terörü t?rman??ta ve Türkiye en güçlü müttefiki taraf?ndan ihanete u?ram?? görünüyor. D?? politika konular?na çok yönlü ve çok boyutlu bak?ld???nda ise durumun bu kadar vahim olmad??? görülecektir. Bir konudaki olumsuz geli?meler ba?ka konulardaki olumsuzluklar?n giderilmesi konusunda f?rsatlar olarak kullan?lmal?d?r. Bu, duygusal bir millet olan Türklerin çok s?kl?kla yapmad??? bir ?eydir. Son geli?meler asl?nda ABD'nin bu son ad?m?yla Türkiye'nin eline koz vermesi ?eklinde de de?erlendirilebilir. Önemli olan, bu durumu gördükten sonra ortaya ç?kan f?rsatlar? politikaya dönü?türebilmektir.

Yrd. Doç. Dr. Haluk Özdemir: K?r?kkale Üniversitesi Uluslararas? ?li?kiler Bölümü