GÜL?DEN ERMEN?STAN?A KO?ULLU ??B?RL??? ÇA?RISI

Cumhurba?kan? Abdullah Gül, dün Bakü’de Azerbaycan Parlamentosu’nda konu?urken Türkiye-Azerbaycan karde?li?ini, ikili siyasi ve ekonomik ili?kilerin daha üst seviyelere ç?kar?lmas? gerekti?ini vurgulad?. Bundan sonra iki ülke aras?ndaki üst düzey ili?kilerin daha da s?k?la?t?r?laca?? mesaj?n? verdi.

Bu mesajlar asl?nda Türkiye Cumhuriyeti cumhurba?kanlar?n?n Bakü ve Ankara’da daha önce de s?kça dile getirdikleri sözlerden pek farkl? de?ildi.

Cumhurba?kan? Gül’ün Azerbaycan Parlamentosu’ndan Ermenistan’a gönderdi?i mesaj daha önemli ve daha çarp?c?yd? dün.

Gül, Bakü’den Ermenistan’a adeta zeytin dal? uzatt?. Ama ko?ullu. “Gelin aram?zdaki sorunlar? bar??ç? biçimde çözümleyelim. Dü?manl??? bir tarafa b?rak?rsan?z Güney Kafkasya’da yürütülen refah projelerinden siz de pay alabilirsiniz” demeye getirdi.

Ermenistan’?n “refah projeleri”ne ortak olabilmesi, bunlardan pay alabilmesi için iki ko?ulu yerine getirmesi gerekiyor.

“Azeri Türkleri’nin can? yand???nda bizim de can?m?z yanar” diyen Cumhurba?kan? Gül’ün Ermenistan’?n yerine getirmesini istedi?i birinci ko?ul ?u:

“Karaba?’da i?gal etti?i Azerbaycan topraklar?ndan çekilmesi ve i?gal nedeniyle göçmen durumuna dü?en 1 milyon Azeri’nin yeniden evlerine yurtlar?na dönebilmesi...”

Asl?nda Azerbaycan’?n da bar?? için y?llardan beri istedi?i bu. Gül daha sonra gazetecilerle sohbeti s?ras?nda bu sorunla ilgili görü?lerini biraz daha açt?:

“Bizim Ermenistan’a kar?? içimize sinmi? kin ve dü?manl?k duygular?m?z yok. Bugünkü durumdan mutlu da de?iliz. Biz bu bölgedeki bir büyük devlet olarak kom?ular?m?z?n da zengin ve müreffeh olmas?n? istiyoruz. Ama ortada bir gerçek var; önce bölgede güven ve istikrar?n sa?lanmas? gerekiyor. Karaba? sorununun bar??ç? biçimde çözümü gerekiyor. Bunun için biz iki taraf? da te?vik ediyoruz. Çözüm ça?r?m?z sadece Ermenistan’a de?il, bu ça?r? ABD’ye de ba?ta Rusya olmak üzere Minsk Grubu’na da...

Nas?l dünyan?n di?er bölgelerindeki krizler çözülsün diye ola?anüstü çaba harcan?yorsa Karaba? meselesinin çözümü için de ayn? ?ekilde hareket edilmesi gerekir...”

Gül’ün Parlamento’daki konu?mas?nda i?birli?i için koydu?u ikinci ko?ul da Ermenistan’?n Türkiye’ye yönelik hasmane tutumdan, sözde soyk?r?m iddialar?n? ba?ka ülkelerin parlamentolar?na ta??ma gayretlerinden vazgeçmesi...

Cumhurba?kan? Gül’ün Bakü’deki konu?mas?n?n Ermenistan’la ilgili bölümü özetle ?öyle:

“Türkiye, Ermenistan’? 1991 y?l?nda tan?d? ve k?y?da? olmamas?na ra?men Karadeniz Ekonomik ??birli?i’ne ortak etti. Fakat Ermenistan’la bugünkü ili?kimizden ben de memnun de?ilim. Bu durumdan Türkiye sorumlu de?il. ?li?kilerin bozuk olmas?n?n sebebi Ermenistan’?n Türkiye’ye kar?? hasmane bir tutum sergilemesi ve Karaba?’da Azerbaycan topraklar?n? i?gal etmi? olmas?d?r. Biz ili?kileri normalle?tirebilmek için tarihçilerden olu?an ortak bir komisyon kurulmas?n? ve bu komisyonun 1915 olaylar? ile ilgili iddialar? incelemesini önerdik, bu önerimizi de kabul etmediler. Ermenistan 1915 olaylar?n? ba?ka ülkelerin parlamentolar?nda takip etmeyi ve dolay?s?yla Türkiye’ye kar?? hasmane tutumunu sürdürdü?ü müddetçe ili?kilerimizde düzelme olmaz. Halbuki bu tutumunu de?i?tirse, i?gal etti?i Azerbaycan topraklar?ndan çekilse bar?? içinde i?birli?ine girse, kendileri kazançl? ç?karlar. Örne?in Güney Kafkasya’daki refah projelerine kat?lsalar çok daha iyi olur.”

Gül’ün Ermenistan’a önerdi?i imkan az de?il asl?nda. Birinci hatta ?ans?n? kaybetti ama Türkiye-Azerbaycan- Gürcistan ve di?er orta Asya Cumhuriyetleri’nin i?birli?i ile önümüzdeki dönemde gündeme gelecek yeni petrol ve do?al gaz boru hatt? projelerinin ekonomik olanaklar?na ortak olabilir. Yeni ?pek Yolu Projesi kapsam?nda ba?lat?lan ve Çin’den Avrupa’?n en uç noktas?na kadar uzanacak olan demiryolu projesi de ?u anda Ermenistan’? d??ar?da tutuyor. Gül’ün “refah” projeleri diye adland?rd??? pek çok yeni ekonomik ve ticari i?birli?i tasar?s? ?u anda gündemde.

Ve refah projelerinden, zenginlikten pay alabilmek Ermenistan yönetiminin tutumuna ba?l?. Ya iki ko?ulu yerine getirecek, dü?man de?il, dost ve ortak olacak ya da refah projelerini, bölgede olu?an zenginli?i uzaktan seyredecek...