ERMEN?STAN?DA ?KT?DARI DE???T?RMEK

Ankara’n?n son dönemde ya?ad??? sorunlar?n ba??nda 1915 olaylar?n?n Avrupa ve ABD meclislerinde "soyk?r?m" olarak tan?nmas?n? öngören tasar?lar geliyor. Tasar?lar?n engellenmesi için Ankara’n?n stratejisinin temel dayana?? Türkiye’nin jeopolitik konumunu kullanmak. ABD ve Avrupa ülkelerine tavizler verilerek "soyk?r?m" tasar?lar?n önüne geçmeye çal??an AKP yönetimi, bir taraftan da Ermeni Diasporas?n? dengelemek için Yahudi kurulu?lar?n? ve lobileri kullan?yor. Ancak ertelenen tasar?lar ileriki dönemlerde daha da zor ?artlar alt?nda tekrar gündeme geliyor, tekrar tavizler veriliyor. Bu politikan?n sonuç vermedi?ini gören Ba?bakan Erdo?an, Türkiye’yi içinde bulundu?u k?s?rdöngüden ç?karmak için iki y?l önce yeni bir hamlede bulundu. Erivan’a ortak tarih komisyonu kurulmas? ve ar?ivlerin aç?lmas? önerisini götürdü. Erdo?an’?n iyi niyetli önerisine kar??l?k Erivan kap?y? adeta Ankara’n?n yüzüne kapatt?. Ermenistan Devlet Ba?kan? Robert Koçaryan, komisyon önerisini ret ederken önceli?in s?n?rlar?n aç?lmas? oldu?unu söyledi. 

'Soyk?r?m' bir tabu

Ermeni milli kimli?i analiz edildi?inde, Türkiye’nin sa?duyulu önerisinin neden kar??l?k görmedi?i ortaya ç?k?yor. Bilhassa Ermeni Diasporas? için mitle?tirilen "soyk?r?m" olgusu kendini tan?mlaman?n en temel unsuru ve adeta bir tabu. 1915 olaylar?n?n "soyk?r?m" olup olmad???n?n tart???lmas?n? dahi milli kimliklerine sald?r? olarak gören Ermeni taraf? için konunun tarihi olarak incelenecek bir boyutu da yok. Onlar için sorun, "tarihi gerçeklik" olan gereken "soyk?r?m?n" siyasi bask?larla Türkiye’ye kabul ettirilmesi. Diplomatik ili?kilerin kurulmad???, s?n?rlar?n kapal? oldu?u ve bir de Ermeni taraf?n?n kendi kimli?ini Türkiye kar??tl??? üzerinden tan?mlad??? üst üste kondu?unda iki ülkenin nas?l bir ç?kmazda daha iyi anla??l?yor.

Bu karanl?k tabloya ra?men, ili?kilerin dönü?ümü için önemli bir f?rsat Ermenistan’da ?ubat ay?nda yap?lacak devlet ba?kanl??? seçimleri. Seçim yar???n?n önde gelen iki ismi Ba?bakan Serj Sarkisyan ve Ermenistan’?n ilk Devlet Ba?kan? Levon Ter-Petrosyan. Görevini anayasa gere?i aday olamayaca?? için b?rakacak Koçaryan’?n stratejik orta?? Sarkisyan Türkiye kar??t? siyasetin devam?ndan yana tav?r koyarken, Ter-Petrosyan Ermenistan’?n gelece?i için Türkiye ile ili?kilerin normalle?mesini savunuyor.

Petrosyan daha ?l?ml?

1997 y?l?nda Karaba?’da çözüm istedi?i, Türkiye ile yak?nla?may? destekledi?i için ihanetle suçlanan ve Koçaryan öncülü?ünde yap?lan darbeyle devrilen Ter-Petrosyan, 10 y?l önceki görü?lerinin bugün de arkas?nda. Uzun bir aradan sonra suskunlu?unu bozup meydanlara inen Ter-Petrosyan’?n, ülkede bütün ipleri ellerinde tutan ve yolsuzluk ekonomisinin ba??ndaki Koçaryan-Sarkisyan ikilisine kar?? i?i zor görünüyor.

Ter-Petrosyan’?n Türkiye kar??t? Sarkisyan’a kar?? ba?ar?l? olabilmesi için Ankara’n?n seçimlere kadar atabilece?i kayda de?er ad?mlar var. Bunlar üç ba?l?k alt?nda toplanabilir:

1) Eski Sovyet co?rafyas?nda daha önce Ukrayna, Gürcistan ve K?rg?zistan’da ya?anan devrimlerden bir benzerinin Ermenistan’da olmas? için, Ankara, liderli?ini Ter-Petrosyan’?n yapt??? Sarkisyan kar??t? gruplara maddi destek vermelidir. Bu ba?lamda Türkiye’nin elindeki koz, bu ülkeyle maddi ve manevi ba?lant?lar? bulunan Ermeni as?ll? vatanda?lar?m?zd?r. Ermeni as?ll? vatanda?lar?m?za "maalesef Ermeni" gözüyle bakmak yerine, Erivan’daki rejimi de?i?tirmek için destek verilmelidir. Türkiye’nin, yolsuzluk düzenine kar?? Ermenistan’daki bar?? ve demokrasi yanl?s? güçlere verece?i maddi deste?in organizasyonunu yapacak bir kurul olu?turulmal? ve ülkemizdeki Ermeni cemaatinin önde gelenleri burada temsil edilmelidir. Lobilere "soyk?r?m" tasar?lar?n?n engellenmesi için yap?lan harcamalar?n kar??s?nda, Ermenistan’daki seçimlerde Ter-Petrosyan taraf?na verilecek birkaç milyon dolarl?k deste?in oy kullanacak bir buçuk milyon seçmeni ciddi oranda etkileyece?i a?ikârd?r.

2) Ankara, seçimlerden önce Ermenistan ve dünya kamuoyuna bar?? ve demokrasi yanl?s? güçlerin iktidara gelmesi halinde bu ülkeyle önce diplomatik ili?ki kuraca??n?, Karaba?’da Erivan’?n ataca?? ad?mlar ve tavizler kar??l???ndaysa s?n?rlar? açaca??n? aç?klamal?d?r. Böylece, Ermeni seçmenlerin oylar?n? Ter-Petrosyan’a vermeleri, s?n?rlar?n aç?lmas? için zemin haz?rlamalar? sa?lan?l?r. S?n?rlar?n kapal? kalmas?n?n Ermenistan ekonomisine y?ll?k maliyetinin 700 milyon dolar oldu?u dü?ünüldü?ünde, Türkiye’nin vaadinin seçmenler üzerinde büyük etkisi olacakt?r.

Ermenice yay?n yap?lmal?

3) Ermenistan’daki mevcut rejim bask? yoluyla ülkedeki medya organlar?n? denetlemekte muhalefetin sesinin duyulmas? engellemektedir. Bunu a?mak için, Ermenistan’a yönelik Ermenice radyo ve televizyon yay?nlar?na ba?lanabilir. Dünyadan izole edilmi? Ermeni halk?na, seçimlerde kullanacaklar? oylar?n ülkedeki rejimi de?i?tirmek ve refahlar?n? art?rmak için ne kadar hayatî oldu?u anlat?l?r. Do?u Blo?unun da??lmas?nda, ABD’nin Özgür Avrupa Radyosu'ndan yapt??? yay?nlar?n a??rl??? göz önüne al?nd???nda bu seçene?in de?eri daha iyi anla??l?r.

Türkiye, So?uk Sava? döneminin miras? statik ve reaktif siyasetin yerine inisiyatif almal?, Ermenistan’da demokrasi ve bar?? isteyen güçlerin iktidar? için proaktif d?? politika yürütmelidir.