AZER? RTÜK?Ü TÜRKÇE?Y? TÜRKÇE?DEN KORUMAK ?Ç?N TÜRKÇE?Y? YASAKLADI

Bakü mahreçli bir habere göre Azerbaycan’?n RTÜK'ü, “Azeri diline zarar verdi?i” gerekçesiyle Türk filmlerinin dublajs?z yay?n?n? yasaklama karar? alm??.

Azerbaycan’?n Ulusal Radyo Ve Televizyon Kurulu (Azerbaycan Respublikas? Milli Televiziya ve Radio ?uras?), geçti?imiz 14 Mart’taki bir karar? ile Azerice’yi yabanc? dillere kar?? korumak için Azeri televizyonlar?nda yabanc? dilde yay?n yap?lmas?n? yasaklam??. 14 Mart karar?nda Türkçe yasakl? diller aras?nda bulunmad??? için, dublaj ve alt yaz? harcamalar?ndan kaçan televizyon kanallar? sürekli Türkçe film ve dizileri oynatmaya ba?lam??lar.

Bunun üzerine Azeri RTÜK’ü 1 Ocak 2008’den itibaren Türkçe’nin de yasakl? diller aras?na girece?ini karara ba?lam??.

Bu karar herhalde bizde toplumun derin duygular?n? zedelerken, ?a?k?nl?k da yaratacakt?r. Çünkü Azerilerin hem ?rklar? hem de dilleri ile bizden olduklar?n? dü?ünürüz.

Hepimiz Türküz asl?nda

Asl?nda bu böyledir de.

Dünyada Türkçe konu?an insanlar?n toplam say?s?n?n 170 milyon dolay?nda bulundu?u bilinir. Ancak bu Türkçelerin hepsi ayn? lehçeden de?ildir. Örne?in bizim Anadolu’da konu?tu?umuz Türkçe de, Azeri Türkçesi de, Türkmence ve Gagavuz Türkçesi gibi “O?uz” dil grubundand?r. Buna kar?? mesela Kazaklarla Tatarlar?n Türkçeleri “K?pçak” dil grubunda, Özbeklerin, Uygurlar?n Türkçeleri ise “Karluk” dil grubundad?r.

Asya ve Avrupa k?talar?na yay?lm?? olan Türk topluluklar? Türkçe’nin farkl? lehçeleri yan?nda, eskiden ba??ml? olduklar? devletlerin resmi dillerini de (Rusça, Çince, Farsça, Bulgarca vb.) konu?urlar.

Anadolu Türkçesi ile Azeri Türkçesi ayn? dil grubunda olsalar bile, bu iki dili hem “e? sesli fakat farkl? anlaml? kelimeler”, hem de Azeri diline fazlaca yerle?mi? olan Rusça kelimeler farkl? k?lar. Unutmayal?m ki 2002’ye kadar Azeriler, Kiril alfabesini kullan?rlard?.

Erciyes Üniversitesi’nden Doç. Dr. Suzan Tokatl?’n?n “Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi”nde (2004/1) yay?nlanan makalesinde e?sesli ve farkl? anlaml? kelimelere verdi?i örneklere bakarak, bizim Türkçemiz ile Azeri Türkçe’si aras?ndaki durumu daha iyi görebiliriz.

Sesler ayn? ama anlamlar farkl?

A?ç?- Bizde “yemek pi?iren” ki?i, Azerice’de ise “ham deriyi i?leyen” usta anlam?na gelir.

Sümük- Bizde “burundan gelen salg?”, Azerice’de ise “kemik” anlam?na gelir. Mesela Azeri dilinde “sümüklü et” pirzola demektir.

Al??mak- Bizde tekrarland??? için bir ?eyi yad?rgamamakt?r. Azeri Türkçe’sinde ise k?zmak, öfkelenmektir al??mak.

Bay?r- Bizde “küçük yoku?”, Azerice’de ise “d??ar?s?” demektir.

Dan??mak- Bizde “fikir sormak”, Azerice’de ise “konu?mak” için kullan?l?r.

Erik- Bizde “erik” ad? verilen meyve, Azerice’de “kay?s?”y? ifade eder.

Kalça- Bizde vücudun bir bölümü, Azerice’de ise “erkek manda yavrusu”dur.

Pinti- Bizde “cimri”, Azerice’de “pasakl?” demektir.

Subay- Bizde “rütbeli asker”, Azerice’de ise “bekar” anlam?na gelir.

Bu sözlü?ü uzatabiliriz.

K?sacas? “Azeri RTÜK’ü”nün, Türkçe’yi Türkçe’den korumak için Türkçe’yi yasaklamas?na üzülüp k?zmak yerine, bunun nedenini anlamaya çal??mal?y?z.