!áH€ ellspacing="0" ceŽÿ%ERMEN? AYDINLAR DAHA RAHAT TARTI?IYORš

Ermenistan’?n kenar semtlerinde bir evde yirmi be? Ermeni ayd?n?, Türkiye-Ermenistan ili?kilerini tart???yor ve çözüm ar?yor. AIPRG’nin düzenledi?i toplant?da, Ermenilerin Türkiye’den toprak talebi olmad???n? daha s?k ve daha yüksek sesle dile getirmek gerekti?ini söyleyen de var, soyk?r?m kavram?n?n a??r bir yük ta??d???n? ve Türkiye’yi buna zorlaman?n do?ru olmad???n? söyleyen de. Türkiye’de Ermeni Konferans? düzenlenirken ya?ananlar o kadar taze ki haf?zam?zda, ?a??rmaktan kendimizi alam?yoruz.

U!ar taze ki haf?zam?zda, ?a??rmaktan kendimizi alam?yoruz.

?STANBUL’daki Ermeni Konferans? sürecinde ya?anan sorunlar? dü?ününce, gördü?ümüz manzara kar??s?nda ?a??r?yoruz elbette. ?a?k?nl???m?z?n sebebi, AIPRG (Armenian International Policy Research Group)’in Erivan’?n kenar mahallesinde bir evde düzenledi?i "yuvarlak masa" toplant?s?ndaki renklilik. Ço?unlu?unu gençlerin te?kil etti?i yirmi be? ki?ilik grup, bütün boyutlar?yla Türkiye-Ermenistan ili?kilerini tart???yor. Ermenilerin herhangi bir toprak talebi bulunmad???na dair Türkiye’nin ikna edilmesini isteyenler de var aralar?nda, Kars Anla?mas?’n? tart??maya kimsenin niyetinin olmad???n? s?k s?k vurgulamak gerekti?ini dile getiren de.

Hatta kat?l?mc?lardan birisi, "soyk?r?m" kavram?n?n a??r bir yük ihtiva etti?ini ve Türkiye’yi bunu kabule zorlaman?n en az?ndan ?imdilik do?ru olmad???n? söylüyor. Etyen Mahçupyan’?n Agos’ta yazd??? gibi, "Soyk?r?m kelimesini merkeze alan her tart??ma kaç?n?lmaz olarak iki pozisyon aras?nda ideolojik bir mücadeleye dönü?üyor" çünkü.

??in ilginç taraf?, bunu söyleyen tepki filan da görmüyor ve biz Türkiye’deki tart??malar?n üslûp ve mant???n? bildi?imiz için biraz daha ?a??r?yoruz.

Ara?t?rma Merkezi’nin yöneticilerinden Mher Baghramyan, bu tür toplant?lar? çok s?k yapt?klar?n? belirterek, yekpare bir Türkiye olmad??? gibi, yekpare bir Ermenistan olmad???n? da vurguluyor. En önemli beklentileri ise s?n?r?n aç?lmas?. Bu tür tart??malar?n iki toplum aras?nda yap?labilecek düzeye gelinmesi, en önemli a?ama olacak belki de.

Levon Ter Petrosyan ismi bunun için öne ç?k?yor. Öncelikle soyk?r?m? kabul ettirmek veya dünya parlamentolar?ndan soyk?r?m tasar?lar? geçirmek için u?ra?mak yerine, Türkiye’yle iyi kom?uluk ili?kileri geli?tirmeyi vaad ediyor Petrosyan. Ermenistan Devlet Ba?kan? iken MHP lideri Alparslan Türke?’le Paris’te görü?erek, önemli bir ad?m da atm??t? üstelik. "??i tarihçilere b?rakal?m" tezinin mimar?n?n Petrosyan oldu?unu da hat?rlatmak gerekiyor.

?LK GERÇEK TEMAS

Lilit Bleyan, The Center for Puplic Dialogue and Development (CPDD) bünyesinde, Avrupa Birli?i’nin, ABD’nin ve ?ngiltere’nin deste?iyle European New Neighbors Policy (Avrupa Yeni Kom?uluk Politikalar? - ENP) çerçevesinde kurulan internet sitesinin yöneticisi. ?ngilizce yay?na ba?layan site, Türkçe, Ermenice ve Gürcüce versiyonlar için haz?rl?klar?n? sürdürüyor.

Bleyan, iki ülke milli tak?mlar?n?n yapaca?? maçlar?n bir anlamda ilk gerçek temas niteli?i ta??d???n? ve bu nedenle son derece önemli bir tecrübe olaca??n? belirterek ?unlar? söylüyor:

"Futbol gerçek bir alan. Oyuncular gerçek, diyalog ve temas gerçek. Sadece futbolcular de?il, taraftarlar da gerçek ve bu gerçek bir temas olacak. ?ki ülke de kar?? taraf? a??rlayacak, milli mar?lar söylenecek. Bize burada dü?en görev, bütün dünyaya, iki ülke aras?nda gerçek sorunlar olmad???n? ve iki taraf?n da diyalog yanl?s? oldu?unu göstermek. Futbol sayesinde kar??m?za ç?kan bu ?ans?, en iyi ?ekilde kullanmam?z gerekir."

Ermenistanl? ayd?nlar?n dedi?i gibi, top gerçekten de Türkiye’de. Hiç de?ilse maçlar için s?n?r? açarak, usta bir vuru? yapabilir mesela...

Soyk?r?m Müzesi’nde ya?anan hayal k?r?kl???

Beklentim neydi de hayal k?r?kl??? ya?ad?m, bilmiyorum do?rusu. Oysa, müzenin konumu, an?t ve an?t?n sembolik de?eri, kar alt?ndaki tepede derinden derine duyulan hüzünlü müzik ve an?t?n tam kar??s?nda yer alan A?r? Da?? son derece etkileyici. Hepsi bir araya gelince, 1915’te ya?anan büyük trajediyi sessiz bir biçimde temsil ediyor sanki. Ne var ki, büyünün önemli bir k?sm?, Müze’nin içine girince bozuluyor. Herhalde bunun ilk sebebi, Müze’de sergilenen malzemenin zay?fl???.

Duvarlarda yer alan büyütülmü? foto?raflar, hemen her yerde gördüklerimizden mesela. Foto?raflarda, kimin Ermeni, kimin Türk, kimin Kürt oldu?u da meçhul. Türkiye’de pek çok gazete benzer ya da ayn? foto?raflar? "Ermeni mezalimi"nin kan?t? olarak yay?ml?yor. Vitrinlerde de, Hanry Morgenthau, Vahank Dadrian, James Bryce-Arnold Toynbee, Aram Andonian gibi ismini bildi?imiz yazarlar?n kitaplar? sergileniyor. Dönemin büyükelçilerinin mektuplar? ve elbette Talat Pa?a’n?n telgraf?. Ermeni as?ll? Frans?z ressam Hovaness Semerjian’?n (Jansem) soyk?r?m kurban? kad?nlara ili?kin temsili tablolar? manzaray? tamaml?yor.

Bir de, Ermenilerin dirili?ini sembolize eden küçük bir an?t ve etraf?nda Van, Erzurum, Sivas, Diyarbak?r, Kars, Bitlis gibi Ermenilerin ya?ad??? Anadolu kentlerinden getirilmi? topraklar?n yer ald??? platformlar var.

Evet, hepsi bu kadar. Hayal k?r?kl???n?n sebebi de bu zaten. Elbette soyk?r?ma ait somut bir kan?t beklemiyordum ama hiç de?ilse Diaspora ve Ermenistan ar?ivlerinden daha farkl? belgeler umuyor insan. Yoksa o ar?ivlerde hiçbir ?ey yok mu?

?HD soyk?r?m? tan?d? m?

SoykIrIm Müzesi’nin bro?üründe, 1915’te ya?anan trajediyi soyk?r?m olarak tan?yan ülkelerin ve örgütlerin listesi de yer al?yor. Buna göre, 18 ülke parlamentosundan soyk?r?m karar? ç?km?? bulunuyor. Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi’nin yan?s?ra, ?nsan Haklar? Derne?i ?stanbul ?ubesi de soyk?r?m? tan?yan örgütler aras?nda zikrediliyor. Ayn? bro?ürde, Hitler’e ait olup olmad??? hálá tart???lan, "Ermenileri kim hat?rl?yor ki?" sözleri de bulunuyor.