!âJĞ ="justify">Peki ne demi? Nâz?m, ?u sözümona "uluslararas? yalan" hakk?nda? Kür?at Bumin de yazd?, ama as?l derdi Ermeni sorunu olmad???ndan biraz eksik yazd? {Yeni ?afak, 19 aral?k). Genco Erkal ve Faz?l Say'?n dâhil oldu?u bir Kültür Bakanl??? projesinde, Nâz?m'?n "Ak?am Gezintisi" ?iirinden Ermeni bakkal Karabet ile ilgili, canal?c? be? dizenin sansürleni?ini, Koray Düzgören'in 7 Temmuz 2003'de aç?klam?? oldu?unu hat?rlatt?. Oraya da gelece?iz, ama biraz daha yava? ve ayr?nt?l? gidelim. Antropolog Michael Herzfeld bir kitab?n? "kültürel mahremiyet" kavram? etraf?nda örer {Cultural intimaty social pcetics in the nation-state, 1997). Yunan ulusal belle?inin alt?nda sakl? duran as?l sosyal belle?i tan?mak için, yerel Girit toplumunun "kültürel mahremiyetinde girmek gereklidir. Osmanl?'yla ili?kisinde, Nâz?m'da fazlas?yla vard?r bu. ittihatç?lar? (ve toplumu nas?l bezdirmi? olduklar?n?), hem de Kuvâyi Milliye'de anlat???na yar???r (Adam yay?nlar??, 25): Biz ki ?stanbul ?ehriyiz, Seferberli?i görmü?üz: Kafkas, Galiçya, Çanakkale, Filistin, vagon ticareti, tifüs ve ispanyol nezlesi bir de ?ttihatç?lar birde uzun konçlu Alman çizmesi 914'ten 18'e kadar yedi bitirdi bizi. (Not 1: Görüldü?ü gibi Nâz?m, 1974'ün T??KP Davas?: Savunma's\n?n 118-131. sayfalar? aras?ndaki tahlillerle; örne?in 'Talât, Enver ve Cemal Pa?alar yönetimindeki komprador-feodal ittihat ve Terakki diktatörlü?ü, Alman emperyalistleriyle birlikte ülkemizi Birinci Dünya Sava??na soktu" (130) ya da "Alman emperyalistlerinin Baku petrollerini ele geçirmesine hizmet eden Enver Pa?an?n Turanc?' siyaseti" (130-31) gibi saptamalarla ayn? frekanstad?r. ?imdi birdenbire Ermenilere kar?? "vatan savunmas?" yapt??? ke?fedilip kahramanla?t?r?lan, ad?na üniversite kurulmas? istenen Talât da, i?te bu Talât't?r.) Geçelim. Memleketimden insan Manzaralar?nda dokunakl? i?aretler dü?er Nâz?m, varken ve geni? bir alan? kaplarken ans?z?n yokolmu? bütün bir Ermeni toplumunun geride b?rakt??? kocaman bo?lu?a; insanlar?n susu? veya unutu?una. Bozk?r hapishanesinde Çopur ?hsan Bey, Asrî Yusuf, Bakkal Sefer, otuz üç y?ll?k bir gazete parças?n? okumaktad?r (1941-42'den 33 ç?karsa, 1908-9 kal?r): "-Gazetenin ismi 'Sabah', efendi a?a, 10 Rebiülah?r 1327. Numero 7038. Sahibi imtiyaz? Mihran. " Asrî Yusuf sordu: "-Vay, sahibi Ermeni miymi??" "-Ermeni, mermeni, oku ?hsan Bey..." Dört sayfa sonra 31 Mart Vakas?'ndad?rlar; Nâz?m farkl? milletlerin nas?l birlikte direndi?ini, henüz devrimci Jönlerin gözüyle anlat?r (Adam Yay?nlar?, 307): "Ta?k??la ve civar?ndaki yerler/ Osmanl?, Arnavut, Rum, Ermeni, Musevi, Bulgar kanlar?yla suland?, / vatan a?k? ve hürriyet için..." . / (...)'Tatavla'dan toplar?. geçirmeye u?ra?an askerlere / Ermeni kad?nlar?n?n yard?m?n? görenler..." Bundan sonra s?ra, 31 Mart (12-24 Nisan) ayaklanmas?n?n en önemli ta?ra uzant?s? olan Adana Ermeni katliam?na gelir. Nâz?m, paramparça bir gazetenin ancak yar?s? okunabilen sat?rlar? üzerinden, kesik kesik söyler söyleyece?ini (Adam Yay?nlar?, 308): Devam etti ihsan Bey: " -'Adana vukuat?' ..........menhus eller, kirli nasiyeler........................... ...............evli bir Ermeni kad?n?n hanesine............ ..........zevci gelir, bu mel'unlardan üçünü kur?unla katleder bu f?rsattan istifade, Ermeni evlerine hücum......... ..........hükümetin miskinli?i...................................... ...............islamlar Ermenilere, Ermeniler islamlara......... ..........evler ate?e verilir................................................ ..........?ehri ya?ma eden mürteciler........................ .....................Adana k?tali köylere............................... ..........................Tarsus sokaklar? cesetle doludur........ Daha okuyal?m m? ?" Ben g?c?kl???na sormuyorum; ?hsan Bey'in a?z?ndan Nâz?m soruyor, daha okuyal?m m? diye. Okuyal?m bakal?m. Asrî Yusuf un döktü?ü aynalara, resimledi?i Hazreti Ali ve devesi levhalar?na, çe?itli anlamlarda yitik bir dünya, üstünden silindir geçmi? bir kültür yans?r (Adam Yay?nlar?, 311): Sürümü çoktu bu levhalar?n, en uzak köylerden bile sipari? geliyor. Model: eski örnek, bir tek fazlal?k: gökteki melek. Onu Çopur ihsan Beyle beraber Ermenice bir dua kitab?ndan çizmi?tiler. 190 sayfa sonra s?ra, as?l vah?ete gelir. |
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
