TÜRK-AMER?KAN ?L??K?LER?NDE YEN? DÖNEM M??

Cumhurba?kan? Abdullah Gül önemli bir programla ABD’de. Stratejik aç?dan önemli üç bakanla birlikte. D??i?leri, ekonomi ve enerji.

Ziyaret devam ederken bu konularda tecrübeli ve de?erli bir uzman?n görü?lerine ba?vurduk.

Avrasya Stratejik Ara?trmalar Merkezi (ASAM) Ba?kan? ve Emekli Büyükelçi Faruk Lo?o?lu.

Kendisinin 2001-2006 y?llar?nda ABD’deki büyükelçimiz oldu?unu da hat?rlatal?m.

Faruk Lo?o?lu’yla ASAM’daki odas?nda Türk-Amerikan ili?kilerinin nereye do?ru gitti?ini ve Türkiye’nin politikalar?n? konu?tuk.

PKK ve Ermeni sorunu belirleyici

Acaba 1 Mart tezkeresiyle birlikte hayli ini?li ç?k??l? hale gelen ili?kilerde yeni bir döneme mi giriyoruz?

- Yeni bir döneme ba?l?yoruz demek abart?l? ve erken olur. PKK ve Ermeni sorunu nedeniyle bir türlü rahat nefes alamayan ili?ki, biraz rahat nesfes al?r duruma gelmi?tir. Belki bu temel ve kal?c? ?eklinin de?il de, olmas? gereken dinamiklerin ba?lang?c? olarak görülebilir.

Peki devam etmesi için ne gerekiyor?

- ?li?kilerin daha iyi bir noktaya gelmesi için, ABD’nin PKK terörüne kar?? verdi?i deste?in devam etmesi laz?m. Ermeni tasar?s? kar??s?nda gösterdi?i tavr? ayn? kararl?l?kla sürdürmesi laz?m. Geriye do?ru bak?ld??? zaman bu ili?kilerde zaman zaman ini?ler ç?k??lar ya?anm??t?r.

Burada temel dinamik, ikili ili?kiler ba?lam?nda PKK’ya kar?? verilen mücadelenin devam etmesi önemli. Türkiye kamuoyu bunu hissetmeli.

Fakat Amerika PKK konusunda uzun y?llar do?ru dürüst bir ad?m bile atmad?. Bu kadar kolay tamir olabilir mi ili?kiler?

- Do?rudur. 4,5 y?ld?r ABD PKK konusunda beklenen ad?mlar? atmam??t?r. Dolay?s?yla da bu kadar zaman devam eden bir s?k?nt?n?n birdenbire a??lmas? beklenmemelidir. PKK varl??? ciddi bir tehdit olmaktan ç?k?ncaya kadar bu destek sürmelidir.

Di?er faktörler?

- ?kinci önemli nokta Ermeni lobisinin ABD’de bir gücü oldu?unu kabul etmek gerekiyor. Kas?m ay?nda ABD’de seçimler olacak. Böyle bir ortamda lobilerin deste?ini almak Amerikan siyaseti aç?s?ndan önemlidir. Acaba oradaki yönetim, Ermeni iddialar? kar??s?nda ayn? kararl?l??? gösterebilecek midir. Bu belli de?il.

Yani her an yeni k?r?lmalar ya?anabilir.

- E?er Ermeni lobisi mesafe al?rsa ikili ili?kilerde yeni k?rg?nl?klar ya?anacakt?r. Ayr?ca yeni dönemde gerek Irak, gerekse ?ran konular? iki ülke ili?kilerinde olumlu ve olumsuz yönleriyle önemli yer tutacakt?r.

Peki Türkiye’deki Amerikan kar??tl???? Özellikle Irak’?n i?galinden bu yana h?zla yükseliyor.

- Türkiye’deki Amerikan kar??tl??? bu ülkenin daha çok bu ülkenin Ortado?u siyasetinden kaynaklanan yanl??lar?na yöneliktir. PKK ve Ermeni sorunu bu konuda belirleyicidir. Ancak ayn? zamanda ?srail-Filistin sorunu ve Irak’ta ya?ananlar bu noktada etkili olmu?tur.

ABD’deki iki parti de Türkiye’den vazgeçemez

Peki Amerika’daki ba?kanl?k yar??? Türkiye’yi nas?l etkileyecek?

- Amerika’da rekabet eden iki partiye bakt???m?z zaman Türkiye’ye bak??lar? aç?s?ndan önemli farklar görmüyoruz. Geleneksel olarak Cumhuriyetçiler Türkiye’ye daha yak?n gözüktüler. Çünkü insan haklar? ve i?kence gibi konularda demokratlar daha hassas davrand?lar. Cumhuryetçiler ise daha anlay??l? davrand?lar.

?u andaki kim daha yak?n duruyor?

- Art?k böyle bir mesafeden sözetmek zor. ?ki parti de Türkiye’nin stratejik öneminin fark?nda. Gerek denokratik-laik yap?s?n?n, gerekse enerji gibi kritik konularda sahip oldu?u rolü biliyorlar.

Bush’un yeni ziyareti

ABD Ba?kan? Bush’un Cumhurba?kan? Abdullah Gül’le görü?mesinin hemen ard?ndan ç?kt??? geni? Ortado?u ziyareti, acaba ?ran kar??t? cephenin bir yans?mas? m??

- E?er Bush, bu ziyaretini ?ran kar??t? bir çizgiye oturtursa yanl?? yapm?? olur. Aksine özellikle ?srail-Filistin ihtilaf?nda ad?m atmal?d?r. Evet körfez ülkeleri ?ran’dan çekiniyorlar. Ama ?ran’? k??k?rtmak da istemiyorlar. Bu biraz da üslup meselesidir. ?ran’? hedef göstermeden konu?mak daha do?ru bir yoldur.

Türkiye,

ABD’ye ?ran deste?i vermez

Körfez’deki küçük çapl? sürtü?meler, yakla?an bir ABD-?ran çat??mas?n?n habercisi mi?

Emekli Büyükelçi Faruk Lo?o?lu ?ran sorununa iki ayr? ba?l?kta yakla??yor.

- Birincisi nükleer program konusunda Türkiye ile ABD’nin görü?leri birbirine yak?nd?r. Yani nükleer silah geli?tirmenin do?ru olmayaca?? noktas?nda.

Ancak ikinci nokta, ?ran’?n önemli ticari ili?kilerimizin de bulundu?u bir kom?umuz olmas?d?r. Türkiye bu ili?kilerin geli?tirilmesinden yanad?r. Özellikle de enerji alan?nda bu devam etmektedir. Ayr?ca Türkiye’nin bu politikas? da do?ru ve yerindedir.

Peki ABD-?ran krizi ciddi bir çat??maya dönü?ebilir mi ve Türkiye bu noktada nerede durabilir?

- ABD’nin ?ran’a yönelik bir sald?r? ihtimalini çok dü?ük görüyorum. Ancak küçük bir ihtimal bile olsa böyle bir durumda ABD, Türkiye’nin kendisine en küçük bir katk? sa?lamayaca??n?, bu hususta kararl? oldu?unu biliyor.