NORMALLE?ME GEC?KT?KÇE TÜRK?YE KAYBED?YOR

Abdullah Gül'ün bir önceki Washington ziyareti, geçen y?l, cumhurba?kanl??? seçiminden, genel seçimlerden ve Genelkurmay'?n o me?um 27 Nisan bildirisinden önce, Hrant Dink'in katledilmesinden birkaç hafta sonrayd?.
Gül, "D??i?leri Bakan?" s?fat?yla ABD'li muadili Condoleezza Rice ile görü?mekle kalmam??, Beyaz Saray'da Ba?kan Yard?mc?s? Dick Cheney ve Ba?kan'?n Ulusal Güvenlik Dan??man? Stephen Hadley ile de bir araya gelmi?ti.
O zaman ABD'liler Ba?bakan Recep Tayyip Erdo?an'?n büyük olas?l?kla Çankaya'ya ç?kaca??n? hesapl?yor; Gül'e de "gelece?in ba?bakan?" gözüyle bak?yorlard?.
Ziyaretin PKK, Ermeni Soyk?r?m? Tasar?s?, Iran gibi önemli ba?l?klar? vard?. Gül'ün ikili görü?melerini, yapt??? konu?malar? an? an?na izlemi?, kendisiyle ve yak?n?ndaki yetkililerle sohbet etmi? ve iyi not tutmu?tum. ?imdi o notlara bak?yorum.
Bush'un Ulusal Güvenlik Dan??man? Hadley, Gül'e diyor ki, "Ermeni Soyk?r?m? Tasar?s? konusunda önce siz kendinize yard?m edin.
301'i de?i?tirin, Ermenistan'la normallesin." Gül, 301 'i de?i?tirmeye s?cak bakt???n? ifade ediyor, ama "ama"s? var. Türkiye'de iktidara seçimle gelmemi? birilerinin 301 de?i?ikli?ine kar?? ç?kt???n? söylüyor.
ABD D??i?leri Bakan? Rice, Kuzey ?rak Kürt; yetkililerle temas? te?vik ediyor.
Gül ise, Irak Kürdistan Bölgesel Hükümeti Ba?kan? Neçirvan Barzani'yi istanbul'a davet etti?ini, ABD'den dönü?te kendisiyle görü?ece?ini hat?rlat?yor. Bir hafta sonra VVashington'a gelecek olan Genelkurmay Ba?kan? Org. Ya?ar Büyükan?t'?n muhalefet edip bu görü?meyi iptal ettirece?ini bilmiyor daha.
ABD Ba?kan Yard?mc?s? Cheney, Irak Cumhurba?kan? Celal Talabani'nin Ankara'y? ziyaret etmesinden yana. Ama bu, Gül'ün o zamanki konumuyla garanti edebilece?i bir ?ey de?il: "Bizce iyi olur ama Cumhurba?kan? Sezer'in tavr?n? biliyorsunuz," diyor ABD'lilere.
Velhas?l, ?ubat 2007'de "D??i?leri Bakan?" olarak ABD'li muhataplar?yla görü?en Gül, onlar?n önemsedi?i, kendisinin de yarar?na inand??? baz? ad?mlar? atacak iktidardan yoksun oldu?unu itiraf ediyor. Bu ad?mlar?n genel seçimlerden sonra kolayla?abilece?ini, o zaman AB sürecine de yeni bir ivme kazand?r?laca??n? söylemekten geri durmuyor.
***
Asl?nda ABD'nin (ve de 301, Irak'la temas ve Ermenistan konular?nda ABD'ye paralel konu?an AB'nin) ne telkin etti?inin öyle fazla bir önemi yok.
Yaz?ya, Gül'ün bir önceki Washington ziyaretine at?fla ba?lamam?n nedeni ba?ka: ?u anda "Cumhurba?kan?" kimli?iyle ve üstelik de bu kimli?i zorlu bir demokratik mücadele sonunda kazanm?? birisi olarak ABD'de bulunan Gül'ün, 11 ay önce "Yapam?yoruz, yada YASEM?N ÇONGAR çünkü...", ?steriz, ama" diye ba?lad??? cümleleri, hükümetin yapmaya niyetlenip de engellendi?i durumlar? hat?rlatmak.
Yoksa mesele ?u ya da bu ba?kentin beklentilerini kar??lamak de?il; mesele, Ankara'daki seçilmi?lerin "do?ru" sayd??? ad?mlar? at?p atamamas?.
22 Temmuz ba?ar?s? ard?ndan ve o ba?ar? sayesinde Çankaya'ya ç?kabilen Gül de, ikinci hükümetini kuran Ba?bakan Erdo?an da bugün art?k "iktidar" olabilmek için daha fazla ?ansa sahipler.
Nitekim 301. madde de?i?ikli?ini neden yapamad?klar?n? ABD'ye ve AB'ye defalarca "Asker istemiyor" diye aç?klayan hükümet, ?imdi bu de?i?ikli?i idealden çok uzak bir kapsamda da olsa yapman?n e?i?inde. Hem de kendi içindeki 301 muhaf?zlar?na ra?men...
Hrant Dink'in katlinin y?ldönümüne bir hafta kala, hâlâ "301, Türkiye'de kimsenin derdi de?il," diyebilen Hükümet Sözcüsü'ne ra?men.
Cesaretten yoksun ve fazlas?yla gecikmi? 301 de?i?ikli?ini bile "normalle?me" yönünde bir ad?m sayabilmemiz ise özürlü Türk demokrasisinin bir cilvesi.
Normalle?me yönünde daha büyük ve belirleyici a?ama, hiç ku?kusuz yeni ve sivil bir anayasan?n kabulü olacak.
Ancak onun d???nda at?labilecek ad?mlar da var. Bunlardan üçü, Türkiye'nin hem iç hem d?? politikas?n?n ya da ad?n? koyarsam, Kürt ve Ermeni meseleleri ile bu meselelerden etkilenen d?? ili?kilerinin alan?na giriyor. K?saca, ?unlar: 1. Talabani davet edilmeli: Irak Cumhurba?kan? Celal Talabani, Gül'ün selefi Sezer'in temsil etti?i devlet çizgisinin "cumhurba?kan?" olarak kabul etmeye yana?mad??? bir lider. ?imdi "devletin ba??" olan Gül bu zaafa bir an önce son vermeli, iran'? bugüne dek üç kez resmen ziyaret eden, ABD ve AB ba?kentlerinde, Arap dünyas?nda liderlerle bir araya gelen Talabani, Irak'?n "birli?ini, bütünlü?ünü" de simgeleyen "cumhurba?kan?" s?fat?yla Ankara'da da en yüksek düzeyde kabul görmeli.
2. Barzani ile görü?ülmeli: Irak Kürdistan Bölgesel Hükümeti Ba?kan? Neçirvan Barzani, geçen y?l ?stanbul'a gelip Gül'le görü?emedi, ama art?k kendisiyle görü?menin zaman?d?r.
PKK'ya kar?? önlemlerini art?ran ve örgütü silah b?rakmaya zorlamakta anahtar rol oynayabilecek olan Erbil yönetimini muhatap almal?y?z, iran geçenlerde Neçirvan Barzani'yi "Kürdistan Bölgesel Hükümeti Ba?bakan?" s?fat?yla kabul edip Erbil'le ticaret anla?mas? imzalad?. Türkiye Musul'dan ötesini yok sayarken, hem Bat? hem de bölge ülkeleri Süleymaniye ve Erbil'de konsolosluk açma yar???nda. Türkiye bunu yapmayarak bir ?ey kazanmad???n? görmeli.
3. Ermenistan s?n?r? aç?lmal?: Bu s?n?r?n kapal? tutulmas?, Türkiye'yi d?? politikas?n? Bakü'ye teslim etmi? ve Güney Kafkasya'daki sorunlar?n çözümünde rol oynama ?ans?n? pe?inen reddeden bir konuma itiyor.
Ermenistan'daki cumhurba?kanl??? seçimlerinin hemen ard?ndan ve seçimi kim kazan?rsa kazans?n, Ankara Erivan'a yönelik yeni ve cesur bir aç?l?m ba?latmal?. Ermenistan'la normal diplomatik ili?ki kurmak, diyalogu süreklile?tirmek, i?birli?i kanallar? açmak iki devletin soyk?r?m meselesine bak???ndan ba??ms?z olarak mümkün. Kald? ki, bu ba?lar kurulunca tarihi konu?mak da kolayla?acak.
Tabii, Gül ve Erdo?an'?n "devletçi refleksten, milliyetçi tepkiden" çekinerek ya da belki bu refleksi ve tepkiyi yer yer payla?arak, bu üç ad?m? daha da ertelemesi mümkün.
Bunu yaparlarsa normalle?meyi de ertelemi? oiuriar. Türkiye biraz daha kaybeder.