SOYKIRIM, TAR?H, HUKUK |
| ="justify"> ?talya'da 'k?y?m, tarihi bellek, hat?rlama' gibi konular? tart??mak üzere düzenlenmi? bir toplant?ya kat?lmaya gelmi?tim. Daha birkaç gün de buralarda kalaca??m. Toplant? bence genel çizgileriyle iyi dü?ünülmü? ve düzenlenmi?ti. Benim hep dü?ündü?üm ve söyledi?im gibi, Yahudilere uygulanan genosidin farkl?l???n?, bir anlamda 'benzersizli?i'ni vurgulamaya önem vermi?lerdi. q a, insanl??a kar?? i?lenen suçlarda nelerin ortak oldu?unu ortaya ç?karma çabas? da ihmal edilmemi?ti. Kamboçya veya Endonezya gibi, 'genosid' ba?lam?nda pek fazla üstünde durulmayan konular da ele al?nm??t?.
Birinci gün konu?anlar aras?nda bir Frans?z ara?t?rmac?n?n yakla??m? ilgimi çekti. 'Genosid' kavram?n?n yaratt??? sorunlardan söz ederek konuya girdi.
Tarihi ara?t?rma yapmak için bunu kullan?yoruz diyor. Ara?t?rma da nesnellik, serinkanl?l?k gerektiren bir faaliyet. Ama terim ayn? zamanda 'tarihi hat?rlama'n?n bir parças?. Bu ise insan hayat?nda pek öyle serinkanl?l?kla yan yana duramayan bir ?ey. Tamamen duygu yüklü ve sonuç olarak her türlü 'kötülük' için kullan?labilen -öyle kullan?lan- bir kelime.
Jacques Sémelin'in bu ikili ayr?m?na ben de bir üçüncüyü ekleyeyim: K?y?m, mahiyeti gere?i, otomatikman 'hukuk' disiplinini de i?in içine sokuyor. Bu da, do?al olarak, bamba?ka bir yakla??m gerektiriyor. Kelimenin buradaki kullan?m?na duygu, tutku hiç kar??mamal?. Öte yandan, tarih olmu? bir olay?n kendisini incelemek, yani 'tarihyaz?m?', olay?n hukuki yarg?lamas?yla da özde? de?il.
Sémelin, bu nedenlerle, 'genosid' de?il de 'k?y?m' demeyi tercih etti?ini söyledi (tabii, yukar?da de?indi?im gibi, 'Shoah' olarak adland?r?lan Yahudi k?y?m?n? ay?rd?ktan sonra). Benim tercihim de böyle. Ama kitlesel öldürmelerin hukuk dilinde de farkl? biçimlerine farkl? adlar verilmesi gerekti?ine inan?yorum. O bak?mdan bu toplant?, böyle bir ihtiyac?n daha çok anla??ld??? bir a?ama gibi göründü bana. Tarihi her olay?n kaç?n?lmaz bir tekilli?i var. Gene hiçbir tarihi olay?, ba?lam?ndan soyutlayarak anlamak mümkün de?il. 'Anlamak' ile 'adaleti sa?lamak' dedi?imiz fiiller de birbirini d??lamak zorunda de?ildir -'anlama'n?n 'ho? görmek' anlam?na gelmesinin gerekmedi?i gibi.
Frans?z konu?mac? 'genosid söylemi'nin kelime haznesinin de?erlendirmesi üstüne kurmu?tu konu?mas?n? (bu konuda yazd??? kitab? bitirmek üzereymi?). Toplumsal bilim ve tarih alan?na geçmeden önce, psikoloji alan?nda çal??m??. Onun için terimlerin, kelimelerin kullan?m?n?n psikolojik boyutunun da fark?nda olarak konu?uyor.
'Yok etmek', ayn? kelime. Ama oldukça farkl? anlamlar içerebilir. Bu ba?lamda, amaç çok önemli olabiliyor: Egemen olmak üzere yok edebilirsiniz. Namibya'daki ilk Alman komutan, bunu yap?yordu: çünkü böylece gözü korkutulan Herero'lar?n sa? kalanlar?n? Alman ç?karlar? için çal??t?rmak niyetindeydi. ?syan? bast?rma görevini ondan devralan ikinci Alman komutan? ise Herero'lar? ortadan kald?rmak üzere yok etmeye giri?ti ve ba?ar?ya epey yakla?t?.
Bu ikisi bir anlamda tamamen farkl? ve 'genosid' kapsam?na girecek olan? ikincisi. Ama duygusal düzeyde bakt???n?zda, birinci komutan?n yakla??m? daha 'soylu' görünmüyor elbette. Bu iki de?erlendirme de önemli bizim için, ama birbirlerine kar??t?rmadan. | | | « Geri | | « »
|
|
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
