="justify">Sovyet Ermenistan?'n?n Devlet Ba?kan? Karinyan'?n Ta?naklar ve 'Ba??ms?z, Büyük Ermenistan' yakla??m? üzerine de?erlendirmeleri tarihsel gerçekli?i de ortaya koyuyor. Karinyan, Ermeni burjuva az?nl???n romantik yakla??m?n?n çevre ülkelerdeki emekçilerin tepkisini de çekece?ini savunuyor.

�Kve 'ba??ms?zl???n' yan?lsamadan ibaret olaca??n? vurgulayan Karinyan'?n yakla??m?ndan güncel dersler de ç?kar?labilir. Irak'?n kuzeyindeki yap?lanman?n Ta?naklar?n hevesleriyle paralel oldu?u görülüyor...

Sovyet Ermenistan?'n?n ilk Merkez Yürütme Kurulu Ba?kanlar?ndan (Devlet Ba?kan?) A. B. Karinyan, Ermeni meselesini ve milliyetçi hareketini inceleyen birçok makale ve kitap kaleme alm??t?r. 1928 y?l?nda dizi ?eklinde ç?kan makalelerini "Ermeni Milliyetçi Ak?mlar?" ad?yla kitap olarak yay?mlad???m?z Karinyan, 1919 y?l?nda Ermenistan Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin yay?n organ? olan "Karmir Dro?ak"ta önemli bir yaz? kaleme al?r. "Ba??ms?z Ermenistan" ba?l?kl? yaz?, daha sonra Stalin'in ba??nda oldu?u Milletler Halk Komiserli?i'nin (Bakanl???) haftal?k gazetesi Jizn Natsionalnostey'in (Milletlerin Ya?am?) 22 ve 29 Haziran 1919 tarihli say?lar?nda iki bölüm halinde bas?l?r.

Sovyet Ermenistan?'n?n önemli devlet ve bilim adamlar?ndan Karinyan'?n yaz?s?n?n ç?kt??? dönemde Ta?naklar, Ermenistan'?n ba??ms?zl???n? daha yeni ilan etmi?tir. Türkiye'de ise Mustafa Kemal önderli?indeki Kurtulu? Sava?? merkezi anlamda ba?lamam??t?r. Karinyan'?n yaz?s?nda s?ca?? s?ca??na ortaya koydu?u tespitler öngörüsünün ne kadar güçlü oldu?unu göstermektedir. Di?er taraftan Türk-Sovyet dostlu?unun resmi anlamda do?mam?? olmas? da Ermeni meselesiyle ilgili olgular?n Türkiye'ye destek olmak amac?yla de?il, tamamen gerçekleri ortaya koymak için tespit edildi?ini göstermektedir.

'YANILSAMAYA SON VER?LMEL?

Karinyan, Ermeni milliyetçilerinin ?ngiliz-Frans?z emperyalistleriyle zaferlerini ayn? zamanda kutlad???na dikkat çekerek ba?lar yaz?s?na. Sadece Ta?naklar de?il, Ermeni muhafazakârlar? ve liberalleri gibi ?l?ml? hareketler de "ba??ms?z" ve "özgür" Ermenistan'? sevinçle kar??lam??lard?r. Bütün bu hareketlerin taraftarlar?, halk? Ermenistan için yeni bir dönemin ba?lad???na, kötü ve ac? günlerin geçmi?te kald???na ikna etmeye çal??maktad?r.

Karinyan, özellikle o günlerde bu inanc?n bir dizi savunucusu oldu?unu belirtir. Ermeni halk?n?n önemli bir k?sm? bu inançla yat?p kalkmaktad?r. Büyük ve korkunç Emperyalist Sava? art?k arkada kalm??t?r. Sava?tan yorulmu? emekçi kitleler, nefes alabilecekleri her fikre meyil etmeye haz?rd?r. Herkes, normal bir i? sahibi olmak istemekte, yeni bir hayat?n hayalini kurmaktad?r. Rus ve göçmen Türk Ermenileri ve Ermenistan'dan kaçan Ermeni mülteciler, bu "yeni hayat?n" "özgür" ve "ba??ms?z" Ermenistan'da gerçekle?ece?ine inanmaktad?r. Bu inanca kap?lm?? olan kitleler, vatanlar?na geri dönmek için s?raya girmi?tir.

Karinyan'a göre Ermeni komünistlerinin görevi bu yan?lsamaya son vermektir. Ermeni Bol?eviklerinin kitlelere kar?? borcu, emperyalist dünyan?n yard?m?yla kurulan "ba??ms?z Ermenistan"?n özünü ve gerçek yüzünü ortaya koymakt?r. Vatanlar?na geri dönenler, "ba??ms?z Ermenistan"?n gerçek durumu ve gelece?iyle tan??mal?d?rlar. Ermeni milliyetçilerinin uzun süredir üstünü örttü?ü gerçeklerle yüz yüze gelinmelidir.

'BÜYÜK ERMEN?STAN' ?STEMLER?

"Ba??ms?z Ermenistan"la ilgili olarak Ta?naklar, birçok kez ayr?nt?l? olarak fikir beyan etmi?lerdir. Bunlardan birinde Dr. Hamo Ogancanyan, ?talyan gazetesi Secello'nun muhabirine, büyük devletlere Ta?nak hükümetinin milli taleplerini ?u ?ekilde ilettiklerini söylemi?tir: Ermenistan, sava?a ve Abdülhamit'in ve Jön Türklerin ölümcül politikalar?na kadarki s?n?rlar? içinde kurulmal?d?r. Alt? vilayet, Kilikya (Antep, Adana, Mara? çevresi) ve Güney Kafkasya'da Ermenilerin ya?ad??? bölgeler Ermenistan s?n?rlar?na dâhil edilmelidir. Birle?ik ve ba??ms?z Ermenistan, Bar?? Konferans? taraf?ndan konferansa temsilci gönderme hakk?na sahip bir devlet olarak tan?nmal?d?r. Ermenistan, Cemiyet-i Akvam'a al?nmal?d?r. Birle?ik Ermenistan'?n 3 milyon kilometrekare yüzölçümü ve 4 veya 5 milyon nüfusu olmal?d?r. Ogancanyan ard?ndan ekonomik talepleri s?ralayacakt?r. (Cakamart, 1919, No. 105. "Ermenistan'?n Talepleri" ba?l?kl? makale)

DÜ?MANLA ÇEVR?L? ÜLKE

Karinyan'a göre bu talepler a??r? iyimserdir. Sovyet Ermenistan?'n?n ilk devlet ba?kanlar?ndan Karinyan, ?ngiliz-Frans?z emperyalizminin k?sa süre içinde bu iyimserli?i ortadan kald?raca??na emindir. Ermeni milliyetçilerinin bütün umutlar?na ra?men Versay Konferans?'nda Ermenistan'?n s?n?rlar? çok daha dar çizilmi?tir. Di?er taraftan "Ermenistan Cumhuriyeti", dört bir taraf? ba?ka milletlerin ya?ad??? dü?man ülkelerle çevrilmi?tir.

TA?NAKLARIN DESPOT?K POL?T?KASI

Karinyan, "ba??ms?z" Ermenistan hükümetinin kendi s?n?rlar? içinde ya?ayan di?er milletlere ikinci s?n?f muamelesi yapaca??n?n ve despotik bir milli politika izleyece?inin alt?n? çizer. Ermenilerin nüfusun sadece üçte birini olu?turdu?u dikkate al?n?rsa, milli devlet çerçevesinde Ermeni burjuva az?nl???n?n oynayaca?? rol aç?kça görülecektir. Yeni "cumhuriyet"in hükümeti, sadece geni? Ermeni proleter ve köylü kitlelerini de?il, bütün çevre ülkelerin nüfusunun bulundu?u ço?unlu?u kar??s?na alacakt?r. Bütün di?er Ermeni olmayan unsurlar, merkez kaç kuvvetlere dönü?ecek, ülkeden kaçacak ve kom?u ülkelerle ba?lant? kurmaya çal??acakt?r. Kendilerini ezen Ermeni hükümetine nefret duyan bütün bu ö?eler, her zaman bu küçük despotlar?n sallanan binas?n?n y?k?lmas?n?n hayalini kuracakt?r. Kom?u devletler ise kendi s?n?rlar? içindeki Ermenileri ezecek ve Ermenistan'la hesapla?maya can atacakt?r. Karinyan'?n ifadesiyle bu durum kaç?n?lmazd?r. Ard?ndan kaç?n?lmaz olarak askeri çat??malar da ba?layacakt?r. Tabi Ermeni hükümeti, iç ve d?? dü?manla sava?mak için ordular kurmak zorunda kalacakt?r. Bu durumda Ermenistan'?n "milli ordu" kurmak için ?imdiden harekete geçmesi gereklidir. Fakat bu, zor ve gerçekle?tirilemez bir görevdir. En fanatik milliyetçiler bile bunu görmektedir.

Görev zordur, çünkü Ermenistan, tamamen harap vaziyettedir. B?rakal?m düzenli orduyu, yabanc?lar?n yard?m? olmadan kendi nüfusunu geçindirecek durumda de?ildir. Halk, sava?lardan, mültecilikten ve halklar aras? kar??l?kl? k?r?mlardan bitap dü?mü?, normal bir hayat?n ve kom?ular?yla dostça ili?kilerin özlemini çekmektedir. Bu bak?mdan Ermeni burjuva hükümeti, ba?kalar?n?n k?l?çlar?na ve ?ngiliz-Frans?z birliklerine muhtaçt?r. "Ba??ms?z Ermenistan Cumhuriyeti", d??ardan bir yard?m almaks?z?n ya?ayamayacakt?r.

Daha sonra Karinyan, ?u soruyu ortaya atar: Peki bu ?ngiliz-Frans?z birlikleri, Türkiye'de sonsuza dek kalacak m?d?r? Karinyan'a göre bu soruya cevap vermek için Avrupa'da seferberli?in ortadan kald?r?lmas? gereklili?i fikrinin günden güne güç kazand???n? göz önünde bulundurmak gerekir. Kapitalist Avrupa komünizmden korkmaktad?r ve komünizm "mikrobu" h?zl? ve güçlü bir ?ekilde askerler aras?nda yay?lmaktad?r. Bu sebeple Avrupa, en k?sa zamanda seferberli?i kald?r?p, ordular?n? geri çekip sanayi hayat?na tekrardan geri dönmek istemektedir. Versay Konferans?'ndan sonra kapitalist dünyan?n önünde duran görev budur.

??te bu yüzden Avrupa emperyalistleri, yerel halklardan olu?an ordular kurmak ve bunlar arac?l???yla "düzeni" sa?lamak pe?indedir. Fransa, kolonilerinde bu politikay? izlemektedir. ?ngiltere, Hindistan'da bu yola ba?vurmu?tur. Türkiye'de de bu yap?lmak istenmektedir. Kilikya'da ?imdiden Ermeni lejyonlar? olu?turulmu?tur. Karinyan, bu durumu ?u ?ekilde de?erlendirmeye devam eder:

"Bütün bu yerel ordular, ancak yanlar?nda Avrupa emperyalizminin disiplinli ordular? bulundu?u zaman önemli görevleri yerine getirebilmektedir. Tam tersi durumda yerel halktan ordular?n olu?turulmas?, milli bo?azla?malar?n, anar?inin ve devrimci patlamalar?n en önemli faktörü olmaktad?r. ?ngiliz-Frans?z ordular?n?n çekilmesinden ve seferberli?in ortadan kald?r?lmas?yla Avrupa ordu birliklerinin zay?flamas?ndan sonra Türkiye'de ?uan ya?anacak durum budur."

Karinyan, bu olgular dikkate al?nmad??? takdirde "Ba??ms?z Ermenistan Cumhuriyeti"nin yeni üzüntü ve ac?lara sebep olaca??n? belirtir. Ülkede ya?ayan az?nl?k milletler bir taraftan, kom?u milletler di?er taraftan, her ?eyden önce ilk Ermenilere sald?racakt?r. Avrupa'ya derin nefret besleyen Do?u'nun bütün emekçi kitleleri de ilk olarak emperyalizmin üssü bu devleti hedef alacakt?r. Karinyan, bu ifadelerinin ard?ndan Do?u'nun devrimci hareketinin geli?iminin ilk safhas?nda ?üphesiz kendili?inden ve örgütsüz bir karakter ta??yaca??n?n alt?n? çizer. Bu kendili?inden geli?im sürecinde her ?eyden önce halk ac? çekecektir. Karinyan, bu bak?mdan tereddütsüz bir ?ekilde "ba??ms?z Ermenistan Cumhuriyeti"nin en fazla Ermeni emekçilerine zarar verece?ini iddia eder.

TA?NAKLARIN TAR?H ÇARPITMALARI

Bu tespitinin ard?ndan Karinyan, "Ba??ms?z Ermenistan"? in?a edenlerin Wilson'un basit bir aç?klamas?n?n ve himayesinin Ermenistan'?n gerçek ba??ms?zl??? için yeterli olaca??na derinden inand?klar?n? ifade eder. Hatta Ogancanyan, Ermenistan'?n herhangi bir ülke ve devletten ba??ms?z bir politika izleyece?ine emindir. Ermeni devlet adam? Karinyan'a göre bu inanç ve fikir, Ermeni ayd?nlar?n?n hala eski kapitalizm öncesi romantizminden kurtulamad???n? kan?tlamaktad?r. 20. Yüzy?l Ermeni burjuvazisinin sözcüleri, eski feodal Ermenistan'la böbürlenmi?, övünüp durmu?lard?r. Birkaç sene önce K. Hatisyan, Ermeni feodal beyleriyle övünen bir dizi yay?n yapm??t?r. Bu kör idealist yakla??m, Ermeni ayd?nlar?nda ve hatta edebiyat?nda kök salm??t?r. Ani ?ehrinde yap?lan kaz?lar, Ermeni tarihiyle ilgili yap?lan inceleme ve ara?t?rmalar, hemen hemen her zaman hep bu spesifik milli romantik görü?ün ürünü olmu?tur.

Karinyan'a göre Ermeni ayd?nlar? ve özellikle de Ermeni küçük burjuvazisi, "prenslere", "lordlara" ve çelik z?rhl? ?övalyelere hep bay?lm??lard?r. Bugüne dek devaml? kendilerine idealize edilmi? bir "Ermenistan" çizmektedirler. Ba?ka türlü dü?ünememektedirler. Ermeni burjuvazisi, güncel kayg?larla arzular?n? romantik ortaça??n boya ve çiçekleriyle süslemeyi çok sevmektedir. Bay Ogancanyan ve onunla birlikte Ermeni ayd?nlar?n?n geni? bir kesimi, bu yolda ilerlemektedir.

Karinyan, Ermeni burjuvazisinin ba??ms?z milli bir kapitalizm geli?tirmeye gücü olmad???n? da vurgular. "Ba??ms?z Ermenistan"da izlenecek bu i?birlikçi politikalarla kapitalist yolla kalk?nmaya çal??mak nafiledir. Çünkü emperyalizm ça??nda Ermenistan'?n ve burjuvazisinin gücü finans tekelleriyle boy ölçü?meye yetmeyecek ve emperyalist tekellerin bir ?ubesi olmaktan ileriye gidemeyeceklerdir. Ne kadar "ba??ms?z" olsa da Ermenistan gibi küçük ölçekli ülkeler, bu ?ekilde emperyalist devletlerin pazar? olmaktan kurtulamayacakt?r. Balkanlar örne?i, bunun en önemli kan?t?d?r. Dolay?s?yla Ermenistan'?n gelece?ini emperyalistlerin zaferine ba?layan Ta?naklar, asl?nda ülkenin ekonomik-siyasal sonunu haz?rlamaktad?rlar.

BUGÜNE ÇIKAN DERSLER

Karinyan'?n "Ba??ms?z Ermenistan" ba?l?kl? makalesi, Ermeni meselesini ayd?nlatmas? yan?nda günümüz geli?melerine de ???k tutmaktad?r. Irak'?n kuzeyinde kurulan kukla devletle Karinyan'?n özünü ortaya koydu?u Ta?nak Ermenistan? aras?nda hiçbir fark yoktur. Büyük Ortado?u Projesi çerçevesinde emperyalizmin bölge ülkelerine kar?? sava? üssü i?levi görecek olan kukla devleti bekleyen geli?meler Ta?nak Ermenistan?'n?n kaderinden farkl? olmayacakt?r. Tabi emperyalizmin sald?rgan politikalar?n?n aleti olman?n faturas?, en fazla yine Kürt halk?na ç?kacakt?r. Bu bak?mdan Karinyan'?n uyar?lar?, kukla devleti in?a edenler ve bu yan?lsaman?n pe?inden sürüklenenler aç?s?ndan da derslerle doludur.
 

   
 
 

Karinyan'?n Ermeni Milliyetçi Ak?mlar? kitab?ndaki saptamalar?

- Türkiye Ermenileri, Rusya Ermenilerine göre çok daha iyi ?artlarda ya?am??lard?r.

- Ermeni milliyetçili?inin sald?rganl???n?n nedeni, Ermeni burjuvazisinin do?u?undan itibaren i?birlikçi karakterde olmas?d?r.

- "Ta?nakizm", sald?rgan Ermeni milliyetçili?inin bir devam?d?r.

- Ta?naklar, her dönemde Bat? emperyalizminin ve Çarl?k Rusyas?'n?n aleti oldular.

- Ta?naklar, bu temelde Birinci Dünya Sava??'ndan çok önce Türkiye kar??t? ?ovenist bir kampanya ba?latt?. Sadece Kafkas Cephesi'nde de?il, Çanakkale Cephesi için de gönüllü birlikler olu?turarak emperyalist ordular?n komutas?nda sava?t?lar.

- Büyük Ermenistan'?n önündeki en büyük engel, bölgede Ermenilerin Müslüman nüfusa oranla tart??mas?z az?nl?k olmas?yd?. Bu yüzden Ermeni gönüllü birlikleri, Türk ve Kürt nüfusu sistemli olarak imha etti. Bu katliamlar, Ta?naklar? kullanan Çarl?k komutanlar?n? bile çileden ç?kartacak düzeydeydi.

- Birinci Dünya Sava??'ndan sonra kurulan Ta?nak Ermenistan?, devrimci Türkiye ile Sovyet Rusya aras?na duvar ördü.

- Ta?nak hükümetinin toprak politikas?, Müslüman köyleri talana dayan?yordu.

Karinyan kimdir?

Arta?es Balasiyeviç Karinyan (Gabrielyan), 11 Kas?m 1886 tarihinde Bakû'de do?mu?tur. 1907 y?l?ndan beri Sovyetler Birli?i Komünist Partisi üyesi olan Karinyan, 1910 y?l?nda Petersburg Üniversitesi'ni bitirir. Ard?ndan Bakû'de devrimci faaliyetlerin merkezinde yer al?r. 1918 y?l?nda Bakû Komünü'nün Adalet Halk Komiseri (Bakan?) olur. Ermenistan'da Sovyet iktidar?n?n kurulmas?n?n ard?ndan Sovyet Cumhuriyeti'nin ?ktisat Komitesi Ba?kanl???n? yapar. 1924-28 y?llar? aras?nda Ermenistan Merkez Yürütme Kurulu Ba?kan?'d?r. Karinyan'?, 1929-30 y?llar?nda Ermenistan SSC E?itim Halk Komiser (Bakan) Yard?mc?s? olarak görüyoruz. 1906 y?ll?ndan beri yay?nc?l?kla u?ra?an A. B. Karinyan, ?skra, Bakinskiy Raboçi, Pravda, Put Pravd? gibi Bol?evik yay?n organlar?nda makaleler yazm??t?r. Ermenistan SSC Bilimler Akademisi üyesi de olan Karinyan, üstün hizmetlerinden dolay? Lenin Ni?an? ve Emekçi K?z?l Bayrak madalyas?yla ödüllendirilmi?tir. 1982 y?l?nda ölen Karinyan'?n siyaset, iktisat ve tarih üzerine yay?nlar?n?n d???nda edebiyatç? ve ele?tirmen kimli?iyle de birçok eseri vard?r.