.Yö��="justify">Ermeni taraf?nda Türkiye'nin alg?lanmas?nda gerçekler bilinçli veya bilinçsiz bir ?ekilde alg?lar?n esiri olarak kal?n buz tabakas?n?n alt?nda duruyor. Kimliklerinin olu?umunda negatif Türk imgeleri bulunan bir ülkenin en milliyetçi kesiminden dahi, bu ülkenin bölgesel sorunlar?yla ilgili olarak, örne?in Azerbaycan ve Gürcistan ile ili?kilerinde, Türkiye'nin arabulucu rol oynamas?n? istediklerini duymak hayli ilginçti...

Toplumsal mitler gerçeklere üstün geliyor. Bu hayat?n içerisinde kaç?n?lmaz bir durum. Öyle ki, 19 ?ubat 2008'de Ba?kanl?k seçimini yapacak Ermenistan'da da mitlerle desteklenen alg?lar?n gerçe?e galebe çalmas? net bir ?ekilde görülüyor. Chevening mezunlar?ndan olu?an bir grup ile Ba?kanl?k seçimlerinin propaganda sürecine denk gelen be? günlük Ermenistan gezisinde, hem Ermeni siyaseti hem de toplumun de?i?ik katmalar?ndan ki?ilerle görü?me f?rsat? bunu do?rular nitelikte. Gelecek dönem Türk-Ermeni ili?kilerinde nelerin beklenebilece?i ile ilgili bu ülkede yap?lan gözlemlerin önemli oldu?unu dü?ünmek mümkün.

GERÇEKLER VE HAYALLER

Türkiye ile diplomatik ili?kisi bulunmayan dolay?s?yla s?n?rlar? da kapal? olan kom?u bir ülkeye yap?lan gezi ilk andan itibaren tarih ö?rencisi aç?s?ndan ilgi çekici oldu. Ankara'dan Erivan'a havayolu ile yakla??k 75 dakika sürebilecek yolculuk Viyana üzerinden neredeyse 13 saat sürdü. Türkiye'nin ve Türklerin Ermenistan'da nas?l alg?land???n? merak eden birisi için katlan?labilecek bir yolculuk oldu?unu belirtmem gerekir. Son y?llarda özellikle kom?ular?yla sorunsuz bir ili?ki geli?tirme yönünde d?? politika belirlemi? olan Türkiye'nin bu do?u kom?usu belki de en az gündeme gelen ülke oldu. Bunun sebepleri ise ayr? bir yaz? konusu olabilir. Ermenistan-Türkiye ili?kisinin ba?kent Erivan'da ya?anan ola?an d??? so?uk hava ?artlar?yla paralellik gösterdi?ini, en az?ndan bugün itibariyle, söylemek mümkün. Çünkü Ermeni taraf?nda Türkiye'nin alg?lanmas?nda gerçekler bilinçli veya bilinçsiz bir ?ekilde alg?lar?n esiri olarak kal?n buz tabakas?n?n alt?nda duruyor. Gerçeklerin ortaya ç?kmas? için kal?n buz tabakas?n?n erimesi ?art. Ancak, Ermenistan halk?n?n neredeyse genlerine i?lemi? haldeki Türkiye ve Türk alg?s?n?n gerçeklerin ortaya ç?kmas?nda daha uzun y?llar etkili olaca?? ku?kusuz. Çünkü bu ülkenin tarihsel söylemleri içinde "Türk" ve "Türkiye" alg?s? ve onu destekleyen mitler "Ermeni" ve "Ermenistan" kimli?inin ve bilincinin olu?umunda temel olan üç unsurdan birisi. Bu aç?dan bak?ld???nda tarihsel süreçte sözde Ermeni soyk?r?m? iddialar? do?rudan Türkiye ile ili?kilendiriliyor. Di?er iki unsur ise Ermenilik ve dine kar?? duyulan sahiplik bilinci. Bu üç sacaya?? uzun y?llard?r birbirini destekleyen bir fasit daireye dönü?mü? durumda. Ermenistan'da her biri bir di?erini ko?ulsuz olarak destekliyor ve görünü?e göre bu üç unsur sosyolojik ve siyasi düzeyde etkisini kaybetmeden güçlerini koruyacak. Bu anlamda Ermeni bilinci öylesine bir donuklukta ki, tarihsel iddialar?n? bilimsel zeminde tart??mak bir yana neredeyse muhataplar?n? zorlayacak bir tarzda, tarihsel sürecin bilimsel, siyasi ve hukuki boyutunu dikkate almadan sadece kendi aç?lar?ndan moral bir olgu oldu?unu ileri sürüyorlar. Bu halde de moral de?erlerin alg?lan???n?n ortak bir zemine ta??nmas? da e?yan?n tabiat?na uymayacak bir ?ekilde mümkün görünmüyor. Çok iddial? gelebilir ama, Ermenistan'da tecrübe etti?imiz bilinç k?r?lmalar?n? sa?l?kl? bir ortak paydaya çekebilmek zor. Neredeyse travma tik bir haldeki kat?la?m?? bir bilinç ile kom?uluk ili?kisi kurmak Türk siyasetçileri için oldukça çetrefilli bir görev. K?saca, Ermenistan'?n gündelik hayat?nda kom?usu Türkiye'ye olan alg?lamalar?n?n gerçeklerle yer de?i?tirmesini beklemek hayal gibi bir ?ey.

ÇEL??K?LER

Öte yandan, Ermenistan'?n neredeyse gündelik sorunlar?n?n merkezinde Türkiye'nin yer ald???n? görmek de bizim aç?m?zdan bir sürpriz oldu. Birçok Ermeni siyasetçinin ve entelektüelinin, örne?in, "Ekonomik s?k?nt?lar?ndan dolay? Ermenistan'?n Rusya'n?n kuca??na itilmesinden Türkiye'yi sorumlu oldu?u"nu söylemesi bizi de ?a??rtan bir geli?meydi. Ermenistan'da Türkiye'nin Rusya ile geli?tirdi?i kapsaml? i?birli?i sürecinin kendilerini Rusya'n?n nazar?nda da önem aç?s?ndan daha a?a??lara itti?ini duymak mümkün. Türkiye'nin Ermenistan s?n?r?n? kapatmas? bu ülkeyi ekonomik anlamda neredeyse bir dü?ü?e u?ratm??; bunu sokaklarda aç?kça görmek zor de?il... Ermenistan'da "Türkiye gibi çok büyük ve bölgesel güç olan bir ülkenin 3,5 milyonluk küçük bir Ermenistan ile ili?kilerinin niye bu boyutta oldu?unu" soran insanlarla kar??la?mak oldukça ola?an. Dikkat çekici olan, bu söylemin siyasi yelpazede farkl? alanlarda yer alan politikac?lar?n yan? s?ra, de?i?ik entelektüel konumlardaki ki?ilerce de ortak bir görü? olarak dile getirilmesi. Hatta, kendi kimliklerinin olu?umunda negatif Türk ve Türkiye imgeleri bulunan bir ülkenin en milliyetçi kesiminden dahi bu ülkenin bölgesel sorunlar?yla ilgili olarak (örne?in Azerbaycan ve Gürcistan ile ili?kilerinde) Türkiye'nin arabulucu rol oynamas?n? istediklerini duymak da ilginçti. Bu anlamda Ermenistan'da karar al?c?lar?n ve siyaseten etkili kesimlerin neredeyse her gün Türkiye ile yat?p kalkt?klar?n?, siyasetten ekonomiye neredeyse her alanda bir Türkiye ilgisinin bulundu?unu söylemek de abart? olmayacakt?r.

BUZ ALTINDAK? GERÇEKLER

Olay?n bir de Türkiye cephesi var. Ermenistan ile ili?kiler Türkiye gibi uluslararas? alanda etkin bir rol alan ülke için öncelikli bir konu gibi gözükmüyor. Türkiye'nin bir imparatorluk miras? ve gelene?i içinde çok daha acil ve incelikli gündem maddeleri var. Ermeni muhataplar?m?z bu gerçe?in pek fark?nda de?iller gibi. Türkiye gibi, Avrupa ile siyasi, ekonomik ve askeri koalisyonlar kuran, benzeri ili?kilerini küresel büyük güç ABD ile de sa?layan bir Türkiye tuhaft?r ki Ermenistan için de bir umut olmu?. Milli bilinçlerinin ?ekillenmesinde olumsuz Türkiye alg?s?na sahip Ermenistan, Bat? ile entegrasyonunu yine Türkiye üzerinden sa?layabilece?inin bilincinde. Bu hem co?rafi aç?dan hem de siyasi ve ekonomik aç?dan bir gerçek.

Ya?ad??? co?rafyan?n çetinli?inin yan?nda alg?lar?n?n pençesinde olan bir Ermenistan'da mitler gerçekleri kal?n bir buz battaniyesi alt?na hapsetmi? durumda. Gündelik ya?am?n zorluklar? bu ülkede siyaseti de zorlar hale gelmi?. Ba?kanl?k seçiminin galibi kim olursa olsun kar??la?aca?? en büyük sorun, hayat?n? idame ettirme derindeki sokaktaki Ermeni'nin refah mücadelesinde ortaya konulacak çareler olacakt?r. Alg?lar?n k?r?lmas?nda nas?l bir yol haritas? izlenece?i ise Ermeni siyasetçilerin ?imdilik geri plana itmeyi tercih ettikleri bir konu.