!âJĞ="justify">Mariott Otelinin kafeteryas?ndan Cumhuriyet Meydan?'na bak?yorum. Alexendar Tumanyan'?n muhte?em mimarisinin eseri D??i?leri Bakanl???, Ba?bakanl?k, Milli Postahane ve Milli Galeri binalar?n?n çevreledi?i muhte?em meydandan gelip geçenler adeta ülkenin aynas?.

 4x4 Grand Sheerok'arla, neredeyse k?rk ya??ndaki Lada'lar?n veya Moskovitch arabalar?n yan yana geçti?i; Armani k?yafetleri içinde çal?ml? bir ?ekilde yürüyen bürokratlarla, Echmiadzin hat?r?na sadaka isteyen dilencilerin bir arada göründü?ü bir mekân buras?. Her ?eye ra?men mimari kimli?ine hayran oldu?um ve seyretmekten daima haz duydu?um bir e?siz meydan.

?ehrin ve ülkenin ruhu burada sanki. "Uzak-yak?n ülke" Ermenistan'?n ba??ehri Erivan'dan söz ediyorum. Türkiye'de kamu oyununun yo?un ba?örtüsü tart??malar?na sahne oldu?u, ana muhalefet liderinin Ba?bakan'a idam sehpas?n? gösterdi?i, onun da 'Biz bu yola kefenimizle ç?kt?k' diye cevap verdi?i günlerde biz de bir grup ilim adam?, entelektüel sima ve bar?? aktivisti olarak Erivan'da , "Kafkasya ve Ortado?u'da Bar?? ve Güvenlik Sistemleri"ni tart??maktayd?k.

Buras? gerçekten bizim için "uzak-yak?n ülke". Siyasi ili?kilerimiz itibariyle 'uzak', kültürel ve tarihi ili?kilerimiz itibariyle ise gayet "yak?n" bir ülke. Ararat'?n (A?r? da??n?n) öte yüzünde o kadar. Ne var ki, Ermenistan halk?, bu kutsal (!) da??n öte yüzünü hüzün ve hasretle seyrediyor. Beriki yüzünü görmek isteyenler ise, s?n?rlar ac?k olsa yar?m saatte ula?abilecekleri bir mesafeye Gürcistan üzerinden 14 saatlik bir yolculuktan sonra ula?abiliyor.

 Hiç ?üphesiz ki, ac? ve tatl? sayfalar?yla tarih bir milletin kimli?inin olu?mas?nda önemli bir yere sahip. Ne var ki söz konusu Ermenistan olunca, yak?n tarihin bir gölge gibi ülkenin her taraf?na hükmetti?ini aç?kça görüyorsunuz. Muhataplar?n?z siyasetçiler ve devlet görevlileri ve hele hele "milliyetçiler" olunca bu gölge iyice kal?nla??yor.

Son y?llarda "soyk?r?m" denen,ancak 1970'li y?llara kadar ya "Medz Ye?eran" (Büyük Ac?) veya "Vohperguçin" (Büyük Felaket) olarak adland?r?lan ac? olaylar, Türkiye- Ermenistan ili?kilerini tutsak etmi? gözüküyor. "Soyk?r?m iddialar?" konusunda Diaspora önderlerinin Ermenistan yöneticilerine empoze etti?i, "Bütün dünya tan?d?; s?ra Türkiye'de" havas?n?n pratikte bir anlam ifade etmedi?ini, kapal? olan s?n?r yüzünden zarar görenlerin as?l kendileri oldu?unu anlam?? gözüküyorlar ama, kabart?lan milliyetçilik dalgalar? ve seçim havas? bunu itiraf etme imkan? vermiyor.

?ki y?l aradan sonra yapt???m?z Erivan seyahatinde bu kez de?erli yazar Elif ?afak'?n sözlerini çok s?k hat?rlad?m ve kendisine çok hak verdim. ?öyle demi?ti bir röportaj?nda: "1915 olaylar?n? Ermenilerin bir nebze unutmaya, Türklerin ise bir nebze hat?rlamaya ihtiyac? var". O ki, "Tehcir Kararnamesi"nde ifade edildi?i üzere, 1915 ac? olaylar?n?n sorumlusu, "Dü?man ile tevhidi âmâl ve ef'âl ederek, Orduy-u Hümâyûn'un harekât?n? tas'ib eden bir k?s?m Ermeniler" (Dü?manla i?birli?i yaparak Ordunun hareketlerini zorla?t?ran bir k?s?m Ermeniler)dir.

Bu yüzden biz Türklerin tüm Ermenilere ve hele hele torunlar?na nefret duymam?z?n insani yönü olabilir mi? O ki, kararnamede yer ald??? üzere, "Muahharrerü'l esâmi kur"a ve kasabâtda sâkin Ermenilerden nakli icâb edenlerin muhal-i mürettebe-i iskâniyelerine müreffehen sevk ve isâlleri... ve muhtâc olanlara taraf-? hükümetten mesâkin in?âs?" (Göç ettirilmesi gereken Ermenilerin, iskan edilecekleri yerlere güven içinde ula?t?r?lmalar? ve muhtaç olanlara hükümet taraf?ndan ev-bark yap?lmas?) sözü verilmi?ken bu yerine getirilmemi?, tam tersine güzergah boyunca nice katliamlar meydana gelmi?tir.

Bundan dolay? biz Türklerin bir vicdan azab? duymas? gerekmiyor mu? O ki, bu ac? olaylar?n müsebbibi, dönemin kimi yöneticileridir. Ermeni kom?ular?m?z?n bunun sorumlusu olarak tüm Türkleri görmesi ne kadar insanidir? O ki, Ta?naksutyun ve H?nçak Komiteleri Do?u Anadolu'da Ruslarla i?birli?i yaparak, nice katliamlar yapm??t?r. Bundan dolay? Ermeni dostlar?m?z?n bir mahcubiyeti ve ezikli?i söz konusu de?il midir? Neredesin, ey "empati" denen güzel duygu? Biraz da bizim semtimize u?rasana.