.Ht° ğle="text-align: juü•HOCALI KATL?AMININ ?T?RAFI¤
í-r style="font-family: Arial;"/>Ermeni tarihçiler, devlet adamlar?, diplomatlar ve akademisyenler 1915 olaylar?n?n "soyk?r?m" oldu?unu iddia ederken Ermeni örgütleri ve Ermenistan'?n yapt??? soyk?r?m ve terörist eylemlerden hiç bahsetmemektedirler. Hâlbuki en az?ndan Ermeni tarihçileri gerçekçi davranabilir, gerçe?i yazabilirler. Zira tarihçilerin kaidesi ?öyle olmal?d?r: "Bir konunun bütün yönlerini ele al; kendi önyarg?lar?n? kenara b?rak. Ancak o zaman gerçe?i bulmay? umabilirsin". ??te bu nedenledir ki tarihçi gerçe?i sever ve önyarg?lar?n? bir kenara b?rak?rsa gerçek bir tarihçi olabilir.(1)

Ermenilerin Türklere yönelik en son soyk?r?m? Karaba? Sava?? s?ras?nda 25-26 ?ubat 1992'de Azerbaycan'?n Hocal? kasabas?nda yap?lm??t?r. Olay öncesi ve sonras?na ait belgeler ve veriler olay?n soyk?r?m olarak tan?mlanmas? için yeterli olmas?na ra?men olay?n üzerinden 16 y?l geçmi? oldu?u halde yetkili ve sorumlu hiçbir uluslararas? kurulu? bu konuda adil ve hukuki bir de?erlendirme yapmam??t?r. Bu da Hocal?'ya ili?kin soyk?r?m-katliam tart??mas?n?n ya?anmas?na neden olmaktad?r. Daha önce, Hocal? i?tirakç?s? Ermenilerin yazd?klar? kitaplarda olayla ilgili bölümlerden yola ç?karak Hocal?'n?n uluslararas? hukuk aç?s?ndan bir soyk?r?m oldu?unu ortaya koymu?tuk.(2) Bu yaz?m?zda da Ermeni yetkililerin verdi?i bilgilere ve tarihi gerçekliklere dayanarak Hocal? katliam?n?n de?erlendirmesini yapmaya çal??aca??z.

ERMEN?LER?N SOYKIRIM ?RADES?

Soyk?r?m için gerekli "yok etme iradesinin" varl???n? ispat için, soyk?r?m fiillerinin uygulanmas?ndan önceki döneme bak?p, bu iradenin olu?maya ba?lay?p ba?lamad???n? ara?t?rmak gerekiyor.(3) 1992 Hocal? Soyk?r?m? öncesi döneme bakt???m?z zaman Ermeniler taraf?ndan Türklere yönelik yok etme iradesinin 19. yüzy?l?n sonlar?na do?ru olu?tu?unu ve f?rsat bulduklar? zaman örgütlü bir ?ekilde bu suçu i?lediklerini görebiliriz. Ermeni H?nçak ve Ta?nak örgütleri 1905­1918 aras?nda Anadolu ve Güney Kafkasya'da; Ermenistan Devleti ise 1918'den günümüze kadar 4 a?amal? olarak Türklere yönelik ?rkç?l?k temal? sistematik ve planl? yok etme politikalar? izlemi?tir. Ermenilerin Türklük kar??t? ilk eylemleri Rusya'n?n da deste?iyle 1813 Gülistan ve 1828 Türkmençay Anla?malar?'ndan sonra ba?lad?. Birinci a?amada 1828­1887 y?llar? aras?nda çe?itli bölgelerden getirilen Ermeniler, Azerbaycan co?rafyas?na yerle?tirilerek say?lar? suni bir ?ekilde art?r?lm??t?r. Bu dönemde onlar, bu topraklarda say?lar?n? ço?alt?p, Çar hükümetinin onlara olan s?cak yakla??m?ndan yararlanarak, kendilerini mazlum göstermi?lerdir. Ermeniler ayn? zamanda becerikli olduklar?n? da sergileyerek, yerli insanlar aras?nda nüfuzlar?n? art?rm?? ve böylece ekonomik durumlar?n? iyile?tirip yeni topraklar ele geçirmi?lerdir. Bu i?lerinde Çar hükümeti Ermenilere her zaman yard?mc? olmu?tur. Ermeniler ikinci a?amada ise 1887­1918 y?llar? aras?nda te?kilatlanarak Hay Dat Doktrini çerçevesinde ba??ms?z Ermenistan için terör ve soyk?r?m yönetmelerine ba?vurmu?lard?r. Bu dönem ayn? zamanda nüfus dengesinin Ermeniler lehine de?i?tirilmesinin devam etti?i dönem olmu?tur. Üçüncü a?amada ise 1918­1988 y?llar? aras?nda bir devlet olarak "Sadece Ermenilerin ya?ad??? bir Ermenistan" siyaseti hayata geçirilmeye çal???lm??t?r. Bu ba?lam?nda köy, kasaba ve ?ehir isimlerinin Ermenile?tirilmesi ve Türklerin zorla Ermenistan'dan yani ya?ad?klar? yerlerden göç ettirilmesi söz konusu olmu?tur. Dördüncü ve son a?amada ise Ermenilerin yay?lmac? siyaseti irredantizme dönü?mü?tür. Hocal? soyk?r?m? da dördüncü a?amada gerçekle?mi?tir ancak ne Hocal?'y? ne de di?er sald?r?lar? tek ba??na de?il 19. yüzy?ldan beri süregelen sürecin bir parças? olarak görmek gerekiyor.

NEFRET VE HOCALI SOYKIRIMI

Bir suçun soyk?r?m say?labilmesi için san?klar?n bir grubu "grup olarak" yok edecek kadar nefret duyduklar?n?n kan?tlanmas? gerekiyor.(4) Olaya bu pencereden bakt???m?z zaman Ermenistan ve diaspora Ermenilerinde 19. yüzy?lda ba?layan ve hala devam eden Türk kar??tl???n? bir ?rkç?l?k olarak görebiliriz. Söz konusu Ermenilerin besledikleri Türk kar??tl??? duygular? ?kinci Dünya Sava?? öncesinde Avrupa'daki anti-semitizme e?de?er tutulabilir. Tek fark? Ermenilerin bunu belli bir zaman s?n?rlamas?nda, toplu olarak uygulamaya dönü?türmek için Hitler'in gücüne sahip olmamalar?d?r. Fakat tarihe dönüp bakt???m?z zaman Türk devletlerinde istikrars?zl?k ya?and??? dönemlerde, d?? güçlerin de deste?iyle, bu f?rsatlar? kaç?rmad?klar? gerçe?ini görebiliriz.

Hocal?'da ya?ayan Azerbaycanl? nüfusun Türk oldu?u için yok edildi?i gerçe?i daha önce yaz?lm??t?. Hocal?'da soyk?r?m yapanlar?n nefret duygular?n? aç??a vuran konu?ma ise Ermenistan'?n ba?bakan? ve cumhurba?kan? aday? Serj Sarkisyan taraf?ndan yap?lm??t?r. ?ngiliz gazeteci Thomas de Vaal, dönemin Ermenistan Savunma Bakan? Serj Sarkisyan'a Hocal? Soyk?r?m?'n?n nedenlerini sordu?u zaman Sarkisyan aynen ?u yan?t? vermi?tir: "Biz bu konuda yüksek sesle konu?mak istemiyoruz. Hocal?'ya kadar Azerbaycan bizim sivillere sald?ramayaca??m?z? dü?ünüyordu fakat Hocal?'da biz bu kli?eyi k?rd?k. Ayr?ca Hocal?'ya sald?ran birliklerimizin Bakü ve Sumgay?t'tan kaçan Ermeniler'den olu?tu?u gerçe?ini de kabul etmemiz gerekiyor." Polis ?efi Valeri Babayan da, "Hocal?'ya sald?ran birlik Azerbaycan'?n Sumgay?t ve di?er bölgelerinden gelenlerdi" derken Sarkisyan'?n dedikleri tasdiklenmi? oluyordu. 1988 y?l?nda Ermenistan kendi topraklar?nda ya?ayan Azerbaycan Türklerini trenlere doldurup Azerbaycan'a gönderince, Azerbaycan'?n Sumgay?t ve Bakü ?ehirlerinde de Ermeniler Ermenistan'a gönderildi. Fakat daha sonra özellikle Sumgay?t olaylar?n?n Rusya istihbarat?n?n k??k?rtmas?yla meydana gelen bir provokasyon oldu?u ortaya ç?kt?. Sonuçta olaylar s?ras?nda Azerbaycan'? terk eden Ermeniler de Azerbaycan Türklerine kar?? bir nefret ve intikam duygusu vard? ve Hocal?'da bunu d??a vurmak için f?rsat buldular.(5) Sarkisyan'?n sözleri de Ermenilerin Hocal?lara kar?? Azerbaycan'dan göç eden Ermenilerden olu?an özel bir "?ntikam Tugay?" olu?turdu?unun ifadesidir. Ayr?ca Hocal? sald?r?s? uzun zamand?r planlanmas?na ra?men Sumgay?t olaylar?n?n dördüncü y?l dönümüne(6) denk gelmesi tesadüf olarak görülemez.

NEDEN SOYKIRIM

Hocal?'n?n Türklere kar?? yap?lan bir soyk?r?m oldu?unun belgelenmemesi Ermeniler için bir f?rsatt?r. Ermeniler Hocal?'da yapt?klar? soyk?r?m?n foto?raflar?n? Türklere kar?? kullanmakta ve o foto?raflar?n Ermenilere kar?? yap?lan katliamlar?n belgesi oldu?unu iddia etmektedirler. Örne?in, Rusya'n?n "Moskovski Komsomolets" gazetesinin deste?iyle New-York'ta yay?nlanan V Novom Svete/Yeni K?ta ekinde Edvard Pariyants?n taraf?ndan "sözde Ermeni soyk?r?m?" ile ilgili yaz?lan "Ermeni Soyk?r?m? Gerçeklikleri" ba?l?kl? makalede Hocal? foto?raflar? kullan?lm??t?r.

19. yüzy?ldan ba?layarak Türklere yap?lan sald?r?lar? durdurman?n tek yolu, tarihin derinliklerine gömülmeden Hocal?'y? soyk?r?m olarak tan?maktan ve i?tirakç?lar?n? cezaland?rmaktan geçer. Hocal?'n?n soyk?r?m olarak tan?nmas? as?l soyk?r?mc? taraf?n Ermenistan oldu?unu gösterecek ve bu ba?lamda Ermenilerin dünya genelinde Türklere kar?? ba?latt??? propagandalar?n ters tepmesine neden olacakt?r. Di?er yandan Hocal?'n?n bir soyk?r?m olarak tan?nmas? adalet duygusu ve hukuk anlay???n? da kuvvetlendirecektir.

Dipnotlar:

1- Justin McCarthy, "Kim Ba?latt??", çev. Sedat ??çi, der. Mustafa Çal?k, "Ermeni Soyk?r?m?" ?ddialar?, Cedit Ne?riyat, Ankara, 2006. s. 11.
2- Cavid Veliev, "Tarihin Kara Lekesi", 27.02.2007, http://www.tusam.net/makaleler.asp?id=840&sayfa=17, (13.02.2008).
3- Gündüz Aktan, "Devletler Hukukuna Göre Ermeni Meselesi", der. Mustafa Çal?k, "Ermeni Soyk?r?m?" ?ddialar?, Cedit Ne?riyat, Ankara, 2006, s. 46. 4- Gündüz Aktan. A.g.e., s. 49.
5- Tatul Hakobyan, "Khojaly: The Moment of Truth", 5 Mart 2007, http://www.hetq.am/eng/karabakh/594/, (13 ?ubat 2008).
6- Bu olaylar 28 ?ubat 1988'de gerçekle?ti.