!âJĞ="justify">Ermenistan'daki hileli ba?kanl?k seçimi sonras?nda, sertlik yanl?s? Koçaryan ve 'yerine seçilen' Sarkisyan'?n muhalefeti bast?rmas? halk? ?a??rtmad?. As?l deh?et verici olan, Bat?'n?n sessizli?i. Seçim yenilenmezse, Ermeniler Bat?'n?n ç?kar? olmad?kça demokrasiyi umursamad???n? dü?ünecek

Geçen ay Ermenistan'da yap?lan devlet ba?kanl??? seçiminde, ba?l?ca muhalefet aday? olarak Ba?bakan Serj Sarkisyan'?n kar??s?na ç?kt?m. Seçim ne yaz?k ki a?ina oldu?unuz bir senaryoya göre yap?ld?: Rejim muhalefetin temsilcilerini taciz etti, onlara rü?vet verdi ve seçmenlerin gözünü korkuttu; sand?klar? kendi oylar?yla doldururken, oylar? da sistematik bir biçimde yanl?? sayd?. Asl?nda sonucun hileyle belirlenme süreci 19 ?ubat'ta ba?lamad?. Kampanya dönemi boyunca ülkenin en büyük ileti?im ortam? olan ve rejim taraf?ndan s?k? s?k?ya kontrol edilen televizyon, Brejnev dönemi Sovyet propagandac?lar?na bile ta? ç?kartacak bir propaganda faaliyeti yürüttü.
Biz muhalefettekiler bütün bunlara öfkelendik ama hiç ?a??rmad?k. Bizi ?a??rtan ve deh?ete dü?üren, Bat?'n?n kulaklar? sa??r eden sessizli?iydi. Bizi daha da üzen, Avrupa Güvenlik ve ??birli?i Örgütü'ne (AG?T) ba?l? gözlemci heyetin, Sarkisyan'?n gülünç zafer iddias?n? tescilleyen teknik raporu oldu.

Tepki gelmeyece?ini biliyorlard?
Ermenistan halk?, AG?T gözlemcilerinin aksine, seçim sand?klar?nda neler ya?and???n? görmeyi tercih etti. Do?al olarak Sarkisyan'?n iddias?na itibar etmediler ve sonuçlar?n iptali talebiyle bir araya geldiler. Opera Meydan?'nda kesintisiz bir protesto düzenlediler, ki o protesto özgürlü?ün en muhte?em kutlamas?na ve gayr?me?ru bir iktidara kar?? ?iddet içermeyen, yasal bir direni?in nas?l olmas? gerekti?ine dair örnek al?nacak bir eyleme dönü?tü.
Protestocular?n saflar?n?n her geçen gün kalabal?kla?mas?ndan derin endi?eye kap?lan rejim cumartesi erken saatlerde güce ba?vurmaya karar verdi. Çevik kuvvete kitleyi da??tma, muhalefet liderlerini tutuklama ve beni ev hapsine alma emri verildi. Birkaç saat sonra yurtta?lar ba?ka bir yerde toplanarak liderlerini görmeyi talep etti, fakat kar??lar?nda daha fazla polis buldular. Daha sonra polislere kat?lan Ermeni ordusuna ba?l? birliklere protestoyu da??tma emri verildi. Bu hafta sonu en az sekiz insan öldü ve ola?anüstü hal ilan edildi.
Bu noktaya nas?l geldik? Görevi b?rakmakta olan Devlet Ba?kan? Robert Koçaryan'?n ba??n? çekti?i rejim ve 'yerine seçilen' Sarkisyan niye kendi halk?na kar?? güç kullanarak bu i?in içinden s?yr?labileceklerini dü?ündüler? ?uras? kesin ki, ikisinin de kendine göre nedenleri vard?, fakat Bat?'n?n istemeden bile olsa, onlara güçlü bir uluslararas? tepkiyle kar??la?mayacaklar? sinyali vermesi en önemlisiydi.
Biz Ermenistan'da ya?ayanlar, Sarkisyan-Koçaryan rejiminin demokrasimize kar?? bu tecavüzüne kay?ts?z kal?nmas?n?n kökeninde neler oldu?unu anlamaya çal???yoruz. Görebildi?imiz kadar?yla bunun iki izah? var: Birincisi, Bat?'daki (bilhassa da Avrupa'daki) baz? etkili örgütler ve aktörler, yap?c? destek fikrine safça kendilerini kapt?rm?? durumda. Anla??lan o ki büyük kusurlar? ele?tirmek yerine küçük ilerlemeleri övmenin iyi davran??a te?vik etti?ini san?yorlar. Ne var ki bu rejimi yak?ndan inceleyen herkes, böyle bir yakla??m?n saçmal???n? anl?yor.
?kincisi ve belki de daha önemlisi, s?kça dile getirilen ?u iddia:
Ermenistan'?n uzun zamand?r süren Da?l?k Karaba? ihtilaf?n? sadece bizzat Da?l?k Karaba?l? olan ve ülke içinde sertlik yanl?s? olarak görülen liderler (Koçaryan ve Sarkisyan gibi) çözebilir. Bunun 'Çin'e sadece Nixon gidebilirdi' mant???ndan fark? yok.
Sorun ?u ki, son 10 y?ld?r iktidarda olmalar?na ra?men Koçaryan ve Sarkisyan müzakereleri ileriye ta??mak için pek az ?ey yapt?lar. Daha önemlisi, sonuç al?c? ve zor tercihler yapmak zorunda kalan her lider, kendi halklar?n?n güvenine sahip olmal?. Sarkisyan bu güvene zerre kadar sahip de?il. Onun ve Koçaryan'?n 1 Mart'ta yapt???ndan sonra b?rak?n zor tercihlerde bulunmay?, ülkeyi idare bile edemeyecektir.
Peki ne yapmak laz?m? Ermenistan halk? Bat?'dan, özellikle de ABD'den ne bekliyor? En az?ndan, 1 Mart'ta ya?anan ?iddete yönelik güçlü ve aç?k bir k?nama; yan? s?ra bundan muhalefetin de?il hükümetin sorumlu oldu?unun kabul edilmesini bekliyoruz. Bu k?namaya muhalefete ve liderlerine kar?? süregiden bask?lara (kötü muamele inan?lmaz boyutlara varm?? durumda) yönelik keskin bir uyar?, yan? s?ra medya üzerindeki k?s?tlamalar?n kald?r?lmas? ve halk?n toplanma ve tarafs?z bilgi edinme haklar?n?n yeniden tesisi e?lik etmeli.

Yasal siyasi mücadele etkisiz mi?
Ayr?ca seçimin düzenleni?ine yönelik yeni bir de?erlendirme de bekliyoruz. Ciddi bir de?erlendirme, kaç?n?lmaz olarak seçimlerin yenilenmesi gerekti?i sonucuna varacakt?r.
Bu ad?mlar at?lmazsa Ermeniler hiç arzu edilmeyecek iki sonuç ç?karacakt?r: Bar??ç? ve yasal siyasi mücadele araçlar?n?n etkisiz ve yarars?z oldu?u, Bat?'n?n da siyasi ç?kar görmedikçe demokrasiyi umursamad???. Bat?, Ermenistan yurtta?lar?n? bu sonuçlara varmaktan uzak tutmak için elinden geleni yapmal?. (1991-1998 aras?nda Ermenistan devlet ba?kanl???n? yürüttü, bu y?lki ba?kanl?k seçiminde muhalefetin en güçlü aday?yd?, ?u an ev hapsinde tutuluyor, 5 Mart 2008)