="justify">Amerika Birle?ik Devletleri’nde faaliyet gösteren Sivil toplum kurulu?u Freedom House (Özgürlük Evi) her y?l dünyada özgürlük ad? alt?nda ülkelerin bas?n özgürlü?ü konular?yla ilgili raporlar yay?nlamaktad?r.

¬;zerindeki bask? ve sansürlerin ortadan kald?r?lmas?d?r. 

Bas?n Özgürlü?ü raporu her y?l kurulu?un dünya ülkelerine bas?n özgürlü?ü konusunda verdi?i notlar?n toplam?n?n 100 puan üzerinden de?erlendirilmesiyle olu?turuluyor. Söz konusu puanlar ise yasal, siyasi ve ekonomik çevre olmak üzere üç farkl? alandaki puanlar?n toplam?ndan elde ediliyor. Buna göre 0-30 aras? puan alan ülkelerin bas?n? “özgür”, 31-60 alan ülkeler “k?smen özgür", 61-100 aras? puan alan ülkelerin bas?n? ise "özgür de?il"  olarak s?n?fland?r?l?yor. Dolay?s?yla en dü?ük puan alan ülkenin bas?n? en özgür bas?n olarak de?erlendiriliyor.

195 ülke ve bölge bas?n?n?n de?erlendirildi?i Freedom House’un 2008 raporunda, Ermenistan, yasal 21, siyasi 25, ekonomik çevre konusunda ise 20 puan alarak toplam 66 puanla özgür olmayan ülkeler kategorisinde yer alm??t?r. Ermenistan raporunda dikkati çeken husus bu ülkenin daha önceki y?llarda ve özellikle 2007 raporunda 64 puan alm??ken bu y?l 66 puana yükselmesi ve böylelikle ülkede bas?n özgürlü?ünün bir ad?m daha gerilemi? olmas?d?r. Nitekim raporda di?er ülkelerin ald?klar? puan göz önünde bulunduruldu?unda bir çok ülkenin olumlu ilerleme kaydetti?i görülürken böyle bir gerilemenin ya?anm?? olmas? ülkenin içinde bulundu?u durumu ortaya koymaktad?r.

Geçen y?l Freedom House’un Ermenistan raporunda daha çok Ermenistan bas?n?n?n hükümet denetiminde faaliyet gösterdi?i ve dolay?s?yla tamamen güdümlü bir yol izledi?i belirtilirken bu y?lki raporda Ermenistan’da yaz?l? ve görsel bas?n?n politize oldu?u, May?s ay?nda yap?lan Parlamento seçimleri s?ras?nda büyük oranda hükümet bask?s?n?n etkisinin hissedildi?i, ?ubat ay?nda yap?lan ba?kanl?k seçimlerinde ise bu bask?n?n hat safhalara vard???na de?inildi?i görülüyor.

2008 raporunda ayr?ca seçim öncesi kampanyalar?n sürdürüldü?ü dönem boyunca medyan?n büyük oranda tarafl? davrand???, en önemli iki aday olan Serge Sarkisyan ile Levon Ter Petrosyan hakk?ndaki haberlerde Sarkisyan taraftar? bir tutum sergilerken, Petrosyan’la ilgili ise ço?unlukla ele?tirel haberlere yer verdi?i vurgulan?yor. Ayr?ca baz? ba??ms?z televizyon ve radyolara yönelik bask?larla muhalefetin görü?lerini dile getiren haberlerin yaz?l? ve görsel bas?nda yer almas?n?n engellendi?ine ve seçim öncesi bir çok muhalif gazetenin s?k s?k toplat?ld???na i?aret ediliyor. Söz konusu engellemelere hükümetin de bazen do?rudan bazen de dolayl? olarak dahil oldu?u belirtiliyor. Ayr?ca televizyon ve gazete yay?nlar?na baz? önemli olmayan vergiler bahane edilerek sansür uyguland???na ve böylelikle bir çok televizyon ve gazetenin yay?n ak???n?n durduruldu?una vurgu yap?l?yor. Asl?nda bu geli?meler Ermenistan’daki seçim süreci s?ras?nda zaman zaman uluslararas? bas?nda da yer alm?? hatta hükümete yönelik ele?tiri haberlerini yay?nlayan baz? gazetelerin bombal? sald?r?ya dahi maruz kald??? haberleri bas?na yans?m??t?.

Raporda de?inilen bir di?er konu da baz? adaylar?n yasad??? olarak ba?kanl?k seçimi sürecinde devlet televizyonlar?n? kendi seçim kampanyalar? için kulland?klar?n?n tespiti olmu?tur. Di?er yandan Ermenistan’da y?l boyunca baz? gazetecilerin fiziksel ve sözlü ?iddete maruz kald???, bu sald?r?lar?n büyük bir ço?unlu?unun ise seçim sürecinde meydana geldi?i de belirtiliyor.

Raporda Ekim ay?nda polisin tutuklad??? muhalefet yanl?s? olarak bilinen Haykakan Jamanak ve  Chorrord Ishkanutyun gazeteleri editörlerinin tutuklanma gerekçeleri de ele?tirilmi?tir. Polisin söz konusu editörleri proteste mitinglerine kat?lmalar? s?ras?nda toplumu ?iddete yönelmeye tahrik ettikleri gerekçesiyle tutuklanmalar?n?n kabul edilemez oldu?u belirtilmi?tir. Raporda ayr?ca gözlemcilerin, doland?r?c?l?k ve zimmete para geçirdi?i gerekçesiyle sald?r?ya u?rayan ve 30 ay hapse mahkum edilen gazeteci Gagik Shamshia’n?n da  asl?nda politik sebeplerle yarg?land???n? dü?ündükleri de belirtiliyor. Son olarak raporda Ermenistan’daki bas?n kurulu?lar?n?n sadece bir kaç?n?n Ermenistan hükümeti taraf?ndan desteklendi?ini bunun d???ndakilerin ise neredeyse tamam?n?n özel sektöre ait oldu?unu ve ço?unun da i? dünyas? ile ba?lant?lar?n?n oldu?una da de?iniliyor.  

Görüldü?ü gibi Ermenistan bas?n? içinde bulundu?u ekonomik problemler nedeniyle ancak devlet, siyasi partiler ve baz? ticari kurulu?lar?n önemli deste?iyle faaliyet gösterebilmektedir. Dolay?s?yla bu deste?in kar??l??? olarak Ermenistan bas?n?n?n an?lan ki?i yada gruplar?n ç?karlar?na hizmet eden haberler yay?nlamak zorunda kald?klar?n? söylemek mümkündür.  Bu durum Ermenistan’da halk?n siyasi, sosyal yada ekonomi gibi önemli konularda objektif haber almak özgürlü?üne büyük k?s?tlamalar getirmektedir. 

Ülkede bas?na yönelik sansürün yan? s?ra yönetimi ele?tiren ya da iktidar?n ho?una gitmeyen baz? gazete bürolar?n?n bombalanmas?n? Ermenistan’da halen ifade özgürlü?ü konusunda ciddi s?k?nt?lar?n ya?and??? ?eklinde yorumlamak mümkündür. Di?er yandan raporun Ermenistan bas?n?n?n içinde bulundu?u durumla ilgili önemli sorunlara dikkat çekerken baz? konular? ise göz ard? etmi? oldu?u da görülüyor. Örne?in Ermenistan anayasas?nda yer almayan dinler mensuplar?n?n kendi radyo, televizyon ya da gazetelerini yay?nlayamamalar?na de?inilmemi? olunmas? dikkat çekicidir. Sonuç olarak bas?n özgürlü?ü konusunda Ermenistan’?n demokratik bir ortama kavu?mas? için büyük çaba sarf etmesi gerekti?i anla??lmaktad?r.