!à‡`="justify">H?rvatistan’?n Uluslararas? Adalet Divan?’nda (UAD) S?rbistan ile Karada? devletlerine kar?? açm?? oldu?u soyk?r?m davas?na istinaden ön duru?malar 26 May?s Pazartesi günü görülmeye ba?land?.

I?lmas? Sözle?mesi”nin (Soyk?r?m Sözle?mesi) ihlal edildi?i gerekçesiyle, H?rvatistan, S?rbistan ve Karada?’a kar?? dava açm??t?. Söz konusu davada, 1991–1995 y?llar? aras?nda H?rvatistan’da soyk?r?m?n gerçekle?ti?i ve bu suçu i?leyen S?rp silahl? güçlerin, istihbaratç?lar?n ve de?i?ik milis güçlerin faaliyetlerinin do?rudan do?ruya S?rbistan ve Karada? yetkililerinin kontrolü alt?nda oldu?u belirtiliyor. Bu yüzden H?rvatistan, S?rbistan’?n soyk?r?mdan suçlu bulunmas?n? ve tazminat ödemesini talep ediyor. 26-30 May?s 2008 tarihleri aras?nda sürecek olan ön duru?malarda, sadece davayla ilgili UAD’nin yarg?lama yetkisi üzerine gelen itiraz hakk?nda ifadeler al?nacak.

H?rvatistan 2 Temmuz 1999’da, o s?ralarda Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’ni (YFC) olu?turan S?rbistan ve Karada?’a kar??, Soyk?r?m Sözle?mesi’nin IX. maddesine dayanarak dava açm??t?. Bu madde gere?ince, Soyk?r?m Sözle?mesi’nin yorumu, uygulanmas? veya yerine getirilmesine ili?kin olarak sözle?meci taraflar aras?nda ç?kan uyu?mazl?klar UAD’ye sunulacakt?r. S?rp yetkililer, Soyk?r?m Sözle?mesi’nin IX. maddesinde belirtilen ko?ullar sa?lanmad??? gerekçesiyle, H?rvatistan’?n açm?? oldu?u soyk?r?m davas?na UAD’nin bakmaya yetkili olmad???n? savunuyor. Bir ba?ka ifadeyle, Belgrad, davan?n aç?ld??? s?rada YFC’nin Birle?mi? Milletler üyesi olmad???n? ve Soyk?r?m Sözle?mesi’ni imzalamad???n? belirterek, UAD’den davay? reddetmesini talep ediyor.

20 Mart 1993’te Bosna-Hersek de S?rbistan’a kar?? soyk?r?m davas? açm??t?. S?rp yetkililer ayn? söylevle UAD’nin Bosna davas?na da bakmaya yetkili olmad???n? savunmu?, ancak mahkeme üç sefer davaya bakmakla yetkili oldu?unu aç?klam??t?r. Bu ?ekilde Birle?mi? Milletler üyesi olmadan da YFC’nin “daval?” olabilece?ini kararla?t?ran UAD, ilginç bir ?ekilde, ayn? ülkenin “davac?” olma hakk?n? tan?mam??t?r. Hat?rlatmak gerekirse, Nisan 1999’da YFC, kendisine yönelik bombard?man yüzünden baz? NATO ülkelerine kar?? UAD’de dava açmaya kalk???nca, Birle?mi? Milletler üyesi olmad??? gerekçesiyle talebi reddedilmi?tir. Bu yüzden, H?rvatistan’?n soyk?r?m davas?n?n görülmesine ili?kin UAD’nin nas?l bir karar alaca?? belirsiz oldu?u söylenebilir.

Bosna-Hersek’in S?rbistan ve Karada?’a kar?? açm?? oldu?u soyk?r?m davas?na istinaden UAD’nin 26 ?ubat 2007’de ald??? karar, H?rvatistan’? kendi soyk?r?m davas?ndan oldukça so?utmu?tu. Hatta o s?ralarda H?rvatistan’da, soyk?r?m davas?ndan vazgeçip, S?rbistan ile bir çe?it anla?maya gidilmesi gerekti?i yönünde tart??malar yürütülmü?tü. H?rvatistan’? böyle bir karamsarl??a iten neden, Srebrenitsa belediyesiyle s?n?rl? olsa dahi, UAD’nin Bosna-Hersek’te soyk?r?m?n i?lendi?ini teyit etmi?, ancak S?rbistan’?n bu soyk?r?mdaki rolü hakk?nda yeterince delilin bulunmad???n? söylemi? olmas?yd?.

Bilindi?i gibi, UAD’nin Srebrenitsa’da soyk?r?m?n i?lendi?ine yönelik karar almas?n? kolayla?t?ran unsurlardan birisi, daha önce Eski Yugoslavya Üzerine Uluslararas? Ceza Mahkemesinin (ICTY) baz? ?ah?slar? Srebrenitsa’da soyk?r?m i?lemi? olmaktan suçlu bulmu? olmas?yd?. Oysa ICTY’de hiç kimse H?rvatistan’da soyk?r?m i?lemekten suçlu bulunmam??t?r. Ancak, H?rvatistanl? S?rplar?n eski lideri Milan Babiç’in davas?nda ICTY’nin ald??? kararda, 1991-1992 y?llar?nda H?rvatistan’?n Knin bölgesinde bulunan S?rp siyasi liderler ile S?rp silahl? güçlerin, siyasi ve yönetim aç?s?ndan S?rbistan’daki Slobodan Milo?eviç yönetimine ba?l? olduklar? belirtilmi?tir. H?rvatistanl? S?rplar?n eski yöneticilerinden Milan Martiç’in davas?nda da ICTY’nin ald??? karar, S?rbistan’?n H?rvatistan’daki olaylara kar??t???n? gösteriyor.

Soyk?r?m hukukunda önemli yer alan “özel kas?t”?n kan?tlanmas? gere?i yüzünden, devleti de?il, bir bireyi bile soyk?r?mdan suçlu bulmak oldukça zordur. H?rvatistan’? UAD’de temsil eden ?van ?imonoviç bir seferinde S?rbistan liderlerinin H?rvatistan’da i?lenen suçlara kar??t?klar?n? gösteren sa?lam kan?tlara sahip olduklar?n? aç?klam??t?. Ancak yine de, dava görü?ülmeye ba?larsa, H?rvatistan zorlu bir ispatlama süreciyle yüzle?ecektir. Bu arada, ?imonoviç’in UAD’den, Bosna soyk?r?m davas?na kulland?r?lmayan veya sansürlenen Yugoslavya Yüksek Savunma Konseyi’nin toplant? tutanaklar?n?n ve buna benzer evraklar?n H?rvatistan soyk?r?m davas? için temin edilmesini talep etti?i, UAD’nin ise bu talebi geri çevirdi?i belirtilmelidir.

UAD’nin, H?rvatistan’?n açm?? oldu?u soyk?r?m davas?na bakmaya yetkili olup olmad???n? 2008’in sonbahar?na kadar aç?klamas? bekleniyor. Bu konuda H?rvatistan’?n lehine bir karar ç?karsa, UAD’nin davay? hükme ba?lamas? en az iki y?l sürebilir. Di?er taraftan, H?rvatistan’?n soyk?r?m davas? görü?ülmeye ba?larsa, S?rbistan’?n da ayn? mahkemede H?rvatistan’a kar?? benzer bir soyk?r?m davas? açmas? gündeme gelebilir.