Ermeni çeteciler tarafýndan 1922’de öldürülen Cemal Paþa’nýn, “Ermenilerin korunmasý” için Enver Paþa’yý sert bir mektupla uyardýðý ortaya çýktý

Ermeni çeteciler tarafýndan 1922 yýlýnda “Ermeni soykýrýmýnýn karar vericileri arasýnda olduðu” iddiasýyla öldürülen Cemal Paþa’nýn, 1915’te 4. Ordu Komutaný iken dönemin Baþkomutan Vekili Enver Paþa’yý “sürgün edilen Ermenilerin can, mal ve namuslarýnýn korunmasý” için sert bir tonda uyardýðý ortaya çýktý.

Genelkurmay Baþkanlýðý’nýn, soykýrým iddialarýna karþý 2006’da baþlattýðý “Arþiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri” adlý çalýþma, 8. cildin de yayýmlanmasýyla tamamlandý. Çalýþmanýn 8. cildinde, Cemal Paþa’nýn 3 Temmuz 1915’te, Enver Paþa’ya gönderdiði “çok gizli ve kiþiye özel” telgrafta belirli bölgelerden sürgün edilen Ermenilerle ilgili þu uyarýda bulunuluyor:
“Tarafsýz devletler ve yayýn organlarýnýn da Ermeni meselesiyle uðraþmaya baþladýðý görülmektedir. Hatta Hýristiyan olduklarý için Almanlarýn bile iþittikleri yanlýþ haberler üzerine heyecana kapýldýklarýný, bazý kiþilerin konuþma ve imalarýndan hissediyorum. Ermenilerin sürgün edilmesi esnasýnda bunlara karþý olabilecek saldýrýlarýn, memleket çýkarlarýna zararlý sonuçlar ortaya çýkaracaðý açýktýr. Bu durumun yayýlmasýný önlemek için aþaðýdaki tedbirlerin alýnmasýný arz ve teklif ederim.

Sert emirler verin
1- 4. Ordu bölgesinden sürgün edilen Ermenilerin mal, can ve namuslarýnýn tam manasýyla korunmasýný saðlamak için, tarafýmdan ilgililere kesin emirler verilmiþtir. Diðer bölge ve vilayetlerde de meseleye gereði gibi önem verdirmek ve sürgün edilen Ermenilerin güvenliklerini ve her türlü saldýrýdan korunmalarýný saðlamak için özellikle sizin tarafýnýzdan sert emirler verilmesini istirham ediyorum.
2- Almanlarýn, Belçika’daki halka yok edici tedbirler uyguladýklarýna dair aleyhlerine oluþan tepkilere karþýlýk, kendilerini savunmak amacýyla yayýmladýklarý bildiriler gibi, Hýristiyan ve yabancý kamuoyuna da Osmanlý Devleti tarafýndan belgeli ve ayrýntýlý bir bildiriyle meselenin aydýnlatýlmasý gerektiði görüþündeyim. Bu bildiride, Ermenilerin ve onlarýn savaþ günlerinde devlete karþý yaptýklarý ihanetlerin yer, olay ve þahýs belirtilerek açýklanmasý ve hükûmet tarafýndan alýnan tedbirlerin ülkenin savunulmasýna yönelik ve bunun zorunlu olduðunun benimsenmesi görüþünde olduðumu arz ederim.”

Þifreye yanýt
Enver Paþa tarafýndan bu þifreye 22 Temmuz 1915’te verilen yanýtta, “Ermeniler hakkýnda gerekli, doðruluðu kanýtlanmýþ belgeler elçilikler aracýlýðýyla ilgililere teblið ve yabancý gazetelerle ilan edildi. Bu bildirgenin bir sureti posta ile gönderildi. Sürgün edilenlerin mal ve canlarýnýn korunmasý da bildirildi” denildi.

Cemal Paþa kimdir?
Tam adý Ahmet Cemal olan Cemal Paþa, 1872 Midilli doðumlu. Cemal Paþa, 1908-1918 döneminde Ýttihat ve Terakki’nin Enver ve Talat paþalar ile birlikte üç önemli yöneticisinden biri oldu. Bu dönem daha sonra “Üç Paþalar Ýktidarý” olarak anýldý. Osmanlý’nýn Birinci Dünya Savaþý yenilgisinden sonra yurtdýþýna kaçan Cemal Paþa, 21 Temmuz 1922’de Tiflis’te Ermeni çeteciler tarafýndan düzenlenen suikast sonucu hayatýný kaybetti. Cemal Paþa, Milliyet gazetesi yazarý Hasan Cemal’in  dedesi.