Dün Karabað Sorununun çözümü için, taraflarýn anlaþmaya varmalarýndan sonra, Türkiye’nin Ermenistan ile olan sýnýrýný açmasý gerektiðini belirtmiþtik. Bu bir bakýma çözüm bedelinin Türkiye tarafýndan ödenmesi anlamýna gelmektedir. Bu normaldir; zira sýnýrýn 1993’te kapatýlmasýndan bu yana Türkiye’de en yetkili kiþiler birçok kez Karabað sorununun çözümü halinde sýnýrýn açýlacaðýný ifade etmiþlerdir.
(lik koþullarýnýn hâkim olmasýna özel bir önem verdiði için de Karabað sorununun çözümünden sonra sýnýrýný açmasý gerekecektir.
Durum böyle olmakla beraber, Karabað sorunu gerçek anlamda Türkiye ile Ermenistan arasýnda bir sorun deðildir. Türkiye, Azerbaycan’la olan özel iliþkileri nedeniyle Karabað’daki durumu kendisi içinde bir sorun olarak kabul etmiþtir. Bu nedenle Karabað sorununun çözümünde sýnýrlarýný açmasý Türkiye’nin Ermenistan ile olan sorunlarýný çözümlediði anlamýna gelmeyecektir. Türkiye’nin bu ülkeyle olan esas sorunlarý Ermenistan’ýn Türkiye’nin toprak bütünlüðünü (veya sýnýrlarýnýn dokunulmazlýðýný) tanýdýðýný teyit etmekten kaçýnmasý ve soykýrým iddialarýnýn baþka ülkeler tarafýndan tanýnmasý için Diasporanýn yoðun çabalarýný desteklemesidir.
Bu iki sorunun çözümlenmesi için, Ermenistan’ýn baðýmsýzlýðýndan hemen sonra, 1992 yýlýnda baþlayan ve bazen kesilmesine raðmen devam eden müzakereler aradan yýllar geçmesine raðmen bir sonuç vermemiþtir. Basýn haberlerine göre Sayýn Cumhurbaþkaný'nýn Erivan ziyaretinin öncesinde ve sonrasýnda yoðunluk kazanan bu görüþmelerde taraflar arasýnda bir iyi niyet belgesi imzalanmasý ve bu belgenin New York’ta Birleþmiþ Milletler Genel Kurulu toplantýlarý sýrasýnda açýklanmasý öngörülmüþtü. Bu olmadýðýna göre bu safhada bir anlaþmaya varýlamamýþ olduðu anlaýþlmaktadýr. Þüphesiz müzakereler devam edecektir veya etmektedir.
Bu müzakerelerden bir sonuç alýnmadan Karabað sorunu çözümlenir ve Türkiye, vaadi gereðince, sýnýrlarýný açarsa ve bunu da Türkiye ile Ermenistan arasýnda diplomatik iliþki kurulmasý izlerse, Ermenistan’ýn Türkiye’nin toprak bütünlüðünü tanýmasý ve soykýrým iddialarý için bir tarihçiler ortak komisyonu kurulmasý gibi konulara fazla ilgi göstereceðini düþünmek zordur. Bu açýdan bakýldýðýnda Karabað sorununun çözümlenmesi için çok önemli olan Türk sýnýrlarýnýn açýlmasýnýn Türkiye’nin Ermenistan’la olan esas sorunlarýnýn çözümünde olumsuz bir etki yapacaðý görülmektedir. Bu sakýncayý ortadan kaldýrmanýn yolu ise Karabað sorunu ile Türkiye-Ermenistan arasýndaki ikili nitelikteki sorunlarýn ayný zamanda çözümüne çalýþýlmasý ve Türk sýnýrlarýnýn açýlmasýnýn Karabað sorununun çözümü yanýnda Türkiye’nin Ermenistan’la olan ikili sorunlarýnýn çözümüne de baþlanmasýdýr.