[ix]
Görüldü?ü gibi bu maddede Ermenilerle ilgili bir aç?klama geçmiyor fakat yay?n konusunda Ermeniler’de TRT’ye ba?vurmu? ve özelliklede Ermenice radyo yay?n? konusunda önemli bir yol kat etmi?lerdir.
Kom?uluk ?li?kileri
?lerleme Raporun 3. maddesinin 27 Ba?l???nda Ermenistan’la ilgili olarak bir di?er önemli madde ise s?n?r konusudur. Türkiye’nin Ermenistan s?n?r?n?n kapal? oldu?undan ve Türkiye’nin Kafkaslar’da istikrar için yapt??? giri?imlerden aç?kland??? maddede ?u ibareler yer almaktad?r;
“Türkiye’nin Ermenistan ile s?n?r? hâlâ kapal?d?r. Bununla beraber, kamuoyunda s?n?r?n yeniden aç?lmas?n?n faydalar? ve üçüncü ülkelerden gelen mallar?n geçi?ine izin vermeye yönelik haz?rl?klar konusunda artan bir bilinçlenme görülmektedir. Ekim 2003’de, ?stanbul’dan Erivan’a hava ula??m? için çart?r seferleri ba?lam??t?r. Türk Ula?t?rma Bakan?, ?ubat 2004’de, iki ülke aras?ndaki demiryolunun yeniden aç?lmas?n?n, Do?u Anadolu ekonomisine fayda sa?layaca??n? ifade etmi?tir. Haziran 2004’de ?stanbul’da düzenlenen NATO Zirvesi vesilesiyle Türkiye, Ermenistan ve Azerbaycan aras?nda ilk kez d??i?leri bakanlar? seviyesinde üçlü bir toplant? düzenlenmi?tir. Türkiye, Gürcistan’daki siyasi de?i?iklikler ve Acaristan’daki durum kar??s?ndaki tutumuyla, Güney Kafkasya’daki bölgesel istikrara olumlu katk?da bulunmu?tur.”
AB bu maddeyle Türkiye’den Ermenistan s?n?r?n? açmas?n?n faydalar? üzerinde yo?unla?m?? ve bu ba?lamda Türkiye’nin yapt??? çal??malar?n bölgedeki istikrara olumlu katk? sa?lad???na de?inmi?tir.
?lerleme raporunda 3. Maddenin 27 ba?l??? ad? alt?nda Ermenistan’la ilgili bir di?er bölüme ise kom?uluk ili?kileri ad? alt?nda de?inilmi?tir.
“Türkiye, Suriye ba?ta olmak üzere, kom?u ülkelerle ikili ili?kilerini iyile?tirmek için çaba göstermi?tir. Yunanistan’la olan ili?kiler, d??i?leri bakanlar? aras?ndaki temaslarla ve Türk Ba?bakan?n?n Yunanistan’a yapt??? ziyaretle iyile?meye devam etmi?tir. Ermenistan s?n?r?n?n hâlâ kapal? olmas?na kar??n, Türk, Azeri ve Ermeni makamlar? aras?ndaki mevcut diyalog, çözüme yönelik olumlu bir ad?md?r.”
Türkiye’nin Faaliyetleri;
Ermenistan’la kom?uluk ili?kilerinin iyile?tirilmesi konusu yukar?da da de?inildi?i gibi art?k AB’ye üyelik müzakeresi kriteri haline gelmi?tir. Bu konuda ilerleme raporu öncesi ve sonras? Türk bas?n?nda ç?kan aç?klamalar Türkiye’nin hiçbir kazanc? olmayaca?? yönünde olsa da asl?nda Kom?uluk ?li?kileri maddesiyle durum biraz de?i?mi?tir. Türk taraf?n?n Ermenistan’dan iki önemli beklentisi bulunmaktad?r; birincisi yüzde yirmisini i?gal etti?i Azerbaycan topraklar?ndan geri çekilmesi, ikincisi ise ba??ms?zl?k bildirgesinin 11. maddesinde Bat? Ermenistan’?n olarak tan?mlad??? Türkiye s?n?rlar?n? tan?mas?d?r. AB ?lerleme Roporu’nda bu konu üzerinde durulmu? olmas?n?n en önemli nedeni Ermenistan’?n AB ülkeleri için enerji rotalar? üzerinde yer almas?d?r.
Ermenistan’?n Faaliyetleri;
Kom?uluk ili?kilerinin iyile?tirilmesi için Ermenistan da çe?itli aç?klamalar da bulunmaktad?r. Bunlardan ilki ve belki de en önemlisi Koçaryan’?n Alman bas?n?na yapt??? aç?klamalard?r. Koçaryan 20 Kas?m 2004 tarihinde Alman “Die Welt” gazetesine verdi?i demeçte, Ermenistan`?n Türkiye ile ili?kilerinin normalle?tirilmesine yönelik görü?melerin ba?lamas? için öne sürülen “soyk?r?m” iddialar?n? Türkiye`nin kabul etmesi konusunda ?srarc? davranmayaca??n? aç?klam??t?r. Ayr?ca Ermenistan’da çe?itli Sivil Toplum Kurulu?lar? da bu konuda aktif rol almaya ba?lam??lard?r. Ermenistan’da halk?n kap?n?n aç?lmas?n? istemesindeki en önemli neden bilindi?i gibi ekonomidir. Önceleri sözde soyk?r?m? ön ko?ul olarak aç?klayan Koçaryan hükümeti de son dönemdeki baz? geli?meler nedeniyle geri ad?m atmaya ba?lad? diyebiliriz. Özellikle Kerry’nin ABD ba?kanl?k seçimini kaybetmesi, hem Koçaryan’? hemde diasporay? hayal k?r?kl???na u?ratm??t?r. 17 Aral?k tarihinde 2004 AB ?lerleme Raporunda da sözde soyk?r?m konusunun gündeme gelmemesi Koçaryan’?n politikalar?n?n yumu?amas?na neden olmu?tur.
AB’nin Ermenistan Diyalo?u;
AB’nin Ermenistan için planlar?na bakt???m?z zaman Ermenistan’?n Orta Asya’dan Avrupa’ya sa?lanacak petrol ve gaz kaynaklar?n?n rotas? üzerinde olmas? nedeniyle siyasi istikrar? son derece önemlidir. Bu nedenle AB Kafkaslar’da Ermenistan’?n istikrar?n? oldukça önemsemektedir. AB’nin Ermenistan politikas? üç ba?l?k alt?nda topland???nda, Metsamor Nükleer Santrali, Ekonomik kalk?nma ve Enerji rotas? konular? bunlar?n en önemlilerini olu?turmaktad?r. AB’den farkl? olarak Rusya ise bölgede kurmak istedi?i hegemonyada kaybetti?i Gürcistan ve Ukrayna’dan sonra son aktör olan Ermenistan’? kaybetmek istememektedir. Buna rakip olarak ABD siyasi amaçl?, AB ise ekonomik amaçl? ç?kar ili?kileri kurmak istemektedir.
Bu nedenlerden dolay? Kafkaslar’da ABD ve Rusya’n?n uzun vade de önümüzdeki dönemde kar?? kar??ya gelmesi muhtemel sonuçlardand?r. Ermenistan’?n co?rafi olarak do?algaz ve ham petrol nakil ve alt yap? projelerinin rotas? üzerinde olmas? nedeniyle Avrupa Birli?inin enerji tedari?inin güvence alt?na al?nmas? konusunda son derece hassasiyet olu?turmaktad?r.
Türkiye’nin AB’ye Üyeli?inden Ermenistan’?n Beklentileri
Ermenistan’?n Türkiye’nin AB’ye üyeli?inden en büyük beklentisi her ne kadar sözde soyk?r?m?n tan?nmas? gibi görünse de bu beklenti ikinci planda kalm??t?r. Ermenistan ekonomisi göz önünde bulunduruldu?unda gerçektende s?n?r kap?s?n?n aç?lmas? konusu Ermenistan Ermenileri için ilk s?rada gelmektedir.
Bir di?er beklenti ise Türkiye’nin AB’ye üye olmas? halinde Ermenistan’?n do?rudan Bat?’ya aç?lan bir kap?s?n?n olu?mas?d?r.
Sonuç olarak 2004 AB ?lerleme Raporunda soyk?r?ma dair herhangi madde yoktur fakat Türkiye AB’ye girmek ve bölgede siyasi istikrar ve ekonomik i?birli?i sa?layan bir güç olma yolunda ad?m atmak istiyorsa, Ermenistan’la ili?kileri düzeltmelidir. Ermenistan’la ili?kilerin düzeltilebilmesi için Ermenistan Karaba?’dan çekilmeli ve sözde soyk?r?m konusunu tarihçilere b?rakmal?d?r. Ermenistan bu ad?mlar? att?ktan sonra diplomatik ili?ki kurulmal?d?r. Ayr?ca diplomatik ili?ki kurulamad??? taktirde gerekli alt yap?y? Sivil Toplum Kurulu?lar? olu?turmal?d?r, bu durumda ASAM, ERAREN vb. kurumlara çok önemli görevler dü?mektedir. Ermenistan’?n kalk?nmas? için Türkiye destek olmal?d?r, çünkü ekonomik problemi olan bir Ermenistan bölgede istikrars?zl???n zeminini olu?turacakt?r.
Anasayfa
Ýletiþim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
