Ba??ms?zl???n ilan?ndan sonra ciddi bir ?ekilde ekonomik, siyasi ve sosyal sorunlarla kar??la?an Ermenistan, Rusya ile olan ili?kilerini daha da geli?tirmeye çal??m??t?r. Rusya Federasyonu da Kafkasya’da ç?karlar?n? savunan Ermenistan’? ekonomik, siyasi ve askeri olarak desteklemi?tir.[1]

Sovyetler Birli?i döneminde Amerikal?lar taraf?ndan 1981 y?l?nda Polonya’da denenmi? ve hüsrana u?ram?? “sivil darbe” senaryosu daha sonra o dönemde Çekoslovakya’da, 17 Kas?m 1989'da binlerce ö?rencinin toplanmas?yla ba?lam??t?r. Bu tarihten itibaren kans?z devrim dalgas?, hemen hemen tüm Do?u Avrupa'y? kaplam??t?r. 

Bat? taraftar? gruplar?n iktidara getirilmesi projesinin Yugoslavya’da ba?ar? kazanmas?ndan sonra 23 Kas?m 2003 tarihinde Gürcistan’da ‘Kadife Devrim” olarak adland?r?lan “sivil darbe” giri?imi gerçekle?tirilmi? ve bu proje ba?ar?yla uygulanm??t?r. Son günlerde Ukrayna’da gerçekle?tirilen seçimlerin de iptal edilmesi ak?llara yine “Kadife Devrim” projesini getirmekte ve önümüzdeki dönemlerde bu projeden Ermenistan’?n da etkilenmesi beklenmektedir.

ERMEN?STAN’DA ?LK HAREKETLENMELER

Ermenistan’?n ilk Cumhurba?kan? Levon Ter Petrosyan  ba?lang?çta Rusya ile ili?kilere önem vermi?tir. Petrosyan Cumhurba?kanl??? döneminde bu ili?kilerin Ermenistan’a yarar getirmeyece?ini anlam?? ve Rusya ile ili?kilerin yeniden de?erlendirilmesine karar vermi?tir. Fakat  Rusya’n?n destekledi?i muhalefet Petrosyan’? istifaya zorlam??t?r. Ermenistan’da ilk “sivil darbe” hareketinin k?v?lc?mlar?n?n at?ld??? bu dönemde Rusya’n?n deste?iyle dönemin Ba?bakan? Robert Koçaryan Cumhurba?kanl??? koltu?una oturmu?tur.  Koçaryan’?n ba?kanl?k koltu?una oturmas? her ne kadar ba?ta Rusya’n?n deste?iyle sa?lanm?? görünse de dünya bas?n?nda  ABD’nin de desteklerinin oldu?u haberleri ortaya ç?km??t?r. 

Petrosyan’?n son dönemlerdeki ABD görü?melerinin gündeme gelmesinin arad?ndan Exspress gazetesi ABD ile Ermenistan aras?ndaki s?k? ili?kiye yer vermi? ve Ermenistan’da önümüzdeki dönemlerde “Kadife Devrim” hareketlenmelerinin söz konusu olabilece?ine de?inmi?tir. Ermenistan’da geçen y?lki ba?kanl?k seçimlerinin Washington‘la Erivan aras?ndaki ili?kileri iyile?tirmi?tir. Seçimde Ermenistan Halk Partisinin  ve Ermenistan muhalefet lideri Stepan Demirciyan ‘?n ikinci turda galip gelmesine ra?men Koçaryan’?n seçim sonuçlar?na hile katarak galip geldi?i iddia edilmektedir. Ba?kanl?k seçimlerinden 5 ay sonra Washington ‘un Erivan üzerindeki etkisinin zay?flad???n?, çünkü Amerikan idaresinin  Ermenistan’da insan haklar? ve siyasi özgürlükler konusunda hala ihlaller yap?ld???na de?inilmi?tir.[2]

Azeri bas?n?nda ve di?er kamuoyunda bu tür haberler s?k s?k gündeme gelirken Petrosyan’?n ABD yönetimiyle görü?mesi ortal??? iyice k?z??t?rm??t?r. Ermenistan’da olas? bir sivil darbe sonras?nda Petrosyan’?n yeniden siyasi arenaya dönmesi ve bunu da ABD’nin deste?iyle yapmas? bölgede Rusya ve ABD’nin kar?? kar??ya gelmesine neden olacakt?r.

RUSYA-ERMEN?STAN ?L??K?LER?

Rusya-Ermenistan ili?kilerinin temeli 16. yüzy?ldan itibaren at?lm?? ve günümüze kadar gelmi?tir. Bu ili?ki Ermenistan’?n Azerbaycan’?n Da?l?k Karaba? bölgesini i?gal etmesinde Rusya’n?n askeri, ekonomik ve siyasi deste?ini sa?lamas?yla hat safhaya ula?m??t?r. Rusya-Ermenistan aras?ndaki ili?kiler Ermenistan’?n ilk Cumhurba?kan? Levon Ter Petrosyan’?n istifa etmesi ve yerine Robert Koçaryan’?n seçilmesiyle önemli ölçüde de?i?mi?tir. Koçaryan Petrosyan’dan farkl? olarak Rusya ile ili?kilerin geli?tirilmesine önem vermi?tir. Bugün hala Ermenistan’da Rus ordusunun askerleri bulunmaktad?r.

Rusya’n?n, Ermenistan’?n Gümrü ?ehrinde 12, Ahuryan’da 4, Aragaç’ta 2, E?terek’te 1, Erivan’da 7, Kafan’da 1, ve Nubara?en kasabas?nda 2 askeri üs olmak üzere toplam 29 askeri karakolu bulunmaktad?r. Rus askeri üslerinin yerle?ti?i bölgelere dikkat edilirse toplam 14 üssün Türkiye s?n?r?na yak?n bölgelerde konu?land??? görülmektedir.[3]

Ermenistan ve Rusya, aralar?ndaki askeri i?birli?inin stratejik önemi oldu?unu ve bölgede her iki devletin de siyasi ve askeri ç?karlar?na hizmet etti?ini çe?itli nedenlerle dile getirmi?lerdir. Ermenistan Savunma Bakan? Serj Sarkisyan, Trend Ajans?’na verdi?i bir demeçte “Ermenistan’da bulunan Rus askeri üslerinin varl??? bizim ulusal güvenli?imizin ayr?lmaz parças?d?r” ifadesini kullanmas? iki ülke aras?ndaki i?birli?inin stratejik önemini çok net ortaya koymaktad?r.

Rusya bölgede kendi politikalar?na uygun bir yönetimi ba?kanl?k koltu?unda tutmaya çal???rken ABD bu durumdan rahats?z olmaktad?r. Bas?na yans?yan ABD-Petrosyan görü?mesinin de bu rahats?zl?ktan kaynakland???n? söylemek mümkünüdür. ABD, Ermenistan’da Bat? yanl?s? bir güç aray???nda Petrosyan’? kendine daha yak?n hissetmi?tir ve Petrosyan’?n siyasi hayat?na dönme aray??lar? içinde oldu?u da Ermeni bas?n?nda s?k s?k yer almaktad?r.

MUHALEFET?N AYAKLANMASI

Ermenistan'?n ilk Cumhurba?kan? olan Levon Ter-Petrosyan, ülkesinin kapasitesi, siyasi ve ekonomik istikrar? için  gerçekçi bir politika izlemi?ti. Ter-Petrosyan Karaba? sorununun çözümünde ve Türkiye ile ili?kilerin geli?tirilmesinde önemli ad?mlar atmak istemi?, fakat muhalifleri ve Diaspora Ermenilerinin tutumlar? yüzünden istifa etmek zorunda kalm??t?r. Ondan sonra Cumhurba?kan? olan ve Karaba?l?lar?n destekledi?i Koçaryan'a göre Ermenistan'?n ekonomik durumunun temel sebebi Karaba? sorunu de?il yönetim bozuklu?u ve diaspora ile ili?kilerin yak?n olmamas?d?r. Ter-Petrosyan Ermenistan'a ve Ermeni halk?na normalli?i getirmek isterken, sonradan gelenler Ermeni halk?na onlar? a?an, önceden saptanm?? bir rol atfetmi?lerdir.[4] Bugün belkide Ermenistan'daki bütün tart??malar?n temelinde bu iki bak?? aç?s?n?n aras?ndaki mücadelenin sorun yaratt???n? söylemek do?ru bir saptama olacakt?r. 

Muhalefetin iktidar kar??t? eylemlere ba?lamas?nda önemli faktörlerden biri de ABD Demokrasi Enstitüsü ve Soros Vakf?’n?n Ermenistan muhalefeti ile i?birli?i yapmas? olmu?tur. ABD Demokrasi Enstitüsü Ermenistan Ofisi Ba?kan? görevine atanan Chet Roger, 2004 y?l? ba?lar?nda yapt??? konu?malarda Ermenistan muhalefetini desteklemi?, Rusya yanl?s? görü?leri ile bilinen siyasi parti ve sivil toplum kurulu?lar?n?n faaliyetini ele?tirmi?tir.[5] 

Ermenistan’da muhalefet yanl?s? gruplar 13 Mart 2004 tarihinde Koçaryan’?n 2003 seçimlerinde hile ile ikinci dönem devlet ba?kan? oldu?unu iddia etmi? ve 20 bin ki?ilik grup ba?kanl?k saray?y?la parlamento aras?ndaki Bagramyan Caddesinde dev bir gösteri düzenlemi?ti. Koçaryan’?n istifa etmesini ve Ermenistan’da referandum yap?lmas?n? isteyen grup ak?am saatlerine kadar eylemlerini devam ettirmi? ve ertesi sabah polisle bu göstericiler aras?nda çat??ma ç?km??t?.

Çat??man?n ard?ndan muhalefet partilerinin merkezlerine de çe?itli sald?r?larda bulunan polis ve özel komandolar bu  merkezlerde parti üyelerini döverek bir ço?unu da göz alt?na alm??t?. Bu gösteriler sonras?nda bas?n aç?klamas? yapan Koçaryan, Ermenistan’?n Gürcistan ile k?yaslanmamas? gerekti?ini ve bu tür giri?imlerin Ermenistan’da ba?ar?ya ula?mayaca??n? aç?klamas? muhalefet yanl?lar?n gözünü korkutmu?tu.

2004 y?l? Kas?m ay? sonlar?ndan itibaren Ermenistan muhalefetinin kom?u ülkelerde gerçekle?en karanfil ve turuncu devrimlerden etkilenerek yeni bir hareketlilik içinde oldu?u gözlemlenmektedir. Bu geli?melere Cumhuriyet ve Adalet Blo?u[2] önderlik etse de Ermeni Ulusal Hareketi’nin de (EUH) siyasi hayata geri dönmek niyetinde oldu?u konusunda çe?itli haberler yay?nlanmaktad?r.[6]

ABD’N?N ERMEN?STAN POL?T?KASI

ABD Ermenistan’?n ilk Cumhurba?kan? Levon Ter Petrosyan’? ba?kanl?k koltu?undan ald?ktan sonra Koçaryan’? Cumhurba?kanl???na getirmi? fakat bekledi?i sonucu elde edememi?tir. Son günlerde ABD’nin Kafkaslarda dü?ündü?ü stratejiler için iyi bir ayak olan Ermenistan ‘la ilgili iki  önemli  projesi bulunmaktad?r;

Birincisi, ABD’nin, Ermenistan devlet ba?kan? Robert Koçaryan’? a??r? Rusyaperestlikten dolay? siyasi arenadan çekme amac?d?r.[7] Bu durumun gerçekle?mesi oldukça zordur; çünkü Koçaryan ‘? Kremline ba?layan  bir çok etken bulunmaktad?r. Bu duruma en iyi verilebilecek örnek ise Koçaryan’?n ABD’den çekinmeden Viktor Yanukoviç ‘i Ukrayna devlet ba?kan? seçilmesi münasebetiyle tebrik etmesi ve ayn? tebri?in Vladimir Putin’in kutlamas?na denk gelmesidir.

?kinci durum ise Koçaryan’?n yönetimden uzakla?t?r?lmas? ve yerine Ter Petrosyan yada Bat? yönlüsü  ba?ka birinin getirilmesidir. Bu durumda ise muhalefet hareketleri ABD’yi tatmin edemedi?inden dolay? riskli bir durumla kar?? kar??ya kal?nmaktad?r. Ayr?ca yine ayn? muhalefetin Rusya taraftar? oldu?u da gözden kaç?r?lmamal?d?r. Yani ya Ermenistan’da köklü bir de?i?ikli?e gidilecek yada mevcut statüko korunacakt?r.  Söz konusu de?i?iklik ise en iyi Da?l?k Karaba? konusunda gündeme getirilebilir.

Ukrayna’da son dönemde ya?anan geli?melerle birlikte, Petrosyan’?nda ABD’deki temaslar?n?n ard?ndan Ermenistan’da önümüzdeki günlerde muhalefet  hareketlerinin aktif hale gelece?ini söylemek mümkündür. Rusya destekli  adaylar?n seçimleri kazanamamas? Bat? yanl?s? muhalefet kesimini hareketlendirmi?tir. Önümüzdeki günlerde Koçaryan yönetimine kar?? ayaklanmalar?n iyice belirginle?ece?i ve hatta Ter Petrosyan’?n ABD’nin deste?iyle yeniden siyasi hayata at?laca??n? söylemek mümkündür.

KOÇARYAN’IN ILIMLI AÇIKLAMALARI

Koçaryan’?n son günlerdeki Türkiye’ye kar?? ?l?ml? tav?rlar? ba?ta Ermenistan’da baz? gruplar olmak üzere Ermeni lobisinin de tepkisine neden olmu?tur. Koçaryan, Türkiye ile ili?kileri geli?tirmek için, hiçbir zaman soyk?r?m?n kabul edilmesini ko?ul olarak dayatmad?klar?n?  aç?klmas? Türk, Azeri ve Ermeni bas?n?nda büyük yank?lar uyand?rm??t?r. 20 Kas?m 2004 tarihinde Alman 'Die Welt' gazetesinin sorular?n? yan?tlayan Koçaryan, ülkesiyle Türkiye aras?nda hiçbir ili?ki olmad???n? belirterek, 'S?n?r i?lemiyor, ticaret yok. Türkiye, aç?kça Ermenistan'? bloke ediyor. Bu eziyet olarak tan?mlanabilir. ?kili ili?kilerin, hiçbir önko?ul olmadan ba?lamas? gerekti?i görü?ündeyiz' aç?klamas?n? yapm??t?r.

Koçaryan, Die Welt gazetesi muhabirinin '1915'te yüz binlerce Ermeni'nin Jöntürkler taraf?ndan hapsedilmesi, zorla göçe tabii tutulmas? ve öldürülmesi nedeniyle özür beklemiyor musunuz?' sorusuna ise, 'Ermenilere yönelik soyk?r?m?n kabul edilmesi bizim için çok önemli. Ancak bu asla ikili ili?kilerin geli?tirilmesi için ko?ul olmad?'[8]  cevab?n? vermi?tir. Geçmi?te ya?ananlar?n gerçek oldu?unu, bunu kimsenin inkâr edemeyece?ini öne süren Koçaryan, 'E?er Ankara bu gerçe?i kabul ederse, normalle?me do?rultusunda çok büyük bir ad?m olacakt?r' diyerek bu büyük ad?m? Türkiye’ den beklediklerinin alt?n? çizmi?tir.

Koçaryan “Die Welt” gazetesine, Türkiye'nin, Ermenistan'a yönelik ablukas?n?, Karaba? sorununa ba?lad???n? belirtmi?tir. Bu tür ili?kilerin 'üçüncü bir ülke taraf?ndan belirlenmemesi' gerekti?ini savunan koçaryan, kendilerinin de ili?kilerinin geli?mesini, 'K?br?s sorununun çözümüne ba?lamad?klar?n?n' unutulmamas? gerekti?ine de?inmi?tir.

Özellikle ?u husus üzerinde durmak son derece önemlidir; Ermenistan’?n Azerbaycan’la Da?l?k Karaba? sorununda üçüncü ülke olarak Türkiye’nin olaylara müdahale hakk?n?n olmad???n? savunurken Türkiye-Ermenistan aras?ndaki sorunlar? uluslar aras? platformlara ta??mas?n? da unutmamak gerekmektedir. AB üyesi bir Türkiye'nin ç?karlar?na uygun oldu?unu da anlatan Koçaryan,  Türkiye’nin AB üyeli?i yolunda ilerleyebilmesi için bu sorununda  engel olaca??n? belirtmi?tir;

'Böylece Ermenistan'?n AB'ye do?rudan s?n?r? olacak. Ancak bizce, üyelik müzakereleri ba?layan bir ülke, kom?ular?n? ablukaya almamal?. E?er bu ko?ullar alt?nda müzakereler ba?larsa, ?imdiki durum belli ölçülerde kabullenilmi? olacak. ?imdiye kadar hiçbir ülke bu ko?ullar alt?nda müzakerelere ba?lamad?.'

KOÇARYAN’A TEPK?LER

Koçaryan’?n ba?ta Türkiye ikili ili?kilerin düzeltilmesi konusunda yapt??? aç?klamalara Ermeniler büyü tepki göstermi?tir. Geçti?imiz hafta Ukrayna’daki seçim sonuçlar? daha aç?klanmadan Viktor Yanukoç’i kutlamas? gerginli?i t?rmand?ran etkenlerden biri olmu?tur. Koçaryan’?n bu giri?imlerine ba?ta Ermenistan’daki muhalefet gruplar?, Fransa ve Amerika’daki Ermeni lobileri ve Ukrayna Ermenileri büyük tepki göstermi?tir.

Ermeni haber ajans? Arminfo’nun 27 Kas?m 2004 tarihli haberine göre Koçaryan’?n Ukrayna’daki seçimlerin tam sonuçlar? aç?klanmadan Viktor Yanukoviç’i kutlamas?yla ba?layan tepkiler Ukrayna’daki Ermeni toplulu?unu adeta çileden ç?karm??t?r. Ukrayna’da muhalefet yanl?s? Ermeni gruplar Devlet Ba?kanlar?n?n yapt??? bu hatay? en k?sa zamanda farkedece?ini ve Ukraynal?lardan özür dileyece?ini aç?klam??lard?r. [9] 

Yine Ermenistan haber ajans? Armeniliberty haber ajans?n?n 29 Kas?m 2004 tarihli haberinde Emil Danielyan ve Ruzanna Kaçaturyan imzal? bir makale yer alm?? ve burada da Ukrayna’daki  seçimlerin t?pk? Koçaryan döneminde oldu?u gibi Bat? taraf?ndan yönlendirildi?i vurgulanm??t?r.

Koçaryan’a tepki gösteren muhalefet yanl?s? Ermeni yazar Levon Melik ?ahnazaryan ise

Ermenistan'da yay?mlanan Golos gazetesinin 23 Kas?m 2004 tarihli say?s?nda, “Kanl? Etken”  ba?l?kl? bir  makale yazm??t?r; yaz?n?n giri?inde  ?ahnazaryan,  Koçaryan’?n s?n?r kap?s?n?n aç?lmas?yla ilgili olarak yapt??? aç?klamay? adeta topa tutmu?tur.

“Ne yaz?k ki, Ermenistan'da, Türkiye ile s?n?r?n aç?lmas?ndan yana olan insanlar da var; halk?m?zdan, bar??a kar??l?k olarak topraklar?m?z? vermeye haz?r olanlar da ç?k?yor. Ya, 'Türk-Ermeni Bar?? Komisyonu'nu olu?turanlara ne demeli? Onlara Eçmiadzin ile birlikte Erivan'? dahi versek bar?? olmayacak. Tersine, her geri ad?m?m?z dü?manlar?m?z taraf?ndan zay?fl?k göstergesi olarak alg?lanacak. Onlar, zay?flar?n ise (hasta, uyuyan, ihtiyar, çocuk) bo?azlar?n? keser ve baltalarlar.”

?ahnazaryan’?n bu aç?klamalar?ndan da anla??ld??? gibi Ermenistan’da bir grup halk Koçaryan yönetimini ele?tirmektedir. Koçaryan’?n sözkonusu aç?klamalar?n?n Amerikadaki Ermeni lobisini de rahats?z etti?i dü?ünülecek olursa Ukrayna’dan sonra Ermenistan’da da olas? bir halk ayaklanmas? beklenebilir.

FRANSA’DAK? ERMEN? LOB?S?N?N TEPK?S?

Koçaryan’?n ?l?ml? tav?rlar?na kar?? ç?kan  bir di?er grupda Fransa’daki Ermeni lobisi olmu?tur. Fransa Parlementosunda 21 Kas?m 2004 tarihinde Fransa bas?n?nda 'Türkiye'nin AB'ye Üyeli?i Konusundaki Sembolik Oylamada 250'den Fazla Frans?z Milletvekili Aleyhte Oy Kulland?' ba?l??? alt?nda bir haber yer alm??t?r.

Haberde, Türkiye'nin AB'ye giri?i konusunda yap?lan sembolik oylamaya kat?lan 250'den fazla Frans?z milletvekilinin, Ankara taraf?ndan 'Ermeni soyk?r?m? tan?nmad??? sürece' 17 Aral?k tarihinde do?rudan müzakerelerin ba?lamas? aleyhinde oy kulland???  aç?klanmaktad?r. Ulusal Meclis'in bulundu?u Bourbon Saray?'ndaki toplant?da birçok Ermeni örgütün giri?imiyle düzenlenen 'oylamada' sa?dan ve soldan 30'ar milletvekilinin haz?r bulundu?u belirtilen haberde, söz konusu oylaman?n organizatörlerinden Murad Papazyan'?n, Fransa Cumhurba?kan? Jacques Chirac'a, Türkiye ile tüm görü?melerde Ermeni soyk?r?m?n?n tan?nmas?n? 'bir önko?ul' olarak kullanma ça?r?s?nda bulunarak, 'Milletvekillerini bu ak?am burada fikirlerini belirtmeye davet ediyoruz, çünkü bunu Meclis çat?s? alt?nda yapamam??lard?.'[10] dedi?i ifade edilmektedir.

Bu sembolik oylamaya, UMP'den Philippe Pemezec'in, 78 milletvekilinin 'hay?r' yan?t?n? getirdi?i ve 'Türkiye'nin giri?ine muhalefetimizi ifade etmeye geldik. Bu ülke Avrupa'da de?ildir. Kültürler çok farkl?d?r ve özellikle Kürt ve Ermenilerin haklar? olmak üzere, halen çok say?da insan haklar?na sald?r? vard?r.' dedi?i belirtilen haberde, oylamada, 'Sosyalist Partiden 144 milletvekilinin hay?r' yan?t?n? getiren Rene Rouquet'in, 'Türkiye taraf?ndan Ermeni soyk?r?m?n?n tan?nmas? konusunun, bu ülkenin AB'ye üyelik ko?ullar?n?n ba??nda geldi?inin' alt?n? çizdi?i kaydedilmektedir.

TÜRK?YE ERMEN?LER?NDEN D?YASPORAYA CEVAP

Ermeni Lobsinin bu çal??malar?na kar??l?k belkide en güzel cevap Türkiye Ermenilerinden gelmi?tir. 24-25 Kas?m 2004 tarihleri aras?nda Fransa’n?n Marsilya kentinde Türkiye’nin Avrupa Birli?i üyeli?ini destekleyen Liberation Gazetesi yazar? Jean Kehayan’?n giri?imiyle Fransa’n?n Marsilya kentinde düzenlenen ‘Avrupa/Türkiye: Anlamak ?çin Bir Anahtar’ ba?l?kl? uluslararas? toplant?da Türkiye Ermenileri ile diaspora Ermenileri aras?nda sert tart??malar ya?anm??t?r.

Etyen Mahçupyan’?n, ‘Bizim Türkiye’de ya?amam?z sizi rahats?z ediyor’ sözü diaspora Ermenileri’ni adeta çileden ç?karm??t?r. Etyen Mahçupyan, toplant?da Türkiye’nin Avrupa Birli?i’ne giri?ini engellenme çabalar?na kar?? ç?kt?klar?n? belirterek ?u aç?klamalarda bulunmu?tur: ‘Bugüne kadar uluslararas? toplant?larda Türkiye Ermenileri’nin sesi hiç duyulmuyordu. Bu nedenle, yekpare, total bir Ermeni görü?ü varm?? gibi görünüyordu.[11] Diaspora Ermenileri’nin bu kat? ve hastal?kl? tutumu bir kez daha gözler önüne serildi. Çünkü diaspora Ermenileri’nin Türkiye’nin AB’ye girmesine kar?? ç?kmas?, hem Ermenistan’?n, hem de Türkiye Ermenileri’nin aleyhine.’

SONUÇ

Sonuç olarak Koçaryan aç?klamalar?yla “soyk?r?m?n” önko?ul olmad???n? aç?klarken Ermeni lobisinin cevab? ise sert olmu?tur ve Ermeni lobisinin “Kadife Devrim” olarak de?erlendirebilece?imiz ilk ayr?l?k k?v?lc?mlar? ortaya ç?km??t?r.

Bu tezimizi adeta destekler mahiyette olan bir di?er aç?klamada Ermeni yazar? Samvel Martirosyan taraf?ndan yap?lm??t?r. Martirosyan’a göre Ukrayna ‘da demokratikle?me ve Yu?enko’nun ba?kanl?k kürsüsüne getirilmesinin ard?ndan Amerikal?lar Ermenistan‘da çal??maya ba?layacak ve Koçaryan’? ba?kanl?k kürsüsünden  indireceklerdir. Çünkü Ermenistan’daki durum o kadar vahimdir ki Washington’un bu duruma göz yummas? mümkün de?ildir.[12]

Ermenistan Parlamentosu’nun 24-25 Kas?m 2004 tarihlerindeki oturumlar?nda muhalefeti temsil eden milletvekilleri de, Robert Koçaryan hükümetini a??r bir ?ekilde ele?tirmi?ler ve Azerbaycan taraf?ndan Yukar? Karaba? meselesinin BM Te?kilat?'na götürülmesi ve i?gal alt?ndaki topraklar?n durumunun müzakere edilecek olmas? nedeniyle Koçaryan’?n halka hesap vermesi ve d?? politikada kaybetti?ini kabul etmesi gerekti?ini ileri sürmü?lerdir. [13]

-Kafkaslarda Rusya’n?n az olan müttefiklerini kaybetme ihtimali söz konusudur.

-Ermenistan’da halk Koçaryan rejimine kar?? ho?nutsuzlu?unu önümüzdeki günlerde daha da aktif hale getirebilir.

-Rusya’n?n onaylad??? Devlet Ba?kanlar?n?n Bat?l? güçler  taraf?ndan “sivil darbe” ad? alt?nda  ba?kanl?ktan indirilmesi ve yerine Bat? yanl?s? ba?ka bir yönetimin getirilmesi bölgede Rusya ile Amerika’n?n kar?? kar??ya gelmesine neden olacakt?r.

-Ermenistan’da Koçaryan yönetimiyle Ermeni lobisi aras?ndaki bölünmeler h?zlanarak devam edecek bu durum da sözde Ermeni Soyk?r?m? kutlamalar? arefesindeki lobiye büyük bir darbe olacakt?r.

-Ukrayna’da  Ermeni gruplar? Ermenistan’daki muhalefetle ayn? fikirde ve olas? bir ayaklanmada beraber hareket edeceklerdir.

-Ukrayna Ermenileri Koçaryan’?n da Viktor Yan?koviç gibi Bat?’n?n deste?iyle koltu?a oturdu?unu iddia etmektedir ve bu durumu ?iddetle ele?tirmektedir.

-Koçaryan’?n Yanukoviç’i kutlamas? ve ard?ndan sözlerinin yanl?? anla??ld???n? aç?klamas? muhalefeti iyice k?zd?rm??t?r.

-Ermenistan’?n stratejik müttefi?i Rusya’n?n Ukrayna politikas?n? izleyerek Yanukoviç’i kutlamas? Ermenistan’a puan kaybettirmi?tir.

-Kadife Devrim senaryosunda s?rada Ermenistan, Türkmenistan, Beyaz Rusya ve  Moldova vard?r.[14]

-Ermenistan’da halk Partisi lideri Stepan Demirciyan’?n önümüzdeki günlerde aktif hale gelecektir.

-Koçaryan yönetimiyle Ermeni lobisinin aras?nda önümüzdeki günlerde so?uk rüzgarlar esmeye devam edecektir. Bunun ilk önemli etkisi Paris Avrupa Parlementolararas? Güvenlik ve Savunma toplant?s?nda, Türkiye’nin AB üyeli?ine ili?kin tasar?dan, Türkiye’nin üyeli?ini Ermeni Soyk?r?m?n?n kabulüne dayand?ran madde, Türk parlamenterlerin yo?un çabalar? sonucunda gündemden ç?kar?ld?.[15]

Bütün bu geli?meler kar??s?nda Türkiye’nin yapmas? gereken en önemli ?ey Ermenistan’daki bu ayr?l?k rüzgarlar?ndan yararlanarak bu durumlara uygun stratejiler üretmektir. Özellikle diyaspora Ermenileriyle Koçaryan rejimi fikir ayr?l???na dü?mü?tür. Bu durumda Türkiye ile kom?u ülke Ermenistan’?n ili?kilerinin düzeltilmesi  için giri?imlerde bulunmam?z gerekmektedir.