!á½pgn="justify">

1915-16 olaylar? bir trajediydi. Soyk?r?m olsayd? ac?lar artmazd?. Trajedi olmas? ac?lar? hafifletmez. Ermeniler yenilen taraf oldu. Bu nedenle can, mal ve 'toprak' kay?plar? bizden çok daha fazla. Galip taraf olarak Türklerin Ermenilerin ac?lar?n? anlamalar? gerek. ?çimizde her zaman bir Ermeni az?nl?k, s?n?r?m?zda da bir Ermenistan olacak. Bu nedenle Ermenilerle bar??ma ili?kilerimizin gelece?i aç?s?ndan da önemli.

Ermeni olaylar? soyk?r?m de?il, çünkü Ermeniler soyk?r?m sözle?mesi d???nda kalan bir 'siyasi' grup. T?pk? Balkan H?ristiyanlar? gibi Ermeniler de ba??ms?zl?klar? için sürekli isyan ettiler ve I. Dünya Sava??'nda ülkenin do?usunu i?gal eden Rus ordular?yla ayn? amaçla i?birli?i yapt?lar. Balkanlar'da isyan eden tüm gruplar ba??ms?zl?klar?n? kazand?. Ermeniler, Avrupa'dan uzak olmalar?, Do?u Anadolu'daki nüfusun yüzde 17'si oran?nda küçük bir az?nl?k olu?turmalar?, Rusya'n?n komünist devrim dolay?s?yla sava?tan çekilmesi ve Sevres'i y?rtan ?stiklal Sava?? nedeniyle kaybettiler.
Ermenilerin içinde bu siyasi mücadeleye kat?lmayan, Türklerle birlikte ya?amak isteyen, hepsinin üstünde de kad?n, çocuk ve ihtiyarlardan olu?an sivil bir kesim tabii vard?. Bunlar?n 'siyasi' grubun d???nda oldu?u söyleniyor. Tüm siyasi gruplar böyle kar???k bir yap?ya sahip. Ölüm-kal?m sava?? ko?ullar?nda bir kesimi ay?rarak tehcir d??? b?rakmak imkâns?zd?. Amerika çok daha güvenli ko?ullarda 110 bin Japonu Pasifik k?y?lar?ndan iç bölgeye ta??rken 'sadakatsizlik varsay?m?' (presumption of disloyalty) çerçevesinde hareket etti?ini ilan etti. Kald? ki Türkler de Balkan ulus-devletleri için güvensizlik olu?turacaklar? gerekçesiyle Balkanlar'dan silahla sökülüp at?ld?lar.

Ermeni entelektüellerin, soyk?r?m? kan?tlamak amac?yla, Ermenilerin yapt??? ba??ms?zl?k mücadelesini yads?y?p, siyaset d??? (apolitical) 'masum' bir halk?n Türk nefretine 'kurban' gitti?inde ?srarlar?, en az?ndan genç Ermeni ku?a??n ruhsal yap?s?n? altüst eden bir davran??. Bu, ayn? zamanda tarih d??? (ahistorical) bir tutum. Çünkü Osmanl? ?mparatorlu?u'nun çökü?ünü, H?ristiyan toplumlar?n ba??ms?zl?k mücadelelerini, büyük güçlerin müdahalelerini ve Türklerin Balkanlar ve Kafkaslar'da u?rad?klar? etnik temizlikleri aç?klam?yor.

Ermeni soyk?r?m iddias? as?l hukukla ba?da?m?yor. Soyk?r?m sözcü?ünün mucidi Lemkin'in yapt??? geni? tan?m sözle?meye sokulmad?. Sözle?medeki tan?m, bir gruba mensup insanlar?n 'ne yapt?klar?ndan de?il, kim olduklar?ndan' dolay? yok edilmelerini kaps?yor. Yani toplumu homojenle?tirme, moderniteye geçi? vb. nedenlerle 'i?levsel' soyk?r?m i?lenemiyor.

Ermeni soyk?r?m savunucular?n?n tezlerini tarih, siyaset ve hukuk içine sokmalar? beklenemez. ?ngiliz hükümeti ve ?sveç Meclis'i birer istisna. Türkiye'ye kar?? önyarg?dan ?rkç?l??a uzanan duygulara sahip di?er baz? Bat?l? çevreler soyk?r?m tezini desteklemekten vazgeçemezler. Zaten Ermenilerin soyk?r?m iddialar?yla bu Bat?l?lar?n bilinçalt? ihtiyaçlar? aras?nda sinerji var. O zaman soyk?r?m kavram?na tak?l?p kalan bar??ma sürecini ilerletmek için 3. taraf?n i?tirakiyle a?a??daki gibi hareket edilebilece?i akla geliyor:

1. Bir demografi komisyonu kurup, Ermeni nüfusu, tehcire tabi nüfus, tehcirle yerle?tirilen ve ölenler, tehcir d??? ölümler ve Türk/Müslüman ölümleri hesaplanmal?.

2. Bir ar?iv komisyonu kurup, Türk ve Ermenistan ar?ivleri ba?ta, Ta?nak, Patrikhane, Alman askeri ar?ivleriyle tüm ilgili ülke ar?ivlerindeki konuya ili?kin belgeler saptan?p do?ruluklar? onaylanmal?.

3. Bir tarih komisyonu olay? nüfus ve ar?iv belgelerine göre incelemeli.

4. Bir hukuki uzla?ma veya hakemlik mercii kurulmal? ve yukar?daki bilgilerin ?????nda olaylar?n soyk?r?m olup olmad??? kararla?t?r?lmal?. (?ki taraf kabul etti?i takdirde sözle?medeki tan?m?n geriye dönük uygulamas? hukuken mümkün.)

Türk-Ermeni Bar??ma Komisyonu'nun (TARC) ba?ar?s?zl???n? a??p 'soyk?r?m' sorunu çözümlenirse bar??ma sürecini ilerletmek ku?kusuz çok kolayla?acak.