AnasayfaÝletiþim
  
English
Makaleler

?NANILMAZ

Gündüz AKTAN, Emekli Büyükelçi
13 Temmuz 2006 - Radikal

!á½p="justify">Amerikan 'Silahl? Kuvvetler Dergisi'nde (AFJ) Ralphe Peters'?n bir makalesi ç?kt?. Yazar emekli albay. Çok iyi bir askeri e?itim alm??. Ama ayn? zamanda çok say?da da roman yazm??. Yani hem mesle?ini biliyor hem de hayal gücüne sahip.

ôe="2">Peters bu makalesinde Türkiye'den Hindistan'a kadar uzayan ?slam co?rafyas?nda yapay s?n?rlar?n etnik ve mezhebi çizgilere göre yeniden çizilmesi halinde demokrasinin daha kolay yerle?tirilebilece?ini söylüyor. Bunun ancak sava?larla gerçekle?tirilebilece?ini bilmesine ra?men, bugünkü durumun devam etmesinin zaten ayn? sonucu verdi?ini dü?ünüyor.

Peters'?n bu görü?lerini Amerikan yönetimine atfetmek do?ru olmaz. Öte yandan ne Peters herhangi bir ki?i ne de yazd??? dergi herhangi bir dergi. O zaman akla 'Acaba bir art niyet mi var' sorusu geliyor. Genelde Amerika ile iyi ili?kileri olan ülkelerin ve toplumlar?n bu yeni düzenlemeden kârl? ç?kt?klar?; buna kar??l?k ?ran, Suriye ve rejiminin de?i?tirilmesi imkâns?z görünen Suudi Arabistan ve Pakistan gibi ülkelerin büyük toprak kay?plar?na u?rad?klar? görülüyor. Yani bu ülkelere bir tür gözda?? vermek mi amaçlan?yor? Öte yandan, baz? sivil-asker Amerikan çevreleri, yapay s?n?rlar nedeniyle Müslüman ülkelerin demokratikle?mesinin çok zor oldu?una inan?yor olabilir.

Bu demek de?il ki her de?erlendirme politikaya dönü?türülüp uygulans?n. Irak'a demokrasi getirme çabalar?n?n neye mal oldu?u ve nas?l sonuçland??? ortada. ?imdi bu ülkeyle k?yaslanamayacak kadar büyük bir alanda benzer durumlar?, bu kez isteyerek yaratmak, akl?n almayaca?? bir budalal?k olur.

Bu nedenle Peters'in makalesini resmi Amerikan görü?lerini temsil etmeyen, daha çok ki?isel, baz? çevrelerce de desteklenmesine ra?men gerçek politikalar aç?s?ndan önem ta??mayan bir fikri temrin (egzersiz) olarak niteleyebiliriz.

Buna ra?men makalede üzerinde durulmas? gereken baz? yönler de var. Peters gibi, say?lar? giderek artan birçok analizci, çokkültürlülü?ün yani çok etnikli ve dinli toplum yap?lar?n?n demokrasi aç?s?ndan geçerlili?ini yitirdi?ini kabul etmeye ba?lad?. Bu nokta ulus in?as?n? tamamlamam?? Irak ve di?er Müslüman ülkeler için daha da do?ru.

Kald? ki birçok AB ülkesi, ?rkç?l?k nedeniyle Müslüman diyasporalar? entegre edemiyor ve Türkiye'nin üyeli?ine din/kültür fark? dolay?s?yla itiraz ediyor. Ayn? ?ekilde Amerika'da da Latin Amerikal?lar?n say?s?ndaki art??, Huntington gibi dü?ünürlerde kimlik sorunu yarat?yor.
Öte yandan Karada? gibi bir minyatür toplumun ba??ms?zl??? seçmesi ve bu y?l?n sonunda Kosova'n?n da ba??ms?zl???n? kazanmas?, Balkanlar'da ve Kafkaslar'da yeni bölünmeleri h?zland?rabilecek. Geçenlerde Karaba? için sunulan 'uluslararas?' planda, Ermenilere plebisitle Azerbaycan'dan ayr?lma imkân? tan?nmas? bu geli?meyi do?ruluyor.

Böylece Yalta'da ihdas edilen ve 1975 Helsinki AG?K'te teyit edilen s?n?rlar?n de?i?mezli?i ilkesi Avrupa'da tümüyle ortadan kalkarken, Ortado?u veya dünyan?n ba?ka yerlerinde ayn? do?rultuda geli?melerin olmas? engellenebilir mi?

Peters'in haritas?nda Amerika ile iyi ili?kileri olup da 'cezaland?r?lan' tek ülke Türkiye. Gerçek s?n?rlara sahip tek ülkenin 150-200 bin kilometrekarelik Do?u ve Güneydo?u bölgesinde 'hür' Kürdistan kuruluyor. Bu yeni ülke Karadeniz'e ç?k?yor. Kürtlerden üç-dört kat büyük nüfusu olan Azeriler ?ran'dan çok küçük bir parça al?p Azerbaycan'la birle?irken, Tebriz bile Kürtlere kal?yor. Ortak s?n?r? olmayan Türkiye ile Azerbaycan birbirinden kopuyor. Soyk?r?m?n bedeli olarak da Kars ve Ardahan, Ermenistan'a gidiyor.

Böyle bir bölünme furyas? ba?larsa Türkiye'nin bat?s?n?n bu geli?menin d???nda kalmayabilece?ini, Türkiye'nin Amerika kar??t? bölge ülkeleriyle i?birli?i yapabilece?ini, Peters'?n dedi?i gibi etnik temizlik etkili bir araçsa, yenilerinin de pekâlâ olabilece?ini ve sava?lar ba?larsa haritan?n öngörülenden çok farkl? biçimde sonuçlanabilece?ini tahmin etmek zor mu?

Amerika, Irak Sava?? dolay?s?yla u?rad??? imaj tahribat?n? gidermek için bunca masrafla kamu diplomasisi yaparken, kendisine nas?l bu kadar kötülük yapabiliyor? ?nan?lmaz.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »