!á½p="justify">Asr?n projesi olarak adland?r?lan yeni “?pek Yolu” Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hatt? BTC, dün muhte?em bir törenle resmen aç?ld?. Hattan ilk tanker yüklemesi 28 May?s tarihinde yap?lm??t?. Dünkü resmi aç?l??a 32 ülkeden devlet ba?kan?, bakan ve üst yöneticilerden olu?an temsilciler kat?ld?.
Nlar için “enerji i?birli?i” politikalar? kapsam?nda, bir tasar?yd?. Beyin f?rt?nas? ?eklindeki ilk tart??malar? s?ras?nda, birçok kimse bunu “hayal!” olarak nitelemi?, gerçekle?mesini hiç mümkün görmemi?ti. ??te hayal denilen proje, gerçek oldu!
BTC, sadece Hazar bölgesi petrol ve do?algaz?n? Ceyhan üzerinden Bat?’ya ta??yan bir hat de?ildir. Çivisi ç?km??, her noktas? gerilim ve bunal?mlara aç?k dünyam?z?n istikrar ve huzuru için de adeta “sigorta” i?levi olan bir bar?? hatt?d?r. Türkiye’nin stratejik önemini yükseltirken, Asya’y? Avrupa’ya ba?layan, medeniyetler çat??mas? yerine medeniyetleri bulu?turan muazzam bir ad?md?r.

Türkiye’nin ikamesi zor
BTC hatt? Türkiye’nin, stratejik konumunun ne kadar “hayati” ve ikamesi zor oldu?unun en aç?k i?aretidir. Dünya siyasetinde etkili rol oynamaya ba?lad???n?n bir ba?ka göstergesidir.
Projenin konu?uldu?u 1994-99 y?llar?nda bunun, hayal oldu?u vurgulan?rd?. Rusya’n?n dü?manl???n? çekecek bir proje olarak görülürdü. Ayr?ca Kafkaslar’daki istikrars?zl?k ve çat??ma ihtimalinin yüksekli?i projenin y?llarca, “ölü do?an bebek” muamelesi görmesine sebep oldu.
Öte yandan maliyetinin yüksekli?i ve ta??ma ?artlar?n?n gayri ticari oldu?u kanaati yayg?nd?. Ermenistan’?n Da?l?k Karaba?’? i?galini ve Azerbaycan ile Türkiye’ye dü?manl???n? sürdürmesi, proje için olumsuz faktörlerden birisiydi.
Sonuçta, kom?ular? ile dü?manl?k stratejisinden vazgeçmeyen Bat?’?n?n ??mar?k oyunca?? Ermenistan by-pass edildi. Hatt?n Bakü-Tiflis yolu ile, daha uzun ama güvenli bir ?ekilde Türkiye’ye ula?t?r?lmas? benimsendi. 1999 y?l?nda ABD Ba?kan? Bill Clinton’?n ?ahitli?inde, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye cumhurba?kanlar? taraf?ndan imzalanarak asr?n projesinin ba?lamas? için en önemli ad?m at?ld?.

Dev i? birli?i projesi
Clinton, döneminde bu proje için çok gayret göstermi? bugünün ABD D??i?leri Bakan yard?mc?lar?ndan Matt Bryza’n?n belirtti?i gibi BTC asla, Rusya’ya kar?? bir proje de?ildir. Dü?manl?k yerine rekabeti ve i?birli?ini sa?layan bir bar?? hatt?d?r. Nitekim Rusya’n?n Türkiye’de 5 milyar dolarl?k rafineri ve enerji yat?r?mlar?na giri?mesi, BTC’nin bir i? birli?i hatt? olaca??n?n en aç?k i?aretidir. Y?lda 50 milyon ton ham petrol ve do?al gaz?n? Bat?’ya ta??yacak olan hat, kan gölü Ortado?u petrolüne ba??ml?l??? azaltan stratejik öneme sahiptir. Öte yandan Bo?azlar’daki tanker trafi?ini ortadan kald?raca?? için de çevre dostu bir ta??ma hatt? özelli?i de bulunmaktad?r.
Hat, “Türkiye’yi bir enerji geçi? adas? ve Ceyhan’? da Uluslararas? enerji terminali” haline getiriyor. Tarihi ?pek Yolu’nun ça?da? ama çok daha stratejik bir versiyonu olan BTC, Kafkaslar’dan Ortado?u’ya, Avrasya’dan Amerika’ya çok olumlu etkileri olacak dev bir aç?l?md?r! Ülkeleri i?birli?i paydas?nda bulu?turan bar?? ve istikrar dinamosudur.
Türkiyemiz’in dünyada vazgeçilmezli?ini art?ran bu asr?n projesinin gerçekle?mesinden dolay? çok sevinçliyiz. Ama bu, çok buruk bir sevinç. Filistin, Irak ve Afganistan’daki hüzünlü trajediler, ?srail’in dünyay? hiçe sayarak uygulad??? adaletsiz politikalar, ?ran ve Kuzey Kore ile ilgili gerginlikler, sevincimizi gölgeliyor.
Bir ba?ka üzüntümüz de, bu asr?n projesinin resmi aç?l???na Ba?kan Bush’un i?tirak etmemesidir. ABD’nin, Enerji Bakan? Sam Bodman ve D??i?leri Bakan yard?mc?lar?ndan Matt Bryza ile temsil edildi?i bu aç?l??a ke?ke Ba?kan Bush da kat?labilseydi. Veya bu projenin hayalden gerçe?e dönü?mesini sa?layan Ba?kan Clinton’?, özel temsilcisi olarak Ceyhan’a gönderebilseydi..
BTC’nin hay?rl? olmas?n? diliyor; ba?ta Filistin olmak üzere, dünyam?z?n kanayan bölgelerindeki ac?lar?n biran önce dinmesini temenni ediyoruz.