Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

D?PLOMAS? M?, ACIYI GÖRMEK M??

Turgut TARHANLI
25 Temmuz 2006 - Radikal

!á½p="justify">?ki haftad?r, dünyan?n gözünün üzerinde oldu?u bir sorunun kaba bir biçimde yeniden patlak vermesini tüm dünya olarak izliyoruz. BM Genel Sekreteri, resmi aç?klamas?nda, Hizbullah füzelerine maruz kalan bir ?srail'in 'me?ru müdafaa' hakk? bulundu?una dikkat çekiyor. Ancak bu füze sald?r?lar?n?n, ?srail'in Lübnan'a kar?? ölçüsüz bir ?iddete giri?mesinin ard?ndan ba? göstermesi, Lübnan'?n da ?srail kar??s?nda, öncelikle bir me?ru müdafaa hakk?na sahip oldu?u anlam?na gelmiyor mu? Lübnan bu hakk?n? nas?l kullanacak? Düzenli ordu birliklerinin böyle bir gücü kullanmas? olas? görünmüyor. Hizbullah milislerinin amac?ysa, mevcut hukukun s?n?rlar? içinde bir tepkiden farkl?.

,uuml;zeninde oldu?u gibi, uluslararas? kamu düzeninin korunmas? için de, bunu hukuka uygun tarzda sa?layacak bir güce ihtiyaç var. Bu, BM sistemi içinde, büyük devletlerin önderli?inde bir yap? olarak tasarlanm??t?. Ancak 1945 y?l?ndan beri, o devletlerin, böyle bir etik sorumlulu?u bizzat kendileri defalarca ihlal ettiler. Bugün, devletlerin oldukça geni? tan?mlad??? bir 'me?ru müdafaa' hakk? kar??s?nda, aç?kça kuvvet kullanma yasa??n?n suland?r?ld??? bir dünyada bulunuyoruz. Buna, devletler d???ndaki örgütlerin de?i?ik nedenleri olabilen ?iddete ba?vurma politikas?n? da ekleyebilirsiniz.
K?s?rdöngü, böylece sürüyor.

Son haftalar?n ?srail-Lübnan bunal?m?nda da oldu?u gibi, bu tabloyu, tamamen güç ve ç?kar ili?kileri çerçevesi içinde aç?klama çabas? ön plana geçiyor. Ama bu çaba, insani ac?lar?n önlenmesi yönünde hiçbir katk? sa?lam?yor. Bilâkis, hasm?n kay?plar? ve onun ülkesindeki insanlar?n ac?lar?n? art?racak güçte bir silah teknolojisine sahip olman?n azmi ve bunun diplomasisi, büyük bir gururla kar??m?zda.
Bugün Lübnan'da olanlar?, Uluslararas? Ceza Mahkemesi'nin yetkisine dahil suçlar ba?lam?nda de?erlendirmeye kalkarsak, ?srail'in, geni? ölçüde bir sava? suçlar? i?leme sorumlulu?u alt?nda bulundu?unu söylemek mümkün.
?srail kuvvetlerince gerçekle?tirilen, kasten öldürme; kasten büyük eleme neden olma ya da beden veya sa?l?k üzerinde ciddi ac?ya yol açma; malvarl???n?n, askeri zorunlulukla ba?da?mayacak ölçüde a??r?, hukuka ayk?r? ve vah?ice tahribi; ki?ilerin hukuka ayk?r? bir biçimde nakli veya transferi gibi eylemler, bas?nda her gün yer al?yor. Bu tür eylemler, 1949 Cenevre Sözle?meleri'nin a??r ihlali niteli?indedir ve 'sava? suçu' kabul edilir. Di?er bir deyi?le, BM temsilcisi Jan Egeland'?n da deh?etle ifade etti?i gibi, 'insanc?l hukuk'un ihlali niteli?indedir.
?nsanc?l hukuk kurallar?, bir çat??ma s?ras?nda muharip konumunda bulunmayan asker ve sivillerin korunmas?n? gerektirir. Bu sonuçtan sorumlu olan siyasi ve askeri yetkililerin hesap vermesi gerekir. Ve bu da, bir 'medeniyet' sorunudur. San?r?m, e?er bir 'medeniyetler çat??mas?' varsa ve tart???lacaksa, onu, gücü bu ölçüde yücelten bir anlay??la, gücün s?n?rlar?n? dü?ünüp ta??nan bir düzen anlay??? aras?ndaki farkl?l?klarda görmeliyiz. Bunun en s?n?r tan?maz örneklerinin ya?and??? ?kinci Dünya Sava??'n?n ard?ndan, kurulmaya çal???lan yeni dünya düzeninin de çoktand?r çözülmeye yüz tuttu?unu teslim etmeliyiz.
Ama bu gerçe?in vurgulanmas? ve takibi, insani bir sorumlulu?u ifade ediyor. Bu hiç de kolay de?il; öyle ki, bu gerçeklerin bile bir hiyerar?i içinde alg?land???n? söylemek mümkün. Bugün, Lübnan'da ve Filistin'de ?srail'in süregelen ölçüsüz sava??na paralel olarak, Etiyopya, Kongo, Somali ve Sudan'da da sava? ve büyük k?y?mlar var. Ve yine, 1990'larda da oldu?u gibi, baz? ac?lar? gün ?????nda ve hatta naklen yay?nla izlerken, baz?lar?n?n sesini bile duymuyoruz.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »