Ba?kan Bush’un 24 Nisan mesaj?, Ermeni beklentilerinin aksine, soyk?r?m kelimesini içermedi. Bizimle büyük bir kriz ihtimali böylece atlat?ld?.
Ama Ermeni olaylar?n?n soyk?r?m olmad???n? art?k iyice anlayan bir Türkiye ile Ermenilerin görü?leri do?rultusunda giderek soyk?r?m? kabul eden bir Bat? aras?ndaki gerilim gelecekte ciddi anla?mazl?klara gebe.
Bush’un bildirisinin aç?l?? cümlesinde, ‘Osmanl? ?mparatorlu?u’nun son y?llar?nda’, Ermenilerin ‘zorla göç’e tabi tutuldu?u ve ‘yakla??k 1.5 milyon Ermeni’nin yok edildi?i’ yer al?yor. Bunun anlam? ?u: Zorla göç ettirme ve yok etme fiillerinin kimin taraf?ndan yap?ld??? belirtilmedi?inden, Osmanl? devletine ve onun halefi olan Cumhuriyet’e sorumluluk atfedilmemi? oluyor. Zaten hukuktaki geli?meler, soyk?r?m suçunu devlet sorumlulu?undan ç?kard?. Sorumluluk art?k bu fiillere karar veren ve uygulamas?na kat?lanlara ait.
Zorla göç mutlaka hukuk d??? olmaz. Mübadele de zorla yap?l?yor. Hukuka uygun zorla göç olabilece?i Roma Statüsü’nde kabul ediliyor. Bush’un kulland??? ‘exile’ kelimesi, göç ettirmeden ziyade ülke d???na sürgün anlam?na geliyor ki, bu do?ru de?il. Zira Ermeniler Osmanl? s?n?rlar? içinde tehcir edildiler.
Bildiride ‘yok etme’ anlam?na kullan?lan ‘annihilation’ kelimesi hukuki olmad??? gibi, aç?k da de?il. Bir bak?ma insanl??a kar?? suçlardaki katliam ve ‘extermination’ kavramlar?ndan daha güçlü. Ama Soyk?r?m Sözle?mesi 2. maddesinde yer alan ‘yok etme kast?yla’ ibaresindeki ‘destroy’ gibi fiziki imha anlam?na tekabül etmiyor. Yani bir kelime oyunuyla soyk?r?m demeden, soyk?r?m boyutunda bir ‘trajedi’ vuku buldu?u söylenmi? oluyor.
“Yok edilen yakla??k 1,5 milyon Ermeni” ifadesi, Bush’un yapt??? tarihi hatan?n boyutlar?n? ortaya ç?kar?yor. Ermeni propagandac?lar? hariç, Osmanl?’daki Ermeni nüfusun 1,3 milyon oldu?unu art?k herkes biliyor. Amerika gibi büyük bir ülkenin ba?kan?na propaganda rakamlar? kullanmak yak??maz.
Yine ?stanbul, Edirne, ?zmir, Ayd?n ve Kütahya’daki Ermenilerin tehcir edilmedikleri ve bunlar?n en az 200 bin oldu?u da kesinlik kazanm?? durumda. Bu rakama tehcir edilmeyen Katolik ve Protestan Ermenileri de eklemek laz?m. Öte yandan, ?ngiliz sava? propagandac?s? A.J. Toynbee dahi tehcire tabi tutulanlardan 500 bininin salimen nakledildi?ini söylüyor. Milletler Cemiyeti Göç Bürosu rakamlar?na, yani resmi bilgilere göre, Rus ordular?yla birlikte Anadolu’dan ayr?lan Ermeniler ise 400-440 bin civar?nda. Amerikan ba?kan?ndan daha iyi toplama-ç?karma bildi?inizi göstermek için, en fazla kaç Ermeni’nin tehcir s?ras?nda ölmü? oldu?unu, siz bulun?
Gerek Ermeni Milli Heyeti Ba?kan?’n?n Paris Bar?? Konferans?’na sundu?u rakamlar, gerek buna dayanak olu?turan Alman sava? raporlar?, gerekse Justine McCarthy’nin nüfus çal??malar?, Rus i?gali s?ras?nda Do?u ve Orta Anadolu’nun do?u bölgesinde ölen sivil Müslüman nüfusun 1,2 milyon oldu?unu gösteriyor. Bu ne biçim soyk?r?m ki, ‘soyk?r?mc?lar’?n kayb? ‘soyk?r?m kurbanlar?’n?nkinden bu denli fazla olabiliyor?
Ermeni tehciri etnik temizlikle k?yaslanamaz. Bosna’da da görüldü?ü gibi, etnik temizlikte bir taraf di?erinin sivil nüfusuna sald?r?p öldürüyor, evlerini yak?p y?k?yor, yard?m konvoylar?na izin vermiyor, kad?nlar?n?n ?rz?na geçiyor, erkekleri temerküz kamplar?nda açl?kla yok ediyor.