.E×à(ğ="justify">?nsanl??a kar?? i?lenmi? ve i?lenmekte olan suçlar? inceleyen “?nsanl??a Kar?? Suçlar Ayl?k De?erlendirmesi” her ay?n ikinci Pazartesi günü yay?nlanacakt?r.

 

Tanr?’n?n Direni? Ordusu Liderlerine Teklif Edilen Genel Af

Bugüne kadar Uluslararas? Ceza Divan?'na (UCD) Birle?mi? Milletler Güvenlik Konseyi'ne ilaveten  Uganda, Demokratik Congo Cumhuriyeti, ve Orta Afrika Cumhuriyeti de müracaat etmi?tir. Geçti?imiz ay özellikle Uganda Cumhuriyeti'ne ili?kin geli?meler dikkati çekmi?tir.

Uganda hükümeti, Tanr?’n?n Direni? Ordusu (TDO) liderlerine,  genel af yoluyla onlar hakk?nda takibat yapmamay? teklif etmi?tir. ?nsan haklar? ihlalleri i?lemekle ün salm?? olan bu isyanc? grup, bundan 20 sene evvel Kuzey Uganda’da ba?layan ve birçok sivilin ölümüne neden olan son derece vah?i ve ?iddetli ayaklanmalar gerçekle?tirmi? olan bir örgüttür.

Önerilen genel af?n, 20 y?ll?k çat??man?n bar??ç?l bir ?ekilde sonuçlanmas?n? sa?layacak en iyi çözüm oldu?u baz? çevrelerce dile getirilmi?tir. Bu arada, çat??malar esnas?nda i?lenen suçlar nedeniyle Uluslararas? Ceza Divan?, TDO’ya mensup baz? ki?ileri sava? suçlar? ile insanl??a kar?? suçlar i?lemekle itham etmi?tir.

Geçti?imiz ay TDO ve Uganda aras?nda, ülkenin kuzeyi ile do?usundaki çat??malar? durdurmay? amaçlayan bir ate?kes imzalanm?? ancak kapsaml? bir bar?? antla?mas? henüz gerçekle?memi?tir.

TDO lider yard?mc?s? Vincent Utti, UCD sava? suçlar? ithamlar?n?n kald?r?lmas?n?n kapsaml? bir bar?? antla?mas?n?n ön ko?ulu oldu?unu ileri sürmü?tür. Öte yandan,  Devlet ve Hükümet Ba?kan? olan Yoveri Kaguta Museveni, TDO liderleriyle bir bar?? antla?mas? imzalanmadan onlara yöneltilen ithamlar?n ortadan kald?r?lmayaca?? yönünde ?srarl? bir tutum içindedir. Bu durumda Kuzey Uganda’da bulunan yerel liderler 21 Eylül 2006 tarihinde Museveni’nin davran???n?n isyanc?lar?n teslim olmalar?n? engelleyici bir etki yapaca??n? belirtmi?lerdir. 

UCD’nin ba? savc?s?  Luis Moreno-Ocampo ise, 26 Eylül 2006’da  TDO’ya mensup olan ki?ilerin, daha fazla suç i?lemelerine engel olabilmek için, tutuklanmalar? gerekti?ini dile getirmi? ve  sava? suçlular?n cezas?z kalmamalar? gerekti?ini vurgulam??t?r.

Ocampo’nun sözlerinin önemini göz ard? etmek mümkün de?ildir. Nitekim, “bar??? sa?lama” gerekçesiyle UCD kararlar?n?n dikkate al?nmamas? durumunda, bu geli?me bir emsal te?kil edecek, bundan dolay? da Divan’?n cayd?r?c?l??? son derece a??r bir darbeye maruzkalacakt?r.

BMGK’n?n Darfur ?le ?lgili 1706 Say?l? Karar?

Birle?mi? Milletler Güvenlik Konseyi taraf?ndan UCD savc?l???na sevk edilmi? tek olay Sudan’?n Darfur bölgesine ili?kindir. Bu bölgede üç y?l? a?k?n bir süreden beri devam eden çat??malar?n sona erdirilmesi yönünde sarf edilen uluslararas? çabalar geçti?imiz haftalarda ivme kazanm??t?r. 

Darfur’a gönderilmi? olan Afrika Birli?i bar?? gücünün görev süresinin, 30 Eylül 2006 tarihinde sona ermesi beklenirken, 31 Aral?k 2006’ya kadar uzat?lmas?na karar verilmi?tir. Ayr?ca, Sudan Hükümeti ile Sudan Kurtulu? Ordusu/Hareketi aras?nda 5 May?s 2006 tarihinde imzalanm?? olan bar?? antla?mas?n? güçlendirmek amac?yla, 31 A?ustos 2006 tarihinde, Birle?mi? Milletler’in (BM) Darfur’a bir uluslararas? bar?? gücü gönderilmesine ili?kin 1706 say?l? karar? BM Güvenlik Konseyi taraf?ndan kabul edilmi?tir.

Afrika Birli?i bar?? gücünün görevlerinin kademeli olarak Birle?mi? Milletlere devredilmesini öngören bu karar son günlerde birçok tart??maya neden olmu?tur. Hartum, BM çerçevesinde olu?turulacak bir bar?? gücüne kar?? ç?kmas?na ra?men, Afrika Birli?i bar?? gücüne destek sa?lanmas? hususunda olumlu görü?ler belirtmi?tir. Hartum’un tutumu, bu konuda mevcut olan tart??malar?n özünü yans?tmaktad?r.

Nitekim ABD ba?ta olmak üzere, baz? ülkeler Afrika Birli?i bar?? gücü görevinin BM’ye devredilmesi hususunda Hartum’un onay?n? almak üzere bu hükümete bask? uygulanmas? gerekti?ini vurgularken, di?er baz? ülkeler (ba?ta Çin Cumhuriyeti, Rusya ve Katar), buna bir alternatif olarak BM’nin Afrika Birli?i bar?? gücüne daha fazla destek sa?lanmas? gerekti?ini vurgulam??lard?r.

Hükümetin yak?n bir tarihte tutumunu de?i?tirip, Afrika Birli?i bar?? gücünün BM’ye devredilmesini kabul etmesi zay?f bir ihtimal olarak görünmektedir. Hartum Darfur’da bar??? sa?lama görevinin Afrika Birli?i taraf?ndan üstlenilmesi gerekti?ini daima vurgulam?? ve son zamanlarda bu yöndeki aç?klamalar?n? yinelemi?tir. Dolay?s?yla, ?u an itibariyle, BM çerçevesinde olu?turulmu? bir bar?? gücünden ziyade, güçlendirilmi? bir Afrika Birli?i bar?? gücü burada ya?anan insanl?k dram?n?n t?rman??a geçmesini engelleyecek en iyi çözüm gibi görünmektedir.

Ancak, her hal ve karda hükümet ile sürekli ihlal edilen mevcut bar?? antla?mas?n? imzalamam?? olan isyanc? gruplar aras?nda, çarp??malar? sonland?rmak ve nihai  bir antla?man?n uygulanmas?na zemin haz?rlamak amac?yla, görü?melerin canland?r?lmas?na ihtiyaç vard?r.

Eski Bosnal? S?rp Lideri Krajisnik’in Çarpt?r?ld??? 27 Y?ll?k Hapis Cezas?

27 Eylül 2006 tarihinde, Eski Bosnal? S?rp lideri Momcilo Krajisnik, Bosna Sava?? esnas?nda insanl??a kar?? suçlar i?lemi? oldu?u gerekçesiyle, Eski Yugoslavya Uluslararas? Ceza Mahkemesi taraf?ndan 27 y?ll?k hapis cezas?na çarpt?r?lm??t?r. Bu ba?lamda, Krajisnik, zülüm, imha, adam öldürme, ülke d???na sürme ve sürgün suçlar?ndan dolay? mahkum edilmi?tir. Ancak soyk?r?m, soyk?r?ma i?tirak ve bir katilden aklanm??t?r.

Krajisnik, Temmuz 1991 ile Aral?k 1992 tarihleri aras?nda Bosna-Hersek’teki Müslüman ile H?rvat nufusu azaltmay? hedefleyen ve Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’nin eski Cumhurba?kan? Slobadan Miloseviç, ‘Arkan’ lakapl? çete lideri Zeljko Raznatovic ve Bosnal? S?rp Ba?bakan? Radovan Karadzic’nin de ortak oldu?u, organize bir suça kat?lm??t?r.

Davaya bakan yarg?çlar, Bosna S?rp Meclisi’nin bir oturumu esnas?nda Krajisnik’nun etnik temizlik kampanyas?n? ba?latma emrini vermi? oldu?u yönünde bir saptamada bulunmu?lar,  yürürlü?e konulan plan?n ilk a?amada sürme ve tehcir ile s?n?rland?r?lm?? olsa da, sonradan adam öldürme ve zulmü de içerdi?ini beyan etmi?lerdir.

Duru?ma Dairesi, vuku bulan suçlar?n soyk?r?m?n maddi (actus reus) unsurunu içerdi?ini saptam??,  ancak eldeki delillere dayan?larak Krajisnik’in kat?lm?? oldu?u organize suçun ortak hedefinin soyk?r?m oldu?u veya özel kas?t içerdi?i saptamas?nda bulunamayaca??n? ileri sürmü?tür. Böylece an?lan karar, soyk?r?m?n kolektif bir suç oldu?unu ve özel kast?n (dolus specialis) mevcudiyetinin soyk?r?m suçunun olu?mas? için gerekli temel unsuru olu?turdu?unu teyit etmesi bak?m?ndan dikkat çekicidir

Haz?rlayan: Sevin ELEKDA?