TANER AKÇAM'IN K?TABININ AMER?KA'DAK? YANKILARI

Taner Akçam'?n Türk Bas?n?'nda epey tart???lan 'A Shameful Act' isimli kitab? Amerika'n?n da gündeminde. New York entelijansiyas?n?n bir numaral? yay?n organ? New Yorker'?n dün piyasaya ç?kan say?s?nda Elizabeth Kolbert bu kitaptan yola ç?karak Türkiye'nin 'Ermeni Soyk?r?m?' tarihçesi üzerine ilginç bir yaz? kaleme alm??. Kolbert, pozisyonunu da aç?kça belirliyor: Akçam için 'Ermeni Soyk?r?m?'na soyk?r?m gibi yakla?an ilk tarihçilerden biri' diyor mesela.

Konu hep s?cak, kitap da haz?r gündemimizdeyken, Amerikan bas?n?nda ç?kan en kapsaml? ele?tirilerden birini özetlemek istiyorum bugün. Mevcut tart??maya katk?s? olaca??n? dü?ünüyorum.

New Yorker'daki yaz? önce Amerika'n?n 'soyk?r?m' kelimesini tan?mas?n? öneren yasa teklifinin sürecini anlat?yor. Türkiye'yle Amerika'n?n kar??l?kl? restle?meleri sonucu, Bill Clinton'?n da telkiniyle HR 596 kod adl? 'soyk?r?m' yasas?n?n oylamadan birkaç saat önce nas?l geri çekildi?ini...

'Akçam'?n kitab? da bu ortamda de?erlendirilmeli' diyor Kolbert, 'Kitap çok kuru yaz?lm??, çok tuhaf tercüme edilmi? ama yine de etkileyici.'

Okura, Taner Akçam tan?t?l?yor. 70'lerde tutuklan?p, hapishaneden kaçmas?, halen Minnesota'da sürgünde ya?amas?ndan bahsedip kitaptaki bilgilerden faydalanarak Türkiye'nin Ermeni meselesindeki sicili özetleniyor. Uzun bir Osmanl? tarihi niteli?indeki bölümde II.Abdülhamid'in kitap ve gazetelerde 'Ermeni' kelimesini yasaklamas?, Ermeni hocalar?n hapse yollanmas?, Ermeni okullar? kapatmas?, Ermeni çiftçilerle u?ra?malar? için bir Kürt alay? kurdu?unu bilgileri de var.

Akçam'?n kitab?nda, 'soyk?r?m'? tetikleyen sebeplerden biri olarak da Osmanl?'n?n art arda Avrupa'da ald??? yenilgiler gösterilmi?: 'Osmanl?'y? küçük dü?üren toprak kay?plar? ho?görünün yok olmas?na yol açt?.'

Kolbert, uzun yaz?s?n?n epey bir bölümünü olu?turan tarihçe bölümünün sonunda Türkler'in Ermeniler'le ili?kilerini 'Arbeit Macht Frei' tipi olaylar olarak de?erlendiriyor. Nazi Kamplar?'ndaki yaz?ya gönderme yaparak. Soyk?r?m? inkar etmenin tarihle kar?? ç?kmak oldu?unu da vurguluyor: 'Ermeni Soyk?r?m? bugün etnik temizlik olarak adland?r?l?rd?, son derece de etkiliydi. Do?u Anadolu'nun demografisini de?i?tirdi... Soyk?r?m? milliyetçiler yapmam?? olsa bile, milliyetçiler yapanlar?n hiçbir zaman cezaland?r?lmamas?n? sa?lad?.'

Akçam'?n kitab?n?n 1920 ve 1923 aras?nda ne olup bitti?ini, 1915'te Türkler'in neden konuyu tart??mad???n? anlamak aç?s?ndan anahtar oldu?unu da ekliyor. Öte yandan, kitab?n tart??maya aç?k oldu?unun da alt?n? çiziyor.

'Türkiye uzun zamand?r Avrupa Birli?i'ne kat?lmaya çal???yor. Soyk?r?m geçmi?ine sahip olmak Birlik'e kat?lmaya engel de?ilse de, onu inkar etmek olabilir. Kimi Avrupa ülkeleri Ermenilere kar?? i?lenen suçlar kabul edilmedi?i sürece Türkiye'nin üyeli?ini kabul etmeyeceklerini aç?klad?. Türkler kendi ülkelerinin ekonomik gelece?ini s?rf kökenleri hakk?ndaki kirli bir geçmi?i gizleyerek, ya da gizlediklerini sanarak tehlikeye atmaya raz?lar m??'

ÇOK ORTAK YÖN VAR

Elizabeth Kolbert'in kapan?? yorumlar? ise ?öyle: 'Avrupal?lar gelmeden önce, Amerika k?tas?nda 40 milyon civar? yerlinin ya?ad??? tahmin ediliyor. 1650 y?l? gibi bu rakam 10 milyondan azd? Say?daki azalma bir yandan h?zla yay?lan hastal?klar gibi gündelik kay?plar, di?er yandansa sistemli katliam?n sonucuydu. Her kas?m ay?nda Amerikal? çocuklara ?ükran Günü'nde seyyahlar?n (Pilgrims) Wampanoag'? nas?l kucaklay?p e?lendirdikleri ö?retiliyor. Oysa 1621'de Wampanoag ölmek üzere olan bir milletti. Belki Kongre'nin HR 596 say?l? Ermeni Soyk?r?m? kanununu ç?karmamas? korkakçayd? ama bu yasa ç?ksayd? da sonuç problemli olurdu. Ermeniler'in yan?nda yer alabiliriz, ama tarihe bakt???m?zda herhalde Türkler'le daha çok ortak yönümüz var.'