Ama Amerikan kamuoyundaki hava, benzer bir tasar?n?n k?sa zamanda yine Kongre'ye gelebilece?ini ve kabul edilebilece?ini gösteriyor. Öte yandan Kongre'deki bu giri?imin baz? Avrupa ülkesi parlamentolar?nda benzer giri?imleri canland?rabilece?i de anla??l?yor. Yani tasar?n?n durdurulmas? sorunu bitirmeyecek.

Bunlara kar??, ?imdiye kadar oldu?u gibi d?? politika yapt?r?mlar?yla mücadele etmemiz ku?kusuz mümkün. Ancak yapt?r?m bir kerelik bir darbe. Kararlar bir kez kabul edildi?inde, geri çekilemedikleri için etkileri sürekli oluyor. Önemli bir Bat? ülkesinin parlamentosunda karar ç?karsa di?erleri bunu izler. Ne çok say?da ülkeye birden, ne de bir ülkeye sürekli yapt?r?m uygulanamaz. Karar ç?kmas?n? önlemek kadar, Ermeni olaylar?n?n soyk?r?m olmad???n? Bat? kamuoyuna kabul ettirmek önemli. 1915-16 aras?nda Ermeni olaylar? dedi?imiz ?eyin soyk?r?m olmad???n? nereden biliyoruz?

Ermeniler ve destekçileri 1.5 milyon ölüm oldu?unda ?srarl?. Ermeni rakamlar?n?n yüksekli?i soyk?r?m iddias?n? do?rulamaz. Ama bizi Temsilciler Meclisi alt komitesinde savunan Prof. Justin McCarthy bile, sivil, komitac?, asker olmak üzere 600 bin Ermeni'nin hastal?k, açl?k ve kar??l?kl? katliam sonucu öldü?ünü yaz?yor. Sn. Kamuran Gürün için bu say? 300 bin civar?nda. Bu büyüklükte rakamlara ula?an ölümlerin soyk?r?m oldu?u pekâlâ iddia edilebilir.

'Konuyu tarihçilere b?rakmak' o dönemdeki ölümlere ili?kin rakamlar?n fark?n?n azalt?lmas?na yard?mc? olabilir. Ayr?ca Ermenilerin ba??ms?zl?k için isyan edip etmedikleri, Rus ordular?n?n saf?nda sava??p sava?mad?klar?, komitac?lar?n?n sivil Müslümanlar? öldürüp öldürmedi?i vb. konular?na da aç?kl?k kazand?rabilir.

?ki taraf?n tarihçileri kendi aç?lar?ndan bugüne kadar bunu yapt?. Ama tarihçiler ayr?nt?yla anlatt?klar? olaylar?n soyk?r?m olup olmad??? konusunda yarg?da bulunamaz. Bu nedenle büyük ölçüde lehimize olan tarihi bulgular? bu yaz?da bir yana b?rak?yorum.

Siyasilerin seçim döneminde oy ve kampanya paras? kar??l???nda, cahili olduklar? 85 y?l önceki olaylara soyk?r?m demelerini 'etik' diye tan?mlamak ahlak nosyonuyla ba?da?maz. Soyk?r?m bir tür insan öldürme. Bunun katl mi, katliam m?, sava? suçu mu, insanl??a kar?? suç mu, soyk?r?m m? oldu?unu hukuk saptayabilir.

Bu konudaki hukuksa, sava? hukukuna ili?kin Lahey sözle?me ve belgeleriyle BM Genel Kurulu'nun 11.12.1946'da onaylad??? 'Nuremberg (mahkemesi) ?lkeleri'nden esinlenen 9.12.1948 tarihli 'Soyk?r?m? Önleme ve Cezaland?rma Sözle?mesi'nden olu?uyor.

Soyk?r?m?n ne oldu?u sadece bu sözle?mede belirleniyor. Ermeni soyk?r?m? konusunda yazan ve konu?an herkesin, bu sözle?menin bir sayfal?k ilk dokuz maddesini okumas?, konuyu anlamalar? ve hukuk korkusundan kurtulmalar? bak?m?ndan yarar sa?lar. 2. maddeye göre soyk?r?m, ulusal, etnik, ?rki ve dini bir grubun mensuplar?na kar??, o gruba ait olduklar? için, yok etme iradesiyle i?lenen fiillerden olu?ur.

Hükmün özellikleri ?unlar: Soyk?r?m eylemlerinin sadece bu dört grubu hedef almas? gerekiyor; politik gruplar d??ar?da b?rak?lm??. Zira bir grubun maruz kalaca?? ?iddet eylemleri,
onu yok etmeye de?il de, ba?ka politik amaçlara dönükse, soyk?r?m say?lm?yor. Soyk?r?m suçunun olu?mas? için hedef grubun, bir siyasi, co?rafi, stratejik veya ekonomik nedenli çat??ma sonucu de?il, sadece o grup olmas?ndan dolay? yok edilmesi gerekir. Soyk?r?m kavram? Yahudilerin Nazilerce imhas?ndan sonra ç?kt???ndan, sözle?menin bu ola?and??? olaydan etkilenmesi do?al. Soyk?r?m kurban? grubun, t?pk? Yahudiler gibi, ülkesinin halk? ve devletine kar?? isyan, toprak talebi, yabanc? ordularla i?birli?i vb. hiçbir faaliyetinin olmamas? esas. Yani hedef grup mutlak anlam?yla masum olmal?. Bu masumiyet Yahudi soyk?r?m?da kendini savunmamak noktas?na kadar vard?.

Yani, sözle?menin tan?mlad??? soyk?r?m?n ancak hedef gruba kar?? ?rkç?l?k sonucu vuku bulmas? mümkün. Zira sadece ?rkç?l???n en son a?amas?nda bir grubu, s?rf o grup oldu?u için yok etme iradesi do?abiliyor. Nazi Almanya' s?nda, bin y?ll?k antisemitizm, özel ?artlarda bir patoloji haline dönü?ünce, ba?ka hiçbir neden yokken, Yahudileri yok etme iradesi olu?tu. Osmanl? tarihinde Ermenilere ili?kin böyle bir ?rkç? patolojinin bulunmad???n? herkes biliyor.

Ermeniler, ya?ad?klar? ülkeden toprak kopar?p ba??ms?z devletlerini kurmak için mücadele ettilerse; isyanlar ç?kard?larsa; isyanlarda çok say?da Müslüman sivil öldürdülerse; Çarl?k Rusyas?n?n ordular?n?n içinde düzenli asker veya d???nda düzensiz gruplar halinde ülkelerinin, yani Osmanl?n?n ordular?na kar?? çarp??t?larsa; Ruslarla beraber i?gal ettikleri yerlerde sistematik katliamlar yapt?larsa; Ruslarla birlikte geriye çekilirken daha vahim katliamlara giri?tilerse; bunlar? bar?? konferans?nda delegelerinin a?z?ndan iftiharla ikrar ve itiraf ettilerse; ülke yönetiminin kendini korumak amac?yla ba?vurdu?u de?il tehcir, ?iddet bile soyk?r?m say?lamayaca?? gibi, trajedi boyutunda sivil ölümleri de soyk?r?m tan?m? içine girmez. Zira iki taraf aras?nda bir toprak parças?na ili?kin siyasi bir mücadele var demektir.

Hele hele bu Ermeni delegeler, Türk ve Müslüman ölümlerinin kendi ölümlerinden fazla oldu?unu; tehcirden sonra bile genelde ço?unluklar?n? koruduklar?n? vurgulad?larsa, böyle soyk?r?m hiç olmaz. Zira kar??l?kl? katliam mümkündür de, kar??l?kl? soyk?r?m ak?l ve hukuk d???d?r. Bu ?artlar alt?nda hukukun yan?m?zda oldu?unu rahatça söyleyebiliriz.

Ancak bizde hukuka kar?? bir ku?ku, uluslararas? yarg? mercilerine kar??ysa bir korku oldu?u görülüyor. Uluslararas? Adalet Divan?'na (UAD) gidersek, özellikle Bat?'da bize kar?? önyarg?lar?n aleyhimize karar al?nmas?na yol açabilece?inden endi?eliyiz. Oysa Türkiye iki kez UAD'ye gitti ve ikisinde de kazand?.

Kald? ki soyk?r?m hukukuna bizden daha vâk?f olan Ermeni diasporas?n?n, aleyhimizdeki önyarg?lardan yararlanarak UAD'ye ba?vurmamas?n?n temel nedeni, hukukun kendi lehine olmad???n? bilmesinden kaynaklan?yor. Yoksa sözle?menin 9. maddesine göre Ermenistan tek ba??na, yani tahkimnamesiz UAD'ye ba?vurma hakk?na sahipken, Türkiye'nin divan kazas?n? kabul etmeme hakk? yok.

UAD, ba?vuru halinde, yarg?dan kendili?inden kaç?nabilir. Olaylardan 85 y?l sonra savc?l?k i?levlerini yürütmek imkâns?z. Tarih kitaplar?, hat?ratlar, konsolosluk ve büyükelçilik raporlar?, ?ifahi tarih derlemeleri, soyk?r?m gibi ola?anüstü bir suçta kan?t say?lamaz. Soyk?r?mda suçun sübutu aç?s?ndan hayati önemi olan 'yok etme' talimat?n?n ar?ivlerde olmad??? da, Ermeniler dahil herkesçe biliniyor. Zaten sava? sonu i?galci güç olan ve Osmanl? ar?ivlerini kullan?p san?klar? yarg?latan ?ngiliz hükümetlerinin olaylar? soyk?r?m saymamas?n?n nedeni böyle bir kan?t?n olmamas?. Ayr?ca, zaman a??m?na tabi olmayan bir suç ama, UAD'nin sözle?me öncesinde vuku bulan olaylar? yarg?lamamay? seçmesi kuvvetle muhtemel.

Bu ?artlarda hukuk yoluna gitmek kararla?t?r?l?rsa, UAD d??? seçeneklere, yani hakemlik ve uzla??ya bakmak do?ru olur. Bu iki yöntemde, UAD'ye nazaran beklenmeyen sonuçla kar??la?ma ihtimalinin çok az olmas? gibi, önemli bir avantaj da var. ?ki taraf?n seçti?i e?it say?da hakem ya da uzman?n yer ald??? heyetler, yine önceden taraflar?n birlikte saptad??? sorular?n cevaplar?n? arayacak. Bu komisyonlar?n ba?kanlar?n?n, alan?nda uzman, dürüstlü?ü sabit, ba??ms?z ki?iler aras?ndan taraflarca seçilmesi, çal??ma sonucunun bir taraf?n tümüyle aleyhine olmas?n? önler.

Türkiye'nin hukuk yolundan kaçmas? için neden yok. Kan?t? da Ermenilerin hukuk yoluna hiç ba?vuramamalar?. Nas?l olur da iki taraf bir yöntemden ayn? derecede korkar?

Eski yöntemlerle, yani tarihi ara?t?rmalar ve tarih kitaplar?yla soyk?r?m olmad???n? ispat etmek yoluyla Bat? parlamentolar?ndan karar ç?kmas?n? önlemek imkân? art?k yok.

Ermeni olaylar? konusunda bugüne kadar 26 bin yay?m oldu?unu Sn. Gürün aç?klad?. ?u anda Amerika'da hemen hepsi Ermeni yanl?s? 150 civar?nda kitap sat?l?yor. Bu nedenle Amerikan kamuoyu soyk?r?ma inanm?? durumda. Bizim kitap yazd?r?p ak?nt?y? tersine çevirmemiz için vakit geç. Ar?ivleri açt???m?z? daha gür sesle duyursak dahi faydas?z. 14 Eylül'de Temsilciler Meclisi alt komitesinde yap?lan toplant?da Ermeni taraf?n?n tarihçileri bizim ar?ivlerden ö?renecekleri fazla bir ?ey olmad???n?; mevcut bilgilerin soyk?r?m? aç?kça gösterdi?ini; akademik toplumca 'hükmün verildi?ini'; tek sorunun bunu Türkiye'ye kabul ettirmek oldu?unu vurgulad?. Bu nedenle yeni bir yöntem bulmak zorunday?z. Hiçbir yöntem risksiz de?il; riski göze alabilmeliyiz. Eski yöntemi izlemenin riski yüzde yüz kaybetmek oldu?una göre, yeni yöntemin riski çok daha az demektir. Hukuk bilenler içinse ciddi bir risk bile yok. Bu gerçeklere ra?men, hükümet yeni bir at?l?m için gerekli karar? alamazsa, d?? ili?kilerimizde ve iç siyasi hayat?m?zda ortaya ç?kacak derin krizin sorumlulu?undan kurtulamaz.

Hukuk yoluna gidebilece?imizi ilan etti?imizde ise, bu tarih, siyaset ve ahlak rezaleti sona erecek. Ermenistan ve Ermeni diasporas? korkunç bir kimlik krizine girecek. ?yile?meleri için tek yol da bu.