!á½pgn="justify">

Amerikan kamuoyu Ermeni soyk?r?m?na büyük ölçüde inand?r?lm??. Ermeniler için sorun art?k bu tarihi gerçe?i Türkiye'ye dayatmaktan ibaret. Bu amaçla Kongre'nin bir karar kabul etmesinin yetece?ini dü?ünüyorlar. Avrupa parlamentolar?n?n da hemen benzer kararlar alacaklar?n? umuyorlar.
Türkiye böyle bir karara/kararlara baz? tepkiler gösterdikten sonra hayat?na eskisi gibi devam edebilecekse mesele yok.

Ama soyk?r?m itham? içerde büyük infial yaratacak ve Bat? ile ili?kilerimizi de kökünden sarsacaksa, bu gidi?at? durdurmak gerek. Zaman süratle azal?yor.

Soyk?r?m tezi Bat?'da benimsendi?inde, Ermenistan'?n toprak talepleri fazla önem ta??mayacak olsa da, Yahudilerle ilgili son geli?meler, tazminat taleplerinin büyük sorun yaratabilece?ini gösteriyor. Zaten karar tasar?s?nda bu konuda bir madde de var. Öte yandan soyk?r?m? kabul etmi? ülkelerde bir Türk böyle bir ?ey olmad???n? söylerse, yarg?lan?p mahkûm edilebilecek. Bernard Lewis Fransa'da mahkûm olmu?tu.

Ama as?l sorun, i?lememi? oldu?umuz bu en büyük insanl?k suçundan ulusça sorumlu tutulmaktan kaynaklanacak.

Türkiye konuyu tarihçilere b?rakmay? önerdi. Do?rusu da buydu. Ama ara?t?rmalar ve yay?mlar siyasi tezler do?rultusunda oldu. ?ki taraf?n tarihçileri i?birli?i yapamad?. Ermeni diasporas?, kimli?inin temeli olan bu konuda, ya?ad??? ülkenin dilini bilmenin ve bilim kurumlar?nda çal??man?n da verdi?i avantajla bizden çok daha fazla üretimde bulundu. Bu alanda onlarla yar??mam?z imkâns?zd?.
O zaman Ermeni soyk?r?m? lehine tutum almaya kalkan ülkeleri, d?? politika çerçevesinde cezaland?rmaktan ba?ka yol bulunamad?. Bu yöntemin sak?ncas?, uygulanacak cezan?n bize de zarar verebilecek olmas?. Kald? ki bir çok ülkenin birden benzer kararlar almas? halinde bu yöntemin çal??mas? da imkâns?z. Böyle bir karar kabul etti diye, bir kez ceza verilen bir ülkeyle ili?kileri sürekli kesmek de mümkün de?il.

Buna ra?men, 14 Eylül günü alt komitede yap?lan görü?mede yine ayn? yönteme ba?vurduk ve karar?n kabulü halinde Amerika'yla ili?kilerimizin bozulaca??n? hat?rlatt?k. Amerikan yönetimi ad?na konu?an eski Ankara büyükelçisi Marc Grossman da sanki önceden anla?m?? gibi, benimle ayn? ?eyleri söyledi.

Ben ilave olarak, Sözle?me'ye göre Ermeni olaylar?n?n soyk?r?m olmad???n?; Ermenilerin, hukuki de?eri bulunmayan meclis kararlar? yerine sözle?menin 9. maddesine göre Uluslararas? Adalet Divan?'na gidebileceklerini; ama hukuken geçerli tezleri olmad???n? bildiklerinden, bunu yapamad?klar?n? söyledim.

Soyk?r?m suçu zaman a??m?na tabi de?il. Buna dayanarak, Ermenistan'?n ba??ms?zl???n? kazanmas?n? takiben Divan'a ba?vurmas? mümkündü. Tahkimname gerekmiyordu ve Türkiye'nin Divan kazas?n? reddetme hakk? da yoktu. Ama kaç?nd?lar.

Tabii Divan'?n bu kadar eski bir olay? yarg?lamakta pratik imkans?zl?klar? var. Ama 9. madde Divan'?n yarg? d???nda, sözle?me maddelerine ili?kin yorum taleplerini de yerine getirmesini öngörüyor.
Varsayal?m ki Divan'a biz ba?vurduk ve '?syanlar? bast?rma, komitac?lar?n sivillere sald?r?lar?n? engelleme, yabanc? i?gal ordular?na yard?m? önleme, az?nl???n ço?unlu?a yapt??? etnik temizli?i durdurma ve tüm bu amaçlarla bir grubu sava? alan?ndan uzakla?t?rma s?ras?nda vukubulan ölümlerin soyk?r?m olup olmad???n?' yorumlamas?n? istedik. Divan buna, 'Soyk?r?m Sözle?mesi 2. maddede öngörülen 'bir grubu imha iradesi' yoksa, öldürmelerin soyk?r?m olmad???' cevab?n? vermek zorunda.
Ermenistan, sonucun soyk?r?m de?il de katliam -ki bu da kar??l?kl?- olmas? halinde dahi kaybetmi? olaca??ndan, hukuk yoluna gitmiyor. Oy ?antaj? ve parayla meclislerden karar ç?kartmaya çabal?yor.
Sorun hukuki. Hukukun lehimize oldu?unu bilmeli ve Ermenileri hukuk yoluna çekmeliyiz. Bu aç?dan pratik bir yöntem olan hakemlik dü?ünülebilir. ?ki taraf e?it say?da hakem seçer; onlar da tarafs?z bir ba?kan seçerler. Hakemler, taraflar?n ortakla?a saptayacaklar? sorular?n cevaplar?n? haz?rlarlar.
Önerin! Göreceksiniz bundan da kaçacaklar.