!á½p="justify">Hem Türkiye'de, hem de Fransa'da, liberalizmin yerine, Cumhuriyet'in temel prensiplerini koruma amaçl? devletçi bir 'sosyal mühendislik' söylemi mevcuttur. Fransa'da bir sorun varsa, o sorun hemen devlete havale edilir ve devletten çözüm beklenir. Frans?z parlamentosunun Ermeni soyk?r?m? inkâr?na hapis cezas? vermeyi onaylad??? gün, Orhan Pamuk'un Nobel edebiyat ödülü kazanmas? ABD'de oldukça yank? buldu. Clinton yönetiminde Türkiye üzerine çal??m?? Amerikal? bir grup ile bu konuda sohbet ederken, söz bir ara art?k bu yasa sayesinde Fransa ve Türkiye'nin ne kadar benzer tutumlar içinde olduklar?na geldi. Zira, Fransa ve Türkiye dü?ünce özgürlü?ünü k?s?tlama konusunda ayn? yanl?? noktada bulu?mu?lard?. ABD aç?s?ndan bak?nca oldukça sevimsiz bir benzerlikti bu.
Sohbet s?ras?nda, benim akl?m ise hep Fransa ve Türkiye aras?ndaki daha derin baz? benzerliklere gitti. Zira, Fransa ve Türkiye aras?nda, ?imdi ortaya çikan bu yasaklamac? benzerli?in çok ötesinde, temelde yatan oldukça önemli sistemsel paralellikler vard?. Fransa, ne de olsa, Türkiye Cumhuriyeti için oldum olas? bir siyasi, sosyal ve ekonomik model te?kil etmi?ti. Bu aç?dan bak?nca bugünkü yasakç? benzerlik asl?nda sadece aysbergin görünen k?sm?yd?.

Ermeni meselesi
Bugün Fransa'ya yasaklamac? yasas? nedeniyle ate? püskürmekte kendimizi yerden gö?e kadar hakl? hissediyor olabiliriz . Ancak bunu yaparken asl?nda birçok aç?dan ne kadar çok Fransa'ya benzedi?imizi de unutmayal?m. Ermeni meselesini, k?sa bir süre için de olsa, bir yana b?rakal?m ve daha yap?sal benzerliklere bakal?m. ?öyle bir dü?ünün, laiklik anlay???m?z? kime borçluyuz? Avrupa'da laiklik anlay??? nedeniyle okullarda ba?örtüsünü yasaklayan bir ülke ad? vermeniz gerekse, akl?n?za ilk hangi ülke gelir? Peki ?slam dünyas?nda ba?örtüsünü ayn? ?ekilde laiklik anlay??? nedeniyle yasaklayan tek ülke hangisi?
Osmanl?'n?n son döneminden, Cumhuriyetin kurulu?una, devletin üniter yap?s?ndan, vatanda?l?k kavram?na kadar, Fransa Cumhuriyeti, Türk modernle?mesine sürekli ilham kayna?? olmu?tur. ?yisi ve kötüsüyle kendimize hep Fransa'y? örnek alm???z. Ba?ka bir örnek daha verelim. Fransa'n?n az?nl?klar politikas?na bir göz at?n. Korsika, Bask veya Bröton etnik kimliklerine kar?? Fransa'n?n resmi politikas?n? en iyi hangi kavram aç?klar? Türkiye'de Kürt etnik kimli?ine kar?? kullan?lan kavram?n ayn?s?, yani asimilasyon. Nedir asimilasyon ? Alt-kimlik, üst-kimlik demeden, herkesi e?it ve standart vatanda?l?k potas?nda eriten ve birle?tiren bir politika. Asimilasyon amaçl? politikalar? nedeniyle, Fransa ve Türkiye çokkültürlülük kavram?n? kabul etmeyen iki benzer ülkedir. Benzer ?ekilde, cumhuriyetçi, merkeziyetci ve devletçi anlay?? her iki ülkenin de siyasi kültürüne hâkimdir. Zaten tam da bu nedenle, 'liberallik' kavram? hem Fransa'da, hem de Türkiye'nin siyasi kültüründe dü?man olarak kabul edilir. Zira, liberallik, özünde devletçi siyasi ve ekonomik politikalar?n aksini savunur.
Oysa, hem Türkiye'de, hem de Fransa'da, liberalizmin yerine, cumhuriyetin temel prensiplerini koruma amaçl? devletçi bir 'sosyal mühendislik' söylemi mevcuttur. Fransa'da bir sorun varsa, o sorun hemen devlete havale edilir ve devletten çözüm beklenir. Ekonomide, siyasette, soyal ve kültürel hayatta bu hep böyledir. Benzerlikler bununla da bitmiyor. Aynen bizde oldu?u gibi, Frans?z siyasi ortam? da 'demokrasi' ve 'cumhuriyet' kavramlar?n?n s?k s?k çat??mas?na sahne olur. Gene ayn? bizde oldu?u gibi, bu tür toplumsal tart??malarda ileri-gerici ekseninde bir çerçeve çizilir. Bu k?s?r çerçevede sol hep ilerici, sa? hep gerici kabul edilir. Bu gerici sa? ve ilerici sol kriterleri hep Frans?z devrimi ve cumhuriyet de?erlerine endeksli ?ekilde kullan?l?r. T?pk? Türkiye'nin Atatürk devrimlerine ve Cumhuriyet prensiplerine endeksli, bitmek tükenmek bilmeyen ilerici-gerici, ve ?u anda yeniden alevlenen irtica tart?mas? gibi.

D?? politika
Ya d?? politika konusundaki benzerlikler? Burada da ciddi ortak paydalar olu?makta iki ülke aras?nda. Mesela, Washington aç?s?ndan Türkiye ve Fransa'n?n son zamanlardaki en olumsuz benzerli?i Amerikan kar??tl???. Son y?llarda Türkiye'de Amerikan kar??tl??? her ne kadar çok güçlenmi? olsa da, bu konuda Fransa'n?n tecrübesi bize oranla oldukça fazla. Zira, Fransa'n?n NATO'nun askeri kanad?ndan ç?kmaya karar vermesi 1966 y?l?na gidiyor. Ülkenin 20. yüzy?ldaki en önemli siyasi lideri olan Charles de Gaulle'un an?lar?nda bahsetti?i gibi, Fransa için 1956 Süez fiyaskosu sonras?nda al?nan en önemli ders bir daha asla ABD'ye güvenmemek olmu?tu. Süez'de Fransa ile ayn? kaderi payla?an ?ngiltere ise tam tersine bir
daha ABD deste?i olmadan hiç bir maceraya at?lmamaya karar verdi.
Clinton yönetiminde çal??m?? olan yukarda bahsetti?im grupla, Irak nedeniyle Türkiye'nin de, ayn? Süez sonras? Fransa gibi bir ders ç?karaca?? konusunda ?akala?t?k. Sonra bir ?ekilde söz Fransa'nin 1.5 milyon Cezayirliyi nas?l ac?mas?zca katletti?inden aç?ld?. Fransa ve Türkiye aras?ndaki tarihi benzerlikler sohbetimizin kaç?n?lmaz olarak Ermeni meselesinin detaylar?na do?ru gidece?ini hissedince, konuyu de?i?tirmek istedim. Sahi, Amerika kaç milyon K?z?lderili katletti diye bir soru ortaya at?nca, nedense ba?lar öne e?ildi ve koridor sohbetimiz çabucak sona erdi. K?ssadan hisse, bu konularda herkes kendi ay?b?n? örtse daha iyi olacak galiba.