ABD ?LE YEN? PÜRÜZLER M??

SON zamanlarda ABD ile ili?kilerimizde nisbi de olsa olumlu geli?meler ya?and?. "Türk-Amerikan Stratejik Ortakl???n? ?leri Götürmek ?çin Ortak Vizyon ve Yap?land?r?lm?? Diyalog Belgesi"nin imzalanmas? bunlardan biriydi.

?ddial? ve mu?lak ba?l???na ra?men bu belgenin as?l amac?, temel ortak ç?kar alanlar?n? tan?mlamak ve iki hükümet aras?nda sürekli diyalog yöntemleri saptamakt?. PKK terörüne kar?? mücadelenin ortakla?a daha iyi yönetilmesi için iki taraf?n özel temsilciler tayini de olumlu bir ad?m say?l?r. Ba?bakan’?n ekim ay? ba??nda ABD’ye yapt??? ziyaret, ili?kilerin art?k daha yap?c? bir mecraya girdi?ini göstermesi bak?m?ndan önemliydi.

Ne var ki Türk kamuoyunda ABD ve genellikle Bat? kar??tl???n?n azald??? yolunda fazla bir i?aret yok. Üstelik ABD’de Demokrat Parti’nin zaferiyle sonuçlanan son kongre seçimlerinin yeni gerginlik unsurlar? ortaya ç?karmas? ihtimali oldukça kuvvetli.

* * *

Problem özellikle Temsilciler Meclisi Ba?kanl???’na seçilmesi kesin olan Nancy Pelosi’nin siyasi e?iliminden kaynaklan?yor. Seçim bölgesi, Ermeni as?ll? nüfusu yüksek California olan Pelosi’nin ba?kanl???ndaki Temsilciler Meclisi’nin, önümüzdeki nisan ay?nda "Ermeni soyk?r?m?"n? tan?yan bir karar? kabul etmesine muhakkak nazar?yla bak?l?yor.

Bunu önlemek için Beyaz Saray’?n ve D??i?leri Bakanl???’n?n her y?l yapt?klar? mücadelenin bu defa ba?ar?ya ula?mas? çok zor olacak. Dolay?s?yla nisan ay?nda ili?kilerin yine çetin bir s?navdan geçmesi kuvvetle muhtemel. Burada ba?ka ülkelerle benzer durumlarda oldu?u gibi bir açmazla kar??la?aca??z. Karar al?nmas?n? önlemek için uyar?lar?m?z?n tonunu art?raca??z, fakat karar bir kere al?nd? m? kendimize zarar vermeden cezaland?r?c? önlemler al?nmas?n?n imkáns?z oldu?unu fark edece?iz.

Amerika’n?n "Ermeni soyk?r?m?" konusundaki tutumunda bir özellik bulundu?unu da unutmamal?y?z. Her y?l 24 Nisan’da ABD ba?kanlar?n?n yay?mlad?klar? mesajlar da kabul edilebilecek gibi de?il. Soyk?r?m sözcü?ü kullan?lm?yorsa da 1.5 milyon Ermeni’nin tehcir edildi?i ve kitle halinde öldürüldü?ü ifade ediliyor.

Olay?n, dünyan?n unutmamas? gereken 20. yüzy?l?n en feci insani trajedilerden biri oldu?u vurgulan?yor. Fakat biz "soyk?r?m" denmedi?i için fazla bir tepki göstermiyoruz.

* * *

Demokratlar?n zaferinin ABD’nin Irak politikas?n? nas?l etkileyece?i henüz belli de?il. Demokratlar sava?? ba??nda desteklemi?, fakat sonradan Ba?kan Bush’un politikas?n? ele?tirmeye yönelmi?lerdi. Bu a?amada ABD’yi Irak batakl???ndan kurtarabilecek alternatif bir planlar? yok. ABD askerlerinin derhal geri çekilmesini talep etmeleri de beklenmiyor. Ancak, er veya geç Irak’?n çok geni? ölçüde kaderiyle ba? ba?a b?rak?lmas? galiba kaç?n?lmaz.

Türkiye bu nedenle ABD ile Irak konusunda çok yak?n bir i?birli?i yapmak ihtiyac?ndad?r. Türkiye ile ABD aras?ndaki ortak ilgi alanlar? Irak’la da s?n?rl? say?lamaz. ?ran’?n sadece nükleer politikas? de?il, fakat ABD Irak’tan çekildikten sonra bölgede nüfuzunun ve etki alan?n?n çok geni?leyecek olmas? bizi yak?ndan ilgilendirir.

Do?u Akdeniz’in güvenli?i, Karadeniz’e sahildar ülkelerin istikrar? ve güvenli?i, Kafkaslar’da bar???n korunmas? ve Karaba? sorununun çözümü, Orta Asya’da dengelerin Rusya veya Çin lehine altüst olmamas?. NATO’nun da Afganistan’da ba?ar?s?zl??a u?rayarak zay?flamamas?, ABD ile ortak kayg?lar?m?zd?r.

BM’nin yeni genel sekreteri i?e ba?lad?ktan sonra K?br?s meselesinde çok gecikmeden inisiyatif almas?nda ABD etkili olabilecektir. Bütün bu nedenlerle ABD ile yak?n i?birli?i içinde olmam?z? engelleyecek hareket ve tepkilere sürüklenmemeye dikkat etmeliyiz.