ABD'DEK? SON SEÇ?MLER, BEKLEND??? G?B? SONUÇLANDI

Gerek Temsilciler Meclisi, gerek k?smi Senato ve gerekse kimi "Governör"lükler için yap?lan seçimlerde Cumhuriyetçi Parti, yani Bush a??r bir yenilgi ald?. Do?rusu seçimler bence beklendi?i gibi sonuçland? ama bu denli a??r bir yenilgi ve bu denli sert bir tokat beklenmiyordu. Bu arada, ?u "governör"lük makam? üzerinde biraz durmak istiyorum.

Bizim kitle ileti?im araçlar?m?z, bu makam? k?saca "vali" ya da "valilik" diye isimlendiriyor ya da çeviriyor. Oysaki ABD'de bir eyaletin governörü, o eyaletin "devlet ba?kan?" statüsündedir. Her ne kadar ABD'de oldukça merkezi bir federalizm varsa da; eyalet governörlerinin, Washington'un da ellerinden alamayaca?? kimi yetkileri vard?r. Bu bak?mdan, governörleri k?saca "vali" olarak isimlendirmek, farkl? bir vali yap? ve statüsüne al??k?n olan bizleri, yanl?? dü?üncelere sevk eder.

***

ABD Ba?kan? Bush'a, özellikle son y?llarda duydu?umuz tepki ve ABD'nin Irak ve özellikle Kuzey Irak politikas?ndan duydu?umuz endi?e nedeniyle, Bush'un böylesine a??r bir yenilgi almas?na, kendi ad?ma çok memnun oldum. Görebildi?im kadar?yla, bendeki bu memnuniyetin benzerleri, toplumumuzun hemen tüm kesimlerinde payla??ld?. Fakat kimilerinin, olmas? gerekenden daha fazla sevindi?ini görüyorum. Kimileri; ABD'deki bu seçim sonuçlar?n?n, "Türkiye'nin çok lehine" oldu?unu ve ABD ile ili?kilerimizin tümüyle düzelece?ini san?yor. Çok yanl??.

Demokratlar?n kongre, senato ve governörlük say?s?nda güçlenmeleri, bizim aç?m?zdan kimi rahatlamalar getirecektir ama kimi zorluklar?n gelmesi de kaç?n?lmazd?r. Bu seçim sonuçlar?n?n, Bush'un Irak politikas?nda kimi de?i?iklikler yapt?raca?? aç?kt?r. Irak'tan gelecek asker cenazelerinin arkas? kesilmezse, Cumhuriyetçiler çok daha zora gireceklerdir. Ancak bu politikadaki de?i?ikliklerin tümünün Türkiye'nin yarar?na olaca??n? beklemek, biraz yanl?? olur. Ayr?ca unutmamak gerekir ki; ABD'li demokratlar, geleneksel olarak Ermeni diasporas?n?n yo?un bask?s? ve etkisi alt?ndad?rlar. Bunu, ayn? derecede olmasa bile, Rum diasporas? için söyleyebiliriz.

Kritik baz? dönemlerde; bu iki diasporan?n yapt?klar? bask?, ABD'li siyasetçileri Türkiye'nin çok aleyhine kararlar almaya zorlam?? ve bizleri çok güç durumlarda b?rakm??t?r. Örne?in, Bülent Ecevit'in aram?zdan ayr?ld??? bugünlerde, yasal hakk?m?z? kullanarak ve "Garantör Devlet" statümüzle yapt???m?z K?br?s Bar?? Harekat? sonras?nda, ABD'nin bizlere uygulad??? silah ambargosunu an?msamam?z gerekir. Gerçekten, ABD'nin uygulad??? bu ambargo nedeniyle, ABD'den üç kuru?a ald???m?z askeri malzemeyi, spot piyasadan bunun kat kat fazlas?n? ödeyerek almam?z, zaten ba??n? al?p giden petrol fiyatlar?n?n peri?an etti?i d?? ödemeler dengemizi, içinden ç?k?lmaz duruma sokmu?tu. Bu durumun ortaya ç?kard??? sorunlar, günümüze dek sürmü?tür ve korkar?m yak?n gelecekte de sürecektir.

***

Biz bu hatay?, ulusça hep yap?yoruz. Dost ve müttefikimiz olsun olmas?n, dünya üzerindeki devletlerin iktidar de?i?imlerinin; d?? politikalar?nda da, de?i?iklik yapaca??n? san?yoruz. Oysaki devletlerin d?? politikalar?, iktidarlara ba?l? olarak de?i?mez. Ancak sadece devlet yap?s?ndaki köklü de?i?iklikler, örne?in bir devrim sonras? olu?abilecek yeni bir yönetim, d?? politikada (bazen) önemli de?i?iklikler yapar. Durum bizler aç?s?ndan da pek farkl? de?ildir. Türkiye'de d?? politika, hükümetlere ba?l? olarak de?i?mez. Muhalefet partileri, iktidar? y?pratmak için ele?tirirler ama iktidara kendileri geldi?i zaman da, ayn? politikay? sürdürürler. Bu kez ele?tiri hakk?, kar?? tarafa geçer. Dünyan?n her yerinde, d?? politikay? iktidar partileri de?il, "devlet organlar?" belirler. Bunun içinde, elbette iktidar partileri de vard?r ama; karar organ?nda silahl? kuvvetler, iç ve d?? istihbarat örgütleri, diplomat kadrosu, devlet ba?kanlar? vb. vard?r.

***

Medyam?z, benzer bir hatay?, Sovyetler Birli?i da??ld??? zaman da yapt?. Sosyalizmin ya da sosyalizm diye isimlendirilen rejimin çökmesi üzerine; kimileri, neredeyse zil tak?p oynayacaklard?. Milliyetçi bir Rusya'n?n (tüm tarihimiz boyunca oldu?u gibi), bize çok daha ciddi bir tehdit olabilece?ini, bir türlü anlatamad?k. Bunun anla??lmas? için ya?anmas? gerekti. D?? politikada do?ru analizler yapabilmek için, incelenmek istenen ülkenin ve bölgenin iyi bilinmesi ve bunun için de, ezbere tahlil yapmamak gerekir. Gidi?at? (!) anlamak ve strateji olu?turmak, kolay i? de?ildir.