TÜRK?YE SER?NKANLILI?INI BOZMAMALI

Fransa’da Ermeni soyk?r?m?n?n inkar?n? suç sayan yasa tasar?s?n?n, Senato’dan ve cumhurba?kan?n?n onay?ndan geçmesi durumunda yürürlü?e girmi? bir yasaya dönü?mesi söz konusu. Senato’dan ya da cumhurba?kan? onay?ndan geçmeme ihtimalleri bulunmakla birlikte, bunun sorunun özünü de?i?tirmeyece?i aç?k. Üstelik, belki de yasan?n seçim kayg?s? ta??mayan ve bir tür akil adamlar olarak tan?mlanan Senato ile, toplumsal taleplerin çok da d???na ç?kma e?ilimi göstermeyen cumhurba?kan? önünde bekler hale gelmesi daha da ciddi gerginlikleri besleyebilir. Yasan?n ç?kart?lma ihtimali, yasan?n kendisinden önemli hale gelebilir, bu haliyle daha bilinçli bir yapt?r?m arac? olarak kullan?labilir ve Türkiye bak?m?ndan “Demokles’in k?l?c?” i?levi görür.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, öneri yasaya dönü?medi?i sürece, sorular? Fransa’ya sorma hatas?na dü?memek gerekir. Yasan?n mimar? ve sorumlusu muhalefetteki Sosyalist Parti. Nas?l ki, soyk?r?m iddialar?yla ilgili olarak Türk vatanda?lar?n?n zan alt?nda b?rak?lmas? anlams?z ise, benzer bir durum bu türden bir yasa tasar?s? nedeniyle bütün Frans?zlar?n da ele?tirilmesi anlaml? de?il. Bununla birlikte, Fransa’da ne yap?lmaya çal???ld???na ili?kin birkaç ihtimalin tart???lmas?nda da yarar var. Söz konusu yasa teklifinin, Türkiye’nin Avrupa Birli?i bütünle?me sürecinden kendi ulusal tepkileri nedeniyle kopmas?n? sa?layacak bir taktik oldu?u ileri sürülebilir. Belki bu türden bir anlay??? benimseyen iktidar ya da muhalefet milletvekilleri bulunabilir ve hatta yasa buna yol açarsa pek memnun olacak ba?kalar? da ç?kabilir. Ancak Türkiye’yi masadan kaç?rma takti?i, sadece Türkiye bunu yaparsa ba?ar?l? olur. Di?er bir ifadeyle bu Fransa’ya de?il, Türkiye’ye ba?l? bir sürece i?aret eder. Gerçi Türkiye’de bu türden durumlardan vazife ç?kararak AB yolundaki dönü?ümlerin terk edilmesini savunan ve bu yolla demokratikle?me çabalar?n?n gereksizli?ine inananlar?n elleri güçlenmekte; ama bunun Frans?z milletvekillerince tasarland???n? savunmak çok kolay de?il. Fransa’n?n Türkiye’yi masadan kald?rma projesi varsa, bunu zaten K?br?s sorunu çerçevesinde kullan?yor ve müzakereler boyunca daha birçok farkl? konuda da kullanma imkan? bulunacak, ayr? bir bulu?a ihtiyac? yok.

400 bin Ermeni vatanda??n?n oyu için...

Bir di?er ihtimal, Türkiye-Ermenistan ili?kilerinin düzelmesinin önünü kesme üzerinden ele al?nabilir. Denebilir ki, Ermenistan’?n bölgedeki izolasyonu devam etti?i sürece ve Rusya ile de gerginlikleri artt??? sürece, Ermenistan’?n tek siyasal aç?l?m olana?? olarak Fransa kal?r ve Fransa da Kafkasya’daki tek hareket kabiliyeti olan Ermenistan’? bu nedenle kollar. Bu ihtimaldeki en büyük zaafiyet, yarat?lan gerginliklerin en fazla kime zarar? dokundu?u sorusunun alt?nda. Ermenistan’?n dünyaya aç?lmas?na engel olmak, siyasal ve ekonomik zaafiyetinin artmas?na hizmet edece?i gibi, Fransa’daki Ermeni diasporas?n?n önüne- ki köken ülkeye ciddi maddi katk?lar? oldu?u ileri sürülemez- daha fazla sorumluluk almas? sorununu getirir. Ayr?ca bu türden bir uygulama Ermenistan’? i?aret ederek geli?tirilen dü?manl?k politikalar?ndan beslenen radikal e?ilimleri besler, radikal e?ilimler otoriter yap?lar? destekler. Bu durumdan da zaten otoriter olanlar de?il, olmayanlar ya da olmak istemeyenler olumsuz etkilenir. Bu sürecin Ermenistan vatanda?lar?na fazlaca hayr? olmaz, ayr?ca Türkiye, Ermenistan’a yönelik pozitif uygulama yapaca?? varsa da yapmaz.

Ermeni diasporas? ve beklentileri bak?m?ndan da baz? ihtimaller ele al?nabilir. Dünyan?n birçok bölgesinde gayet örgütlü biçimde varl???n? sürdüren Ermeni diasporas?n?n, ya?ad?klar? ülke vatanda?l?klar?n?n yan?nda ve bazen onun önüne geçmi? durumdaki etnik referanslar?n?n temel harc?n?n soyk?r?m iddialar? oldu?u biliniyor. Bu iddia, ya?ad?klar? ülkedeki vatanda?l?k konumlar?n? bazen olumlu bazen olumsuz yönde belirleyen bir statü sa?lad??? gibi, siyasal güç de kazand?rabilmekte. Bazen do?rudan karar al?c? olabilen, bazen bu süreçleri etkileme kapasitesi bulunan diaspora, büyük ölçüde bu etkinli?ini ya?ad??? ülke içindeki pozisyonlar?n?, beklentilerini kar??lamak için kullanmakta. Fransa’daki Ermeni diasporas? büyük ölçüde Sosyalist Parti’yi destekler. Sosyalist Parti’nin muhalefette bulunmas?, geçen seçimlerde oylar?n?n bir k?sm?n? a??r? milliyetçi partiye kapt?rm?? olmas? ve cumhurba?kanl??? seçimlerinin yak?nla??p iktidardaki grubun içinde bulunan Sarkozy’nin kar??s?na ç?kard??? kad?n aday Segolene Royal’in oy potansiyelinden emin olunamamas? gibi durumlar, partinin giderek daha agresif politikalara yönelmesine yol açt?.

Sosyalist partilerin milliyetçi hatta a??r? milliyetçi partilerle benzer çizgilerde hareket eder hale gelmi? olmalar?na hâlâ ?a??ranlar var m?d?r bilinmez; ama sonuçta Fransa’daki Sosyalist Parti’nin 400 bin kadar oldu?u söylenen Ermeni vatanda?lar?n?n oylar?na ihtiyaç duydu?u ortada. Benzer biçimde, iktidar partilerinin de her oya ihtiyac? var ve bu durum daha çok milliyetçi oyunu güçlendiriyor. Dolay?s?yla iktidar da yasan?n anlams?zl???n? dile getiremiyor, tam tersine e?er bu politika oy kazand?r?yorsa neden kaybedilsin, deniyor. Bu oylar? alabilmenin yollar?ndan birisi, kendisini destekleyen Ermeni diasporas?n?n varl?k nedenini yasaya dönü?türmek olabilir. Üstelik sözkonusu çaban?n, diaspora aç?s?ndan da aciliyeti sözkonusu; çünkü Türkiye bu konuya farkl? yakla??labilece?i yolunda bir kap?n?n aralanmas?n? sa?lad?. Türkiye sorunu uluslararas? düzeyde, devlet d??? oyuncularla tart??maya açmaya “resmî” olarak haz?r oldu?unu bildirdi?i gibi, kendi içinde de, öyle ya da böyle, bir miktar yol ald?. Söz konusu sorunun uluslararas? zeminde bilim, siyaset ya da hukuk alanlar?nda tart???lmaya ba?lamas?n?n, “soyk?r?m yap?ld?” iddias?n?n sulanmas?na ve dünyan?n birçok yerinde “yap?lmam?? da olabilir” sorusunun sorulmas?na yol açaca?? aç?k. Bu durumda, soyk?r?m iddias? içinden beslenen harc?n zay?flamas? söz konusu olur.

?u bir gerçek ki, daha önce ç?kar?lm?? ve tart??mas? devam eden “sömürgecili?in yararlar?” konulu yasa ile soyk?r?m?n inkar?n?n suç say?lmas?n? öngören yasa Fransa’da birlikte tart???lmaya devam edecek. Bununla birlikte, bir ba?ka gerçek daha var ki, o da bu türden yasalar?n ç?kmas?na ya da meclise sunulmas?na bir siyasal parti neden olsa bile, konular?n Fransa’daki genel alg?lara o kadar da ayk?r? olmamas?. Fransa’da Ermenilere soyk?r?m uyguland???na ili?kin geni?, yayg?n ve derin bir inanç var. Sosyalist Parti bu konuyu gündeme getirdi?inde yer yerinden oynam?yor. Toplumlar aras? ileti?im artt?kça, yerle?ik kan?lar?n farkl?la?mas? mümkün. Türkiye bak?m?ndan al?nacak dersler var. Toplumlar aras? ileti?im olanaklar?n? zorlamak ve i?birli?i ile yak?nla?ma esasl? politikalar üretmek yerine içe kapanmay? te?vik edecek kar?? atak politikalar? aramak, bugüne kadar Türkiye’ye kal?c? yararlar sa?lamad?. Türkiye, tezlerine, belgelerine, dü?ünce yap?lar?na ve her ?eyden önemlisi sistemine güvenen bir ülke ise, çaresizlik ifadesi olabilecek sertliklere yönelmekte acele etmemeli.