Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

HUKUK Ö?REN?YORLAR (2)

Gündüz AKTAN, Emekli Büyükelçi
07 Mart 2006 - Radikal

!á½p="justify">Taner Akçam, Birikim'deki makalesinde, benim soyk?r?m saikini ?rkç?l??a ba?lamam?, sadece 'hukukla alakas?z' diye nitelemiyor, 'bilerek yalan' söyledi?imi, 'ahlaki suç' i?ledi?imi vb. iddia ediyor. Bu arada en önemli soyk?r?m hukukçular?ndan biri olan W. Shabas'tan da al?nt?lar yap?yor.
Oysa Shabas bak?n ne diyor: "Soyk?r?m, niteli?i itibariyle birçok i?tirakçinin i?birli?i yapt??? kolektif bir suçtur. Genelde devletin yönetti?i bir cürümdür. Örgütleyicileri ve planc?lar?n?n, hep birlikte, ?rkç? veya (?rk temelli) ayr?mc? yani soyk?r?mc? bir saike sahip olmalar? gerekir. Bunun olmamas? halinde soyk?r?m da olamaz. (Irkç?) (n)efret saiki, soyk?r?m plan?n?n, dolay?s?yla soyk?r?m kast?n?n ayr?lmaz kan?t?n? olu?turur." (Genocide in Internatioanl Law, s. 255).


Shabas, di?er birçok hukukçu gibi, soyk?r?m ortam?nda bireylerin ba?ka saiklerle (örne?in intikam, soygun, ?rza geçme vb.), hedef gruba kar?? suçlar i?leyebileceklerini kabul ediyor. Bu eylemlerin soyk?r?m eylemi say?lmas?n?, kolektif düzlemde ?rkç? saikle yok etme kast? çerçevesinde soyk?r?m fiillerinin i?lenmekte olmas? ?art?na ba?l?yor. K?saca, bir ülkede bir gruba kar?? ?rkç? nefretin yaratt??? yok etme kast?yla soyk?r?m uygulan?yorsa, bireylerin, ba?ka saiklerle de olsa, o grubun mensuplar?na kar?? i?ledikleri suçlar da soyk?r?m kapsam?na girebiliyor.
Akçam, ICTY'nin (eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi) ba?ta 1995 Srebrenitsa katliam? faili Krstic olmak üzere, çe?itli S?rp san?klar hakk?ndaki kararlar?na at?f yap?yor. Oysa mahkemenin Krstic karar?, özellikle, yok etme kast? ve fiili ile bir grubun 'k?smen' yok edilmesi konular?nda, hukukun gerektirdi?i s?k? ölçütleri gev?etmesi aç?s?ndan ele?tiriliyor (Katherine G. Southwick, Yale Human Rights and Development Law Journal, 1 Ocak 2005).


ICTY'de hukuk görevlisi olan Cecile Tournaye ise bireysel soyk?r?m fiillerine ili?kin mahkeme kararlar?n?n yaratt??? sorunun, Bosna-Hersek'te kolektif düzlemde soyk?r?m i?lenip i?lenmedi?i konusunda bir divan karar? olmamas?ndan kaynakland???n? söylüyor (ICLQ, Nisan 2003, s. 447-462). Her iki hukukçu da, Shabas gibi, kolektif düzlemde yok etme kast?n?n arkas?ndaki saikin ?rkç? nefret oldu?unda ve bu ba?lamda 'as such' ibaresinin kilit niteli?e sahip bulundu?unda mutab?k.
Bosna-Hersek, 20 Mart 1993'te, Lahey Uluslararas? Adalet Divan?'nda S?rbistan aleyhine soyk?r?m davas? açm??t?. Divan, bugüne kadar sürüncemede kalan davaya 27 ?ubat'tan itibaren bakmaya ba?lad?. Davan?n en geç bu y?l içinde sonuçlanaca?? bildiriliyor. Divan'?n karar?nda ?rkç?l?k saikini soyk?r?m özel kast? olarak saptay?p saptamayaca??n? görece?iz.
Soyk?r?m için yok etme kast?n?n varl??? kan?tlansa ve suçlular cezaland?r?lsa bile, suçu neden i?lediklerinin yani saikin bilinmesi çok önemli. Aksi halde bir daha soyk?r?m i?lenmemesi için neler yap?lmas? gerekti?ini de bilmek mümkün olmaz.
Öte yandan sözle?me soyk?r?m?n önlenmesini öngörüyor. Hangi geli?melerin soyk?r?ma varaca??n? bilinmezse, devletler önlemek için nas?l harekete geçebilirler?
Sadece akl? ba??nda hukukçular de?il, filozoflar da ?rkç?l??? soyk?r?m?n tek nedeni say?yor. Raimond Gaita, Yahudilere kar?? ?rkç?l??? soyk?r?m?n saiki olarak kabul ediyor ve 'Holokost soyk?r?m?n paradigmas?d?r' diyor. Sovyetlerin 'politik grubu' sözle?meye sokturmamas?n? do?ru buluyor (Genocide and Human Rights, s. 153-166). Politik grup politik saikle mücadele eden grup demek. Ona kar?? da ayn? saikle mücadele ediliyor. Politik saikle yok etme kast? olu?mad??? için politik grup sözle?me d??? kal?yor.
Osmanl? da Ermenilere kar?? ?rkç?l?k yok ve Ermeniler tam bir politik grup.
Yahudi soyk?r?m?n?n ne oldu?unu anlamak için Lemkin'i de?il, memleketlisi Leon Poliakov'un 'Le Mythe Aryen' adl? ba?yap?t?n? okumak laz?m. Ermeni olaylar?n? bir kez 'özel' nedenlerle soyk?r?m diye tan?mlad?ktan sonra, soyk?r?m?n ne oldu?unu ö?renmek için konunun hukuki, felsefi ve psikolojik yönlerini çal??mak geç kalm??, muhtemelen de nafile bir çaba.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »