B?R ZAMANLAR KARDE?T?K

Robert Kolej’i bitirip, Osmanl? ordusuna yedek subay yaz?ld?. Kafkas cephesinde gösterdi?i kahramanl?ktan ötürü madalya alm??t?. Ya?ad?klar?n? ?öyle anlat?yordu:

“Birinci Dünya Sava?? ba?lad???nda 19 ya??ndayd?m ve askere ça?r?ld?m. Önce Kafkas cephesine gönderdiler, sonra Suriye cephesindeki 7. Orduya. Ermeni askerlere güvenmiyorlard?. 1915 nisan?nda Büyük Tehcir ba?lad???nda, nedeni anla??ld?. Hepimiz ?a?k?n ve sars?lm??t?k. ?am’da esir dü?en ?ngiliz subaylar?n kar??la?t??? zorluk ve eziyetlere tan?k oldum. Bu subaylar ?ngilizce bildi?imi ö?renince, esirlere böyle davran?lmamas? için arac? olmam? rica ettiler. Ben bu ricay? yerine getirmek isterken, Türkler vatan haini ilan edip zincire vurdular ve komutana götürdüler. Kurtulu?um olmad???na kanaat getirmi?tim. Bu nedenle de beni bekleyen tehlikeyi cesurca kar??lamaya karar verdim. Beni ba?tan a?a?? süzen komutan, karar?n? vermek üzereyken tüm cesaretimi toplay?p, böyle barbarl?kla, eziyet ve i?kence yoluyla Türkiye’nin medeni bir ülke olamayaca??n?, gerçekten ileri ülkelerde böyle davran?lmad???n?, Osmanl? ordusunda yap?lanlar?n sultanl?k sultas?na has bir davran?? oldu?unu söyledim. Herkesin ?a?k?nl?kla ne yapaca??n? bekledi?i komutan, sözlerimi dikkatle dinledikten sonra beni getirenlere ellerimi çözmelerini ve odadan ç?kmalar?n? emretti, bana oturmam? söyledi. Merakla ne olaca??n? bekliyordum. Komutan çay ikram etti ve benden demokratik sistem hakk?nda konu?mam? istedi. Beni ilgiyle dinlemesi ?a??rmama neden oldu, zira o dönemde Türk ordusunda böyle komutan çok nadirdi. Uzun sohbetimiz sonunda kendisini s?k s?k ziyaret etmemi emretti ve elimi s?karken dost olmam?z? istedi?ini söyledi. Bana bir oyun oynad???ndan ku?kuluydum, ancak öyle olmad?...”

Bu tarih sat?rlar?nda kur?una dizilmeyi göze alarak dü?ündü?ünü söyleyen Ermeni yedek subay kahraman Agop Martayan Dilaçar ve onu zincirlerinden kurtar?p dinleyen Osmanl? komutan ise, Türk tarihinin yeri doldurulamayan, en son ve en büyük kahraman? Mustafa Kemal Pa?a’yd?, say?n okurlar.

1895 do?umlu bir ?stanbul Ermenisi olan Agop Martayan, bugün konu?tu?umuz Türkçenin temellerini atan, dünya çap?nda bir dil uzman?d?r. ?ngilizce, Rumca, ?spanyolca, Latince, Almanca, Rusça, Bulgarca bilir ve Sofya Svaboden Üniversitesi’nde eski do?u dilleri okuturken, Atatürk taraf?ndan 1932 y?l?nda toplanan Birinci Türk Dili Kurultay?’na ça?r?ld?ktan öteye, Türk Dil Kurumu ba?uzman? olarak varl???n? Türkçeye adar. Dilaçar soyad?n? bizzat Atatürk kendisine vermi?tir. Ve bugün bizler, Orhun Yaz?tlar?’na ve Kutadgu Bilig’e dair ne biliyorsak, Agop Martayan Dilaçar’a borçluyuzdur. Oysa 1979’da ölümünü, TRT’den, Agop dememek için “A. Dilaçar” diye ilan etmi?izdir.

***

?mam hatiplerin tniversitelere “soku?turulmas?”yla sonuçlanan sözde Milli, özde Ümmi E?itim ?ûras?’n?n ard?ndan dü?ündüm ki benim babam?n, benim annemin badem b?y?kl? Hüseyin Çelik’in ana babas?ndan çok, Agop Martayan Dilaçar’la konu?acaklar? vard?. Ve benim, Hümeyye, Sümeyye, Tayyibe ve Takiyye’lerle hiç, ama örne?in Hrant Dink arkada??mla payla?t???m bir ortak kültür, ortak dil, ortak zevklerim var. Ve as?l karde?lik, san?r?m böyle bir ortakl?k.

Tüm karde?ler gibi kavga da etsek konu?ur, anla??r, bar???r?z. Ama yasakl? ve yasakç? kafalarla ne i?imiz olabilir ne de karde?li?imiz.

Çünkü yasakl? ve yasakç? zihniyet, ancak dü?manl?k yarat?r.