="justify">Türkiye-Fransa ili?kileri kadar karma????na ülkeler aras? ili?kilerde zor rastlan?r; bir tür 'sevgi-nefret' ili?kisidir iki ülke aras?nda ya?anan... Son y?llarda gündemi belirleyen Ermeni yasalar? yüzünden biz ço?unlukla 'nefret' taraf?na â?inay?z bu ili?kinin; oysa Türk ayd?nlar? Bat?'y? Fransa arac?l???yla tan?m?? ve sevmi?lerdi.

Ë>Napoleon Bonapart 1798-99 y?llar?n? M?s?r'da geçirmi?, M?s?r seferi M?s?r'daki Osmanl? yönetiminin sonunu getirmi?tir. ?kili ili?kilerde bir 'nefret' döneminin ba?lang?c?yd? Napoleon'un M?s?r seferi. Ancak, M?s?r'a giderken yan?nda götürdü?ü çok say?daki bilimadam?n?n orada kar??lar?na ç?kan 'sistemi' incelemelerinin ürünü yasama faaliyetine (Code Napoleon) dönü?tü?ünde, yeni yasalar?n ilk mü?terisi Türkler olmu?tu. 1800'lerde Osmanl?'da tan?k olunan Bat?l?la?ma faaliyetlerinin nirengi noktas? Fransa'dan tercüme edilen yasalard?. 'Sevgi dönemi' say?labilir o günler...

Türkiye Cumhuriyeti'ni do?uran ?artlar ile sonras?nda ya?ananlarda da benzer gel-gitli dönemler kolayca fark edilebilir. Aralar?nda Frans?zlar'?n da bulundu?u i?galci güçlere kar?? verilen ?stiklal Sava?? ile kurtar?lan Anadolu topraklar?nda kuruldu Cumhuriyet; ço?u Frans?z e?itimli 'ayd?nlanmac?' bir kurucu kadro eliyle... Cumhuriyet'in öngördü?ü devlet yap?s?n?n ve anayasal düzenin üzerindeki Frans?z etkisi çok belirgindir. Hiç bitmeyen lâiklik tart??malar?n? bile, din-devlet ili?kileri düzenini Fransa'dan ithal etmemize borçluyuz.

Bu 'sevgi-nefret' ili?kisi bugün de kendini belli ediyor: 'Ermeni' kart?n? son y?llarda elinden hiç dü?ürmeyen Fransa, ayn? y?llar boyunca ikili ticarî ili?kilerimizi en fazla geli?tirdi?imiz Avrupa ülkesidir de... Türk Silahl? Kuvvetleri mensuplar?n?n tasarruf kesintilerini de?erlendiren OYAK'?n kendine seçti?i ticaret ortaklar? da Renault ve Axa gibi büyük Frans?z gruplar? oldu. Türk Hava Yollar?'n?n tercihi Airbus'larda Frans?z sermayesi var. Askerî taarruz amaçl? veya yang?n söndürmek için helikoptere ihtiyaç duyuldu?unda ilk akla gelen Eurocopter de yine Frans?z sermayeli.

Son y?llarda a??rl?klar? bir hayli azalm?? olsa da Türk d?? politikas?n? uzun y?llar Frans?z e?itimli diplomatlar yürüttü. En zorland?klar? dönemin ASALA terörünün zirveye ç?kt??? y?llar oldu?unu görüyoruz. Çok say?da diplomat?m?z?n can?n? alan ASALA terör örgütünün kepenk kapatmas? da yine Fransa ile irtibatl?d?r: Teröristler eylem mekân? olarak Orly Havaalan?'n? seçme yanl??l???n? yap?nca (1983), ASALA'n?n sonu da gelmi? oldu; bölündü ve sahneden kayboldu...

Frans?z Parlamentosu'nda yar?n oylanacak yasan?n benzerleri daha önce ba?ka ülkelerce ç?kar?ld?; kör-topal uygulan?yor da... Ancak, hiçbir ülkenin tavr? ?imdiki yo?unlukta bir tepki do?urmam??t? Türkiye'de; Fransa'n?n tavr? ulusal bilinçte ola?anüstü derin y?rt?lmalara yol açarak bir Bat? yaras?na dönü?ece?e benziyor.

Fransa'da yönetimin anlamad??? da bu. Tarihe meraklar?yla bilinen Frans?zlar, Türkiye-Fransa ili?kilerinin Türkiye taraf?nda kimli?in bir parças? oldu?unun fark?nda de?il görünüyorlar. Osmanl?'n?n Bat?l?la?ma sürecinin ilham kayna??yd? Fransa; 'ayd?nlanma' dendi?inde Bat?c? Türk ayd?n?n?n yüzünde güller aç?yorsa, ayn? sözcük ayn? ayd?n?n zihninde Fransa'yla e? de?er oldu hep... 'Ermeni' konusuna küçük politik ç?karlar aç?s?ndan yana?an bugünün Frans?z politikac?lar?, bu hamlelerinin Türkiye'de nelere yol açt???n? bilmiyorlar.

Ülkeler yönetimi bir biçimde ele geçirmi? kadrolar?n dar ç?kara dayal? programlar?n?n etkisi alt?na dü?üyorlar. ABD'de George W. Bush ve ekibi dünyan?n ba??na birbiri ard?na yeni sorunlar açabildi; Nikolas Sarkozy ve ekibi de, henüz bütünüyle ipleri ellerine almad?klar? halde, Fransa'y? yanl?? bir yöne do?ru sürükleyebiliyorlar.

Hiç iyi yapm?yorlar. Bu gidi?le tarihî boyutu da bulunan ikili ili?kiler Türkiye'de köpüren nefret selinin etkisi alt?na dü?tü?ünde bundan en fazla zarar? Fransa görecek.