!á��="justify">Hât?rlanaca?? gibi, bir önceki yaz?m?zda, Hükûmet’in Ermeni iddialar?n? “kökten çürütmek” üzere, milletlerararas? tarihçilerden olu?acak bir tarih komisyonu kurulmas? önerisinin ard?ndan, atak ?eklinde yeni bir siyâset geli?tirerek, konuyu, Uluslararas? Tahkim Mahkemesi (IAC), veya benzeri, milletleraras? bir yarg? merciine ta??maya karar vermek a?amas?nda oldu?undan ve bunun da Türkiye’deki Ermeni Lobisi nezdinde ümit hâs?l etmi? bulundu?undan söz etmi? ve teklîfin sâhibi olan, ?ükrü Elekda?’?n gerekçesinin de,  “Türkiye’nin, 1915 olaylar?n?n BM Soyk?r?m? Önleme ve Cezaland?rma Sözle?mesi hükümleri uyar?nca de?erlendirilmesini kabul edece?ini aç?klamas? ve bu amaçla uluslararas? tahkim yoluna ba?vurulmas?n? önermesi durumunda Ermeniler’in bunu reddedece?ini, ancak bu aç?klaman?n, Türkiye’nin moral ve hukuksal hakl?l???n?n göstergesi olaca??n? ve sorunun Türkiye’ye kar?? siyasi istismar?n? büyük ölçüde k?s?tlayaca??” ?eklinde oldu?unu eklemi? ve yaz?y? ?u cümlelerle noktalam??t?k: “?lk bak??ta çok sa?lam görünen bir mant??? var bu gerekçenin; ama ” ilk bak?? “ her zaman yan?lt?c? olabilir. Biraz üzerinde durmakta fayda var.”
Gerçekten de bu mant?kta bir yerlerde aksayan bir?eyler - bir?ey de?il, bir?eyler - var; ?imdi üzerinde “birazc?k” dural?m.
?lk olarak hemence söylenmesi gereken ?udur ki, hiçbir kimse, sâdece kuvvetli bir ihtimâle güvenerek, kazanaca??ndan kat’î sûrette emîn olmadan hiçbir hususta hakk?n? aramak için mahkemeye mürâcaat etmez; hassaten hayat-memat mes’elelerinde. ?u hâlde gerek Hükûmet’in ve gerekse de Say?n Elekda?’?n i?bu mahkemeye tam bir emniyet duyduklar?ndan ?üphe etmedikleri anla??lmaktad?r. Ancak, ilk problem de hemen bu noktada zuhûr etmektedir: Bu kat’î emniyet hissi neye istinâd etmektedir; mesnedi nedir? Mes’eleye romantik kurgular?n çerçevesinden ç?k?larak bak?ld???nda bu suâle taam bir kalbî itminân ile müsbet bir cevap verilmesinin imkâns?zl??? kendisini hemence göstermektedir: Böyle bir mahkemenin hiçbir sûrette tam ve kat’î bir güvenilirli?i olamaz. ?u hâlde ortada, görmezlikten gelinemeyecek çok ciddî bir risk faktörü bulunmaktad?r. Risk var, hem de çok yüksek; zîra, ilkin böyle bir mahkemede hâkim(ler)in ve jüri olarak görev yapacak tarihçilerin te?kîli büyük bir problem olu?turacakt?r, ikincileyin ise, tarihin bir mahkeme alan? ve tarihçinin de hâkim olarak kabûl edilmesi de ayr? bir risk yaratacakt?r.
Birincisi, üzerinde taraflarca kolay uzla?ma sa?lanamayacak teknik bir problemdir ki uzla?mazl?k durumunda - ki bu da büyük ihtimâlle kar?? taraftan gelecek ama vebâli bizim üzerimizde kalacakt?r - Türkiye mahkemeden kaçan ülke olarak tan?t?lmakla daha büyük bir yara alacak ve muhtemelen tezini milletleras? arenada hiç müdâfaa edemez hâllere dü?ecektir. ?kincisi felsefî bir prensip problemidir; tarihin bir mahkeme ve tarihçinin de hâkim olarak telâkkî edilmesi felsefî bir anlam ta??r - ki meselâ Jaspers gibi filozoflar onu da kabûl etmez [1] -  hukukî de?il. Çünkü esas îtibâriyle bir tarih felsefesi problemi olarak “Tarih” (Historia Rerum Gestarum), tarihçi taraf?ndan, “orada öylece duran”, el de?mez, göz görmez, ula??lamaz, bu sebeple de bir tür metafizik evsâf? hâiz “Tarihî Varl?k” (Res Gestae) [2] hakk?nda, kendi bulundu?u yerde in?â etti?i bir senaryodur ve bu sebeple de tarihçiler aras?ndaki görü? farkl?l?klar? en mâsum ?ekliyle bile çok derin olabilmektedir - esâsen tarihin bir bilim olarak kabûlüne yönelen kuvvetli îtirazlar?n as?l sebebi de budur. Bu, hakîkaten de mes’elenin “en mâsum ?ekli” dir. Ya bir de mâsumiyetten uzak olan?? Kar??m?za ç?kacak di?er “hâkim tarihçiler” in ne kadar gerçek tarihçi olduklar? kadar ne kadar dürüst olaca??n?n te’mînât? nedir?
Bu ad?m hakîkaten çok riskli; ama risk bu kadar de?il, çap? daha da büyük.
... devam edece?iz anla??lan.

[1] Karl Jaspers., Felsefeye Giri?., Türkçesi: Mehmet Akal?n., Dergâh Yay.., ?st., ?ubat 1981., s.116

[2] Bu konuda, ?u yaz?ma sitemden ula??labilir: ""Orada Öylece Duran" Tarih"., Bilgi ve Dü?ünce., Y?l: 1, Say?: 4., Ocak 2003., s.82-87