TÜRK-ERMEN? D?YALO?U |
| !á½ p="justify"> Temmuz günü Cenevre'de bir grup Türk ve Ermeni sivil toplum mensubu iki taraf aras?nda diyalog ba?latma karar? ald?. Benim de içinde bulundu?um Türk taraf? eski d??i?leri bakan? ?lter Türkmen, emekli büyükelçi Özdem Sanberk, emekli korgeneral ?adi Ergüvenç, eski Bo?aziçi Üniversitesi rektörü Prof. Üstün Ergüder ve ünlü psikiyatr-psikanalist Prof. Vam?k Volkan'dan olu?uyor. Ermeni taraf?nda Amerika ve Rusya'daki diyasporalar?n temsilcileriyle bir eski d??i?leri bakan? ve bir de profesör var. Grup daha önce Viyana'da yapt??? iki toplant?da taraflar aras?ndaki sorunlara çözüm bulunmas?na yard?mc? olmak için neler yap?labilece?ini tart??t? ve ad?na uluslararas? ili?kilerde 'reconciliation' denen ve Türkçeye ancak 'bar??ma' olarak çevrilebilen bir gayriresmi komisyonun kurulmas?n? kararla?t?rd?. Cenevre'de yap?lan toplant?da bu komisyon kuruldu.
Türk kat?lmac?lar aras?nda 1915-1916 olaylar?n?n soyk?r?m oldu?unu dü?ünen kimse yok. Bu görü? ve tutumumuz bazen sert geçen görü?melerde kar?? tarafa defalarca aç?kland?. Ayn? ?ekilde kar?? taraf bu olaylar?n soyk?r?m oldu?una inanm?? ki?ilerden olu?uyor.
Bu durumda özellikle çal??malar?n ilk a?amalar?nda iki taraf aras?ndaki ili?kileri normalle?tirmek için taraflar?n birinin soyk?r?ma ili?kin tutumunu de?i?tirmesini beklemenin fazla bir anlam? kalm?yor.
Öte yandan Ermenistan'?n Azerbaycan'a ait Karaba?'? ve di?er Azeri topraklar?n? i?gal etmi? ve bir milyon insan? göçmen yapm?? olmas?, Ba??ms?zl?k Bildirisi'nde soyk?r?m?n dünyaca kabulü için çal??acaklar?n? ilan etmesi ve Türk-Ermeni s?n?r?n? tayin
eden Kars Antla?mas?'n?n statüsü konusunda yaratt??? kar???kl?k nedeniyle, bu a?amada Türkiye'nin diplomatik ili?kiler kurmas?na imkân bulunmuyor.
Bu durumun devam?n?n Türkiye aç?s?ndan birçok sak?ncas? var. Rusya'n?n Ermenistan üzerindeki a??rl??? güney Kafkaslar'? tehdit ediyor. Belki Ermenistan'?n güvenli?ini sa?l?yor, ama bu güvenli?in bedeli bölgedeki ihtilaflar?n sürmesi ve Ermenistan ile di?er Kafkas ülkelerinin ba??ms?zl???n?n tehlikeye dü?mesi oluyor.
Türkiye ile Ermenistan ve Türklerle Ermeniler aras?nda temaslar?n hemen yok denecek bir düzeyde bulunmas?, Ermenistan ve Ermeni diyasporalar?n?n a??r? kesimlerinin marazi Türk dü?manl???yla, bulunduklar? ülkelerin parlamentolar?n?, medya ve e?itim sistemlerini aleyhimize etkilemelerine yol aç?yor.
Kurulan komisyon, gerçek hayattaki bu k?s?tlar çerçevesinde iki taraf? imkân ölçüsünde yakla?t?rmak ve tarihi olaylar?n günümüz üzerindeki etkilerini azaltmak amac?yla 'ikinci yol' ya da gayriresmi diplomasi denen bir yöntem izleyecek. Bir ba?ka ifadeyle, bu amaçlar için resmi nitelik ta??mayan ki?i ve kurumlar?n çabalar?n? ve kaynaklar?n? birle?tirmeye çal??acak.
Henüz ayr?nt?lar? kesinlik kazanmam?? çal??ma program?na göre, i? dünyas?, turizm, kültür, e?itim, çevre, medya ve güven art?r?c? önlemler alanlar?nda ortak projeler yap?lmas? öngörülüyor.
Asl?nda bu tür yak?nla?malar?n yararlar? genelde s?n?rl? kal?yor. ?li?kilerin düzelmesi için taraflar aras?ndaki ciddi sorunlar?n çözüm yoluna sokulmas? gerekiyor. Yoksa as?l ihtilafla ili?kili bazen küçük bir olay y?llarca çal??man?n sa?lad??? ilerlemeyi bir anda yok edebiliyor. Ama bu tür gayriresmi çabalar?n da as?l ihtilaflar?n çözümü için uygun ?artlar? yaratmada yararl? oldu?u yads?namaz.
Ermenilerle ihtilaf, 1915-1916 y?llar?nda vuku bulan olaylar?n soyk?r?m olup olmad??? noktas?nda toplan?yor. Bu, d?? ili?kilerde rastlanan klasik anlamda bir ihtilaf de?il. Bu nedenle devletlerin resmi düzeydeki çal??malar?yla çözümlenmesi çok zor. Konu esas itibar?yla hukukçular? ve tarihçileri ilgilendiriyor. Ayn? zamanda olaylar?n ku?aklar üzerindeki tahribat?
aç?s?ndan da psikolojinin yard?mc? olmas? mümkün. Bu nedenlerle komisyon bu alanlarda uzmanlar?n görü? ve ara?t?rmalar?ndan yararlanmay? dü?ünüyor.
Türk taraf? Türkiye'nin bu aç?dan korkaca?? bir ?ey olmad???na, tersine gerçeklerin ortaya ç?kmas?n?n gerekti?ine inan?yor.
| | | « Geri | | « »
|
|
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
