"SOYKIRIM PEDAGOJ?S?" |
| !á½ p="justify"> 1995 Temmuz'unda Srebrenica'da 7500 civar?nda Müslüman sivil erke?in öldürülmü? olmas?n? soyk?r?m sayan Uluslararas? Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi'nin 2 A?ustos tarihli karar?n? nas?l anlamal?y?z?
Hem savc? hem de savunma 'eli silah tutma ya??nda önemli bir grubun katledildi?i'
konusunda hemfikir. Sorun bu katliam?n hangi
suç kategorisine girdi?inde.
Bu grup sava??rken öldürülmedi?ine göre,
sava? suçu söz konusu de?il.
Srebrenica S?rplar?n eline dü?tükten ve ate?kesten sonra Müslüman erkeklerin bir k?sm? toplan?yor. Di?er bir grup ise da? yolundan Bo?nak güçlerin hâkimiyetindeki bat? bölgesine do?ru hareket ediyor. Her iki grup da be? gün içinde sistematik biçimde katledilip, gizli toplu mezarlara gömülüyor. Sava? an?nda de?il de, genel sava? ortam?nda i?lenen katliam, mahkemenin statüsüne (madde 5 a ve b) göre insanl??a kar?? suç kavram?na giriyor.
Kald? ki S?rplar ve Bo?naklar toprak için silahl? mücadele halindeler. Birbirlerini öldürüyorlar. Hukuka uygun öldürmeler suç say?lm?yor. Hukuka ayk?r? sistematik sivil öldürmelerin, siyasi amaçl? olmas? dolay?s?yla asl?nda soyk?r?m suçu kavram?na girmemesi laz?m. Çünkü öldürme nedeni bir grubu grup olarak yok etme de?il. Savunman?n katliam yap?ld???n? kabul ettikten sonra, belli ya? grubundaki erkeklerin Bo?nak taraf?na geçmeleri halinde silahlan?p topraklar?n? almaya gelmelerini önlemek için öldürüldüklerini söylemesi, mahkemenin insanl??a kar?? suçun ötesine geçmesini hukuken imkâns?zla?t?racakt?.
Savc?, 'Bo?nak ataerkil aile sisteminde erkekleri öldürmenin grubu yok etme anlam?na geldi?i'ni vurgulayarak, bu güçlü?ü a?may? amaçl?yor. Yarg?çlar da bu tezi benimsiyorlar. Böylece ataerkil olmayan toplumlarda sadece erkekleri öldürmenin yetmeyece?i, soyk?r?m için, kad?n, çocuk ve ihtiyarlar? da öldürme ?art?n?n aranaca?? gibi garip bir durum ortaya ç?k?yor.
Asl?nda erkek öldürmenin ataerkil Bo?naklar? yok etme kast?na delil olu?turdu?unu ispat
etmek de çok zor. Oysa Krstic'in ?rkç? beyanlar?, örne?in 'S?rplar? Usta?a (Nazilerle i?birli?i yapan Slav fa?istler) Müslüman Sürülerinin soyk?r?m?ndan korumak' için sava?t??? yolundaki sözleri yok etme suçunun saiki olarak al?nsayd?, hem sözle?meye daha uygun olurdu, hem de
kan?t s?k?nt?s? çekilmezdi.
Soyk?r?m Sözle?mesi'nin 2. maddesine göre, yok etme kast?yla bir grubun tümünün de?il de k?smen öldürülmesi soyk?r?m say?labiliyor.
Yani öldürülen grup mensubu say?s? soyk?r?m suçunu olu?turan temel unsur de?il. Tabii bir Alman mahkemesinin 1999'da 6 Bo?nak'? öldürten S?rp polise soyk?r?m kar??l??? ceza vermesini, bir grubun k?smen yok edilmesi kavram?na sokmak çok zor. Bu do?ru olsayd? Möln ve Solingen'de ?rkç? nefretle yak?lan Türklerin faillerinin de soyk?r?mla suçlanmas? gerekirdi.
General Krstic'in yarg?s?nda 'k?smen' yok etme fiilinin soyk?r?m say?lmas? önemli tart??ma konular?ndan birini olu?turmu?. En az 50 bin Bo?nak'?n topland??? kentten 7500 ki?inin öldürülmü? olmas? 'k?smen' kavram?na tekabül edecek kadar büyük say?labilir mi sorusuna kesin cevap verilemedi?i görülüyor. Kald? ki savunma avukatlar?, kad?n, çocuk ve ihtiyarlar?n öldürülmemi? olmas?n? soyk?r?m yap?lmad???n? ispat sadedinde ileri sürüyorlar.
Karar?n en sa?lam taraf?n? ise, mahkemenin soyk?r?m alan?ndaki tüm 'son geli?meleri' bir yana b?rak?p, sözle?meyi dar anlamda esas almas? olu?turuyor.
Öte yandan 3 A?ustos günü Le Monde'da Claire Trean imzas?yla ç?kan bir yaz?da, sözle?menin
2. maddesine yap?lan at?fta, 'tehcir' soyk?r?m fiili olarak giyme içinde an?l?yor. Yazar?n kafas?ndaki 'Ermeni soyk?r?m?' inanc?n?n sözle?me metnini tahrif edecek kadar güçlü olmas? ilginç. Ama makalenin hemen alt?nda gazetenin ayr?ca yer verdi?i 2. madde metninde de, grubu grup olarak yok etme anlam?na gelen 'comme telle' ibaresinin atlanmas?na ne demeli? Soyk?r?m tan?m?n? kökten de?i?tiren bu yanl??lar?n nedeni sak?n 'lapsus' olmas?n. Zira bu eksikle, soyk?r?m tan?m? pekâlâ Cezayir olaylar?n? da kapsayabilir.
| | | « Geri | | « »
|
|
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
