!á½p="justify">Eski Yugoslavya Uluslararas? Ceza Mahkemesi 2 A?ustos günü ilk soyk?r?m davas?n? tamamlad? ve 13-19 Temmuz 1995'te Srebrenica'da 7 bin 500 civar?nda eli silah tutma ya??ndaki Bo?nak'?n katledilmesinden dolay? Drina ordusu komutan? S?rp general Kristic'i 46 y?l hapse mahkûm etti.
Bu karar 1948 Soyk?r?m Sözle?mesi çerçevesinde Avrupa'da verilen ilk soyk?r?m karar? oluyor. Bundan önce Rwanda Uluslararas? Ceza Mahkemesi sekiz san?k hakk?nda soyk?r?m karar? vermi?ti.
Soyk?r?m kelimesi, Türkiye'nin giri?imiyle 1992 y?l?n?n ikinci yar?s?nda, tarihinde ikinci kez ola?anüstü toplant?ya ça?r?lan ?nsan Haklar? Komisyonu'nun yapt??? toplant? s?ras?nda kabul edilen karara yine Türkiye'nin önerisiyle sokuldu. Buna en çok Bat?l? ülkeler itiraz ettiler. Sözle?me'ye göre derhal soyk?r?m? önlemek ve suçlular? cezaland?rmak gerekiyordu. Bosna'da görev yapan UNPROFOR bar??? korumaktan sorumlu, hafif silahlarla donat?lm?? bir güçtü.
S?rp ordusunu durdurmas?na imkân yoktu. Daha büyük bir güçle müdahale için de Bat?l?lar kendilerini haz?r hissetmiyorlard?.
Bizde de baz?lar?, Ermeni olaylar?nda soyk?r?mla suçlanmakta oldu?umuz vak?as?ndan hareketle, soyk?r?m önerisinde bulunmam?za kar?? ç?kmaktayd?lar. D??i?leri Bakanl??? bu endi?eleri a?t? ve o günün ?artlar?nda gerekeni yapt?.
1992'nin ortalar?nda S?rplar?n Bo?naklara kar?? sava? suçlar? ve insanl??a kar?? suçlar i?ledikleri görülüyordu, ama soyk?r?m yapt?klar?na dair aç?k kan?tlar henüz ortada yoktu. Ancak S?rp yetkililer Bo?naklar? ak?ld??? suçlamaya ba?lam??t?. ?kinci Dünya Sava??'nda Nazilerle i?birli?i içinde S?rplara sald?rd?klar? ilan edilen Bo?naklara, Müslüman olmalar?ndan dolay? Osmanl? döneminden de esinlenerek 'Türk tohumu' denmeye ba?lam??t?. Böylece Bo?naklar bir yandan insanl?k alt? bir grup olarak nitelenmekte, öte yandan da tarihi dü?man olarak geçmi?te S?rplara büyük mezalim yapm?? olmakla suçlanmaktayd?lar. Bu yakla??m, tamamen farkl? bir tarihi ba?lamda, Bo?naklara sald?rmak ve her türlü mezalimi yapmak için, S?rplara hakl? olduklar? duygusu kazand?rmak amac? ta??yordu.
Do?u Bosna'da bulunan Srebrenica'n?n çevresi 1993'te etnik temizli?e u?rad???ndan kente s???nanlarla birlikte Bo?naklar?n nüfusu 37 binden 60 bine ç?km??t?. S?rplar yard?m konvoylar?na izin vermediklerinden açl?k ba?lam??t?. Su ve elektrik kesilmi?ti. S?rplar?n sald?rma ihtimaline kar??
kent BM taraf?ndan 'güvenli bölge' ilan edilmi?ti. Buna ra?men S?rplar sald?rd?lar ve kenti ald?lar. Kad?nlar?, çocuklar? ve ihtiyarlar? Bo?nak hâkimiyetindeki bölgeye zorla gönderdiler.
Eli silah tutanlar? -ki 13-70 aras? ya? grubunu kaps?yordu planl? bir biçimde katlettiler ve toplu mezarlara gömdüler. UNPROFOR komutan? Frans?z general hava harekât? yap?lmas?na izin vermedi. Kentteki BM birli?i kendi can?n? kurtarma tela??na dü?tü.
Sözle?me soyk?r?m konusunda BM'ye özel görevler vermi? olmas?na ra?men, can ve mallar? BM sorumlulu?unda olan insanlara kar?? soyk?r?m i?lenmi?ti. Durum, Bat? için de onur k?r?c?yd?.
Olay gerçekten soyk?r?m. Hiçbir askeri neden yokken, çok büyük ço?unlu?u sivil erkekler zalimce katledildi. Soyk?r?m karar?n?n temelini, erkeksiz bir grubun biyolojik olarak yok olaca?? gerçe?i olu?turuyor. Ancak mahkeme S?rplar?n Bo?naklara dönük patolojik nefreti üzerinde durmam??. Bu nedenle yok etme kast?n?n hangi saikle olu?tu?u anla??lm?yor. Gerek savc?n?n iddianamesinde, gerekse karar metninde hukuki bak?mdan baz? hata ve eksikler var. Sanki tam inanmadan, k?r?lan onurlar? kurtarmak için böyle bir karar al?nm??. Ya da Milo?eviç'in yarg?lanmas?na yeti?tirmek için acele edilmi?. Belki de bu nedenle Kristic, soyk?r?m?n normal cezas? olan müebbet hapse çarpt?r?lmad?.
Karar?n temyiz edilece?i yüksek mahkemenin bir yarg?c? da Türk. D??i?leri Bakanl???'n?n eski Hukuk ??leri Ba?mü?aviri Büyükelçi Mehmet Güney. Kendisi k?sa bir süre önce Rwanda mahkemesi yarg?çl???ndan terfian bu mahkemeye seçildi. Bu vesileyle ?erefli görevinde kendisine ba?ar?lar dilerim.