!àáP="justify">“Armenia-Azerbaijan Conflict: The Role of Youth In Conflict Resolution”, ba?l?kl? konferansa kat?l?m dolay?s?yla gitti?imiz Azerbaycan’da hem Azerbaycan-Ermenistan ihtilaf? konusunda çe?itli ülkelerden gelen kat?l?mc?larla yararl? tart??malarda bulunduk hem de topraklar?n?n % 20’si i?gal alt?nda olan, zengin petrol yataklar?na sahip ülkeyi daha yak?ndan tan?ma f?rsat? bulduk.

¶%eni? bir kat?l?m?n oldu?u konferans, Azerbaycan Gençlik ve Spor Bakan? Azad Rahimov ve Sava? Esirleri, Tutsaklar ve Kay?p Ki?iler Devlet Komisyonu Çal??ma Grubu Ba?kan? Feridun Sad?kov’un aç?l?? konu?malar?ndan sonra Azerbaycan D?? ??leri Bakanl???ndan görevlilerin sunumlar?yla devam etti. Kamala Imranl? “Historical Aspects of the Armenian-Azerbaijan Nagorno-Karabakh Conflict” ba?l?kl? bir sunum yaparken, Tefik Musayev, “Legal Aspects of the Armenian-Azerbaijan Nagorno-Karabakh Conflict” ve Galip ?srafilov, “The Process of the Settlement for the Armenian-Azerbaijan Nagorno-Karabakh Conflict” ba?l?kl? konu?malar? yapm??lard?r. Bu sunumlar?ndan sonra konferans silahl? çat??malar?n nedenleri(causes of the armed conflicts), silahl? çat??malar?n çözümünde yasal boyut(legal aspects of armed conflict resolution) ve silahl? çat??malar?n çözümünde uluslararas? toplumun rolünden(the role of international community in armed conflict resolution) olu?an üç ayr? panel ile devam etmi?tir. Sovyetler Birli?i döneminde ba?layan Karaba? sorunu Sovyetler Birli?i’nin da??lmas?ndan önce silahl? çat??maya dönü?mü? ve Azerbaycan ile Ermenistan’?n ba??ms?zl???ndan sonra ise bölgesel ve hatta uluslararas? bir nitelik kazanm??t?r. Karaba?’da ya?ayan Ermenilerin Ermenistan’a ba?lanma talepleriyle ba?layan sorunun silahl? çat??ma boyutu 1994 y?l?nda taraflar aras?nda ate?kes imzalanmas?yla sona ermi?se de sorun çözülmemi? ve Kafkasya’daki dondurulmu? çat??malardan birisi olarak kalm??t?r. Azerbaycan topraklar?n?n i?gali sürmektedir ve i?gal alt?ndaki topraklardan göçe zorlanan 1 milyona yak?n mülteciyle Azerbaycan u?ra?mak durumunda kalm??t?r. Çat??ma ve topraklar?n?n i?gali Azerbaycan’?n iç istikrar?n? olumsuz yönde etkilemi? ve uluslararas? toplumla entegrasyonunu geciktirmi?tir. Topraklar? i?gale u?rayan ve nüfusu mülteci konumuna dü?en bir ülke olmas?na ra?men yeterli d?? destek de bulamam??t?r. Çat??ma ve sorunlarla u?ra?t??? dönemde Türkiye Azerbaycan’?n yan?nda yer al?rken, hem realist hem de idealist sebeblerle Azerbaycan’? desteklemesi gereken ülkelerin ço?uysa aksi bir politika izlemi?lerdir. Rusya Federasyonu Azerbaycan’?n Ba??ms?z Devletler Toplulu?u üyeli?ini sa?lamak için ve tarihsel olarak izledi?i bir politikan?n sonucu olarak Ermenistan’? desteklemi?tir. Azerbaycan topraklar?n?n i?gal edilmesi ve Hocal? katliam? ba?ta olmak üzere nüfusunun maruz kald??? her türlü olumsuzluk nedeniyle idealist gerekçelerle Azerbaycan’? desteklemesi gereken ABD ve baz? Bat? ülkeleri bu ülkelerdeki Ermeni lobisinin etkisiyle Azerbaycan’a kar?? olumsuz bir politika izlemi?lerdir. Gerçekte realist aç?dan da bak?ld???nda petrol ve do?al gaz bak?m?ndan zengin yataklara sahip Azerbaycan stratejik bak?mdan Ermenistan’dan çok daha önemli bir konumdad?r. ABD’nin do?u-bat? enerji koridoru projesinde Azerbaycan’?n önemine ra?men ABD Kongresinden Azerbaycan’a yard?m? engelleyen Özgürlükleri Destekleme Yasas? 907 ç?km??t?r. ABD yönetimleri ise bu karar?n etkilerini yumu?atmaya çal??m??lar ve durumun de?i?tirilmesi uzun zaman alm??t?r. Azerbaycan topraklar?na yönelik Ermeni i?galinin geni?lemesi kar??s?nda ise bu i?galin kabul edilemez oldu?una ili?kin aç?klamalar gelmi?tir. Shusha ve Laçin’in i?gali kar??s?nda ABD D??i?leri Bakanl??? Da?l?k-Karaba?, Nahçivan veya ba?ka bir bölgenin statüsünün tek tarafl? olarak askeri güç veya ?iddet kullan?larak de?i?tirilmesinin kabul edilemez oldu?unu aç?klam??t?r. Birle?mi? Milletler Güvenlik Konseyi’de (BMGK) Azerbaycan topraklar?n?n i?galiyle ilgili baz? kararlar alm??t?r. BMGK 1993 y?l?nda ald??? 882 say?l? kararda bölgedeki tüm ülkelerin egemenli?i ve toprak bütünlü?üne sayg?y? teyit etmi? ve güç kullanarak uluslararas? alanda tan?nm?? s?n?rlar?n de?i?tirilmesinin kabul edilemez oldu?unu ifade etmi? ve Kelbejer bölgesi ve di?er i?gal edilen Azerbaycan topraklar?ndan i?galci kuvvetlerin çekilmesini talep etmi?tir. Agdam’?n i?galinden sonra al?nan 853 say?l? kararda da Azerbaycan’?n toprak bütünlü?ü ve i?galci güçlerin çekilmesine vurgu yap?lm??t?r. BMGK 874 ve 884 say?l? kararlar?nda da ayn? görü?ler teyit edilmi?tir. Uluslararas? hukukta s?n?rlar?n güç kullan?larak de?i?tirilmesinin yasak olmas?na ra?men uluslararas? toplum Azerbaycan topraklar?ndaki i?gali sona erdirmek için harekete geçememektedir. Da?l?k Karaba? sorununun çözülememesi bölgesel i?birli?ini engellemektedir. Ermenistan’?n uzla?maz politikas? ve kom?ular?na yönelik irredentist stratejisi bu ülkenin bölgede izole olmas?na neden olmaktad?r. Hazar bölgesi enerji kaynaklar?n?n bat?ya ta??nmas?nda d??lanan Ermenistan, Kafkasya’n?n bat? ile demiryolu ba?lant?s?n? sa?layacak olan Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye aras?ndaki demiryolu projesiyle birlikte bu anlamda da d??lanm??t?r. Ermenistan’?n izledi?i d?? politika bu ülkenin Türkiye ile olan ili?kilerine de zarar vermektedir. Da?l?k Karaba? sorununa çözüm bulunamamas?, Ermenistan’?n Türkiye’nin toprak bütünlü?ünü aç?k bir ?ekilde tan?mamas? ve soyk?r?m iddialar? sebebiyle Türkiye-Ermenistan kara s?n?r? kapal?d?r. Ermenistan Ba??ms?zl?k Bildirgesindeki Bat? Ermenistan ifadesiyle Türkiye topraklar?na yönelik yay?lmac? talebi ortaya koymaktad?r. Ermenistan bu politikas?yla savunmas?nda oldu?u gibi ekonomik alanda da Rusya’ya ba??ml? olmu? ve her alanda bu ülkenin kontrolüne girmi?tir. Ermenistan’?n bu durumuna kar??n, Azerbaycan, topraklar? i?gal alt?nda olmas?na ve mülteci sorunuyla u?ra?mas?na ra?men d?? politika ve ekonomi alanlar?nda önemli hamleler yapmaktad?r. Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hatt?n?n aç?lmas?yla birlikte uluslararas? enerji politikalar?nda yer edinen Azerbaycan’?n do?al gaz da da söz sahibi olmas?yla birlikle bölgede çekim merkezi olaca?? aç?kt?r.

Bakü’de dola?an bir ki?inin ilk gözüne çarpacak olan ?ehrin pek çok noktas?ndaki in?aat alanlar?d?r. Yabanc?lar?n Azerbaycan’a olan ilgisi ve bir ?antiyeye dönen Bakü görüntüsü ekonomik canl?l???n göstergesidir. Sanat?n çe?itli dallar?nda etkin olan Azerbaycan ekonomik kalk?nmas?yla birlikte sahip oldu?u kültürel zenginli?i daha kolay bir ?ekilde dünyaya aktarabilecektir. Azerbaycan’?n en önemli sorunu i?gal alt?ndaki topraklar? ve bu konudaki ma?duriyetini dünyaya duyurma konusudur. Bunun için her platformda etkili olmaya çal??an Azerbaycan soruna çözüm bulunmas? için uluslararas? toplumu harekete geçirmeye çal??maktad?r. ??gal alt?ndaki topraklarda Azerbaycan’a ait kültürel miras?n tahrip edilmesi özellikle kayg? verici boyuttad?r. 18-20 Aral?k tarihleri aras?nda düzenlenen konferans?n amac? ise Ermenistan-Azerbaycan aras?ndaki ihtilaf? analiz edip, gençlerin çat??malar?n çözümünde oynayabilcekleri rol ile ilgili fikir jimnasti?inin yap?lmas?yd?. Azerbaycan D??i?leri Bakanl??? ve Gençlik ve Spor Bakanl???n?n sponsorlü?ünde gerçekle?tirilen organizasyondan kat?l?mc?lar çok memnun kald?lar. Sonuçta yay?nlanan Bakü Deklarasyonunda ise insan haklar? ve temel özgürlükler, çe?itlilik içerisinde birlik, sosyal adalet, demokrasi ve iyi kom?ulu?a olan ba?l?l??a vurgu yap?lm??, AG?T yönetimiyle ve di?er Avrupa kurumlar?yla ba?lant?n?n kurulmas?ndan sorumlu bir Görev Gücü olu?turulmu?tur. Kafkasya’n?n büyüyen ve zenginle?en ülkesi Azerbaycan topraklar?ndaki i?galin sona erdirilmesi için uluslararas? toplumun harekete geçmesini ve soruna bar??ç? yoldan çözüm bulunmas?n? istemektedir. Ancak bunun mümkün olmamas? durumunda askeri çözüm ?eçene?i de gündeme gelebilir. Azerbaycan güçlenen ekonomisi, modernle?en silahl? kuvvetleri ve artan diplomatik destek ile 1990’lardan çok daha güçlü konumdad?r.