Kitap Tahlili: Arþiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri 1914-1918

(Ankara: Genelkurmay ATASE ve Genelkurmay Denetleme Baþkanlýðý Yayýnlarý, 2005, 2 Cilt )

Yayýn Numarasý:2005/29, 2005/30, Birinci Baský, I. Cilt Ýçindekiler, Sunuþ, Belgelerin Diliyle Gerçekler, 1. Bölüm Belgelerin Günümüz Türkçesi ve Ýngilizce Tercümeleri, 2. Bölüm Belgelerin Týpký Basýmlarý ve Çevrim Yazýlarý, 3. Bölüm 1914 Nüfus Sayýmý Cetvelleri, II. Cilt Ýçindekiler, Sunuþ, 1. Bölüm Belgelerin Günümüz Türkçesi ve Ýngilizce Tercümeleri, 2. Bölüm Belgelerin Týpký Basýmlarý ve Çevrim Yazýlarý, I. Cilt 717 sayfa, II. Cilt 653 sayfa. ISBN: 975-409-312-1  /  975-409-317-2.

Genelkurmay Baþkanlýðý, arþivlerinde bulunan 1914–1918 tarihlerindeki Ermeni faaliyetleriyle ilgili belgeleri kitaplaþtýrarak tehcir gerçeklerini kamuoyuna açýkladý. Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Baþkanlýðý (ATESE) ile Denetleme Baþkanlýðý’nýn çalýþmalarýyla hazýrlanan kitaplarýn ilk iki cildi ‘Arþiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri 1914–1918’ adýyla yayýnlandý.

Yorum yapýlmaksýzýn, belgelerin Osmanlýca asýllarýnýn, günümüz Türkçesi ve Ýngilizce çevirilerinin, ayrýca fotoðraflarýn bir araya getirilmesiyle oluþturulan kitaplar, Ermeni faaliyetlerini ve örgütlenmelerini açýk bir þekilde ortaya koymakta ve 1914–1918 tarihlerinde Osmanlý topraklarýnda yaþanan olaylarýn insanlýk dýþý kabul edilen kýsmýnýn kimler tarafýndan yapýldýðýný resmi kayýtlar ve yazýþmalarla göstermektedir.

Ermeni toplumunun ‘soykýrým’ iddialarýnýn aksine, belge ve fotoðraflar, Ermeni çeteleri tarafýndan zulüm ve iþkenceye hatta katliama maruz kalmýþ insanlarýn çektiklerini ortaya çýkarmaktadýr.

Ýki cildinin yayýnlandýðý ‘Arþiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri’nin ilk cildinde, yýllardan beri Ermeni toplumu tarafýndan ‘soykýrým’ olarak nitelendirilen tehcir kararýnýn Osmanlý hükümeti ve Osmanlý ordusunca yapýlan yazýþmalarda ve tutulan kayýtlarda nasýl ve hangi þartlarda alýndýðý, Ermeni çetelerinin faaliyetleri, özellikle Taþnaklarýn toplantýlarýnda alýnan kararlarda Osmanlý ordusunun savaþtaki durumuna göre yapýlacak deðiþiklikleri ve Rusya’dan gelecek silah desteðini deðerlendirme ve Rus ordusuna katýlma planlarýnýn yer aldýðý yazýþmalar aynen aktarýlarak Osmanlý Hükümeti’nin tehcir kararýna kadarki sürede Ermeni örgütlerince katledilmiþ, iþkencelerle öldürülmüþ insanlarýn fotoðraflarý da bulunmaktadýr.

Ýlk ciltte yer alan dikkat çekici baþka bir konu da, nakledilen Ermeniler hakkýndaki yönetmeliklerde Ermenilerin maddi haklarýnýn gözetilmesi, yolculuktaki can güvenlikleri ve barýnmalarý hakkýndaki hükümlerin maddeler halinde sýralanmasýdýr.

Tehcir kararýnýn ardýndan da devam eden Ermeni çetelerinin savaþ esnasýnda düþman için yollarý kesip halký katletmeleri, silah ve yiyecek depolarýný yaðmalamalarý yine belgelerle ortaya konmuþtur.

Ýkinci ciltte ise daha çok Ermeni örgütlerinin yaptýðý katliamlarýn belgelerine yer verilmiþ ve bunlar fotoðraflarla sergilenmiþtir.

Tehcirin nedenleri, devletin dýþ düþmana karþý savaþtýðý esnada iç düþman haline gelen Ermenilerle mücadele etmek zorunda kalýþý bu bilimsel çalýþmanýn sonucunda tüm gerçekliðiyle objektif olarak ortaya konmuþtur.

Belgelerin tarih sýrasý izlemesi ve konulara göre tasnif edilmesi, ayrýca günümüz Türkçesi’ne ve Ýngilizce’ye çevrilmiþ olmasý da bilimsel çalýþmalarda araþtýrmacýlar için büyük kolaylýk saðlayacaktýr.