Güney Kafkasya bölgesinin geleceði için büyük önem taþýyan “Türkiye-Ermenistan iliþkileri” 10 Ekim’de Zürih’te imzalanan protokollerle yeni bir boyut kazandý.

Protokollerin içeriði, neler getireceði ve imzalanan belgelere yönelik eleþtiriler yaklaþýk iki aydýr tartýþýlýyor. Karabað’ýn Ermenistan tarafýndan iþgali ve henüz bir çözüm yoluna girilememiþ olmasý bundan sonraki geliþmeleri belirleyecek etken olarak protokollerin önünde duruyor.

Protokoller, iki ülkenin parlamentolarýna sunulduktan sonra onaylanmayý ve yürürlüðe girmeyi bekliyor. Ermenistan, protokolleri onaylama sürecinde önceliði Türkiye’ye verdiðini açýkladý. Ermenistan Devlet Baþkaný Sarkisyan ve Dýþiþleri Bakaný Nalbantyan Türk tarafýnýn onaylamasýnýn ardýndan protokollerin Ermenistan parlamentosundan geçeceðini belirtmiþti. Türkiye’de ise baþta Baþbakan Erdoðan’ýn olmak üzere, yapýlan açýklamalarýn tümünde, Karabað Sorunu çözüm yoluna girmeden protokollerin meclisten geçmeyeceðinin altý çiziliyor.

Ermenistan'la iliþkilerin normalleþtirilmesi çerçevesinde imzalanan protokoller, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baþkanlýðý'na sunuldu. Protokol önce TBMM Dýþiþleri Komisyonu'nda görüþülecek. Kabul edilmesi halinde ise Meclis Genel Kurulu'nda deðerlendirilecek.

Türkiye’de Hükümet bu zamana kadar, Ermenistan’ýn iþgal ettiði topraklardan çekilmemesi halinde, protokollerin mecliste müzakere edilmeyeceðini farklý kereler vurguladý. Protokolleri onaylamak için Türkiye’nin kesin bir tarih belirtmemesi Ermenistan’da rahatsýzlýk yaratmaya baþlamýþ olacak ki oradan gelen açýklamalar sertleþmeye baþladý. Hatta Türkiye’ye bir gözdaðý niteliði taþýyan yeni bir anayasal deðiþiklik de bugünlerde Ermenistan’ýn gündeminde. Geçtiðimiz günlerde, Ermenistan Cumhuriyeti uluslar arasý anlaþmalardan çekilmeyi mümkün kýlacak yasa deðiþikliðine gitmeyi planladýðýný duyurdu. Ermenistan’dan yetkililer Türkiye’nin protokolleri ertelemesi durumunda anlaþmadan geri çekilebileceklerini açýkladý.

Erivan Türkiye’nin protokolleri uzun bir süre erteleyeceði veya tamamen iptal edeceði düþüncesine kapýlmýþ görünüyor. Böyle bir düþünce özellikle Sarkisyan hükümetinde panik yaratabilecek bir durum. Türkiye ile imzalanan protokoller nedeniyle muhalefetin ve diasporanýn çok sert eleþtirilerine maruz kalan Sarkisyan, Ermenistan’ýn da geri adým atabileceðinin sinyallerini veriyor. Böyle bir hamle ise Türkiye ile iliþkilerini normalleþtirme yolunda önemli bir yol kat eden Ermenistan için geri dönülmez bir hata olacaktýr.

Ermenistan, “soykýrým” iddialarý ve Türkiye düþmanlýðýndan kaynaklanan saplantýlý tutumuna raðmen, Türkiye’nin son dönemde benimsediði “komþularla sýfýr sorun” ilkesiyle bölgedeki yalnýzlýðýndan kurtulma þansýný elde etti.

Komþularýyla düþmanlýðý kronik hale getrmiþ olan Ermenistan, Karabað ve Azerbaycan topraklarýndaki iþgali nedeniyle Güney Kafkasya bölgesindeki istikrarý bozan en önemli etken olduðunu hatýrlamalý ve eline geçen fýrsatý deðerlendirmeli. Ermenistan’ýn uluslararasý anlaþmalardan çekilme tehdidi ve bu yönde baþlattýðý yasal düzenlemeler Türkiye’yi protokolleri onaylamaya teþvik etmeyecek, aksine iki ülke arasýnda baþka çözümsüzlüklere neden olacaktýr.